İbrahim Kahveci haberi

Yabancı sermaye ilişkisini yeterince düşünmeden ve düzenlemeden küresel ekonomik düzene uymanın sıkıntılarını yaşıyoruz. Gerçi tahvil-bono ve borsa ayağından oluşan sıcak para dalgalarını tecrübe etmiş bir ülkeydik.

Geçmiş krizlerimizde sıcak para tuzakları ülkemize getirdiklerinden çok daha fazlasını kaybettirmişti. Oysa bugün yabancı sermayenin hareket alanı daha genişledi. Ekonomimiz artık borsa-faiz cephesi dışında yeni cephelerde de mücadele etmek durumunda.

Herkesin feryat ettiği kredi-faiz tuzağına baktığımızda yabancı sermaye hareketlerinin önemli bir katkısının olduğunu görebiliyoruz. İlk kredileri geri çağıranlar yanında ilk mevduat kaybedenlerde yine yabancı kesim olmuş. Krizimizde yabancı ayrımı özel önem arz ediyor.

Bu hafta borsamızda yaşanan sert düşüşte de yine yabancı ayağı yer alıyor. Yabancı reyting kuruluşlarının ülkemiz kredi notlarında görünüm değiştirmesi bizi bir derece daha olumsuz potaya aldı. Geçen ay düşüşlerde ABD borsalarından dahi daha dirençli hale gelmeye başlayan İMKB maalesef S&P sonrası yeni rekor düşüşler yaşıyor. Bu olumsuz fark bizim resmi kurumlarımızı takmayan-tınlamayan o yabancı reytingciden geldi.

Yabancı sermaye hareketlerinin kontrol noktasını sadece yurtiçi işlemler ile sınırlandırdığımızda başımıza nelerin gelebildiğini bugün net olarak yaşıyoruz. Dış kredilerin geri çağrılması aslında onların da düştüğü bir sıkıntıdan geliyor. Ama aynı gemide olmamak onlara ayrı bir hareket kabiliyeti verebiliyor.

Yabancı borsada ne yapıyor?

Bugün sormamız gereken önemli bir soru aslında burada yatıyor. Yabancıların borsadaki hisseleri yılbaşında 81 milyar YTL iken yerlilerin hisseleri 31 milyar YTL ediyordu. Yabancılar borsanın yüzde 72,37'sini ele geçirmişlerdi.

18 Kasım tarihi itibari ile yabancıların hisseleri 36,6 milyar YTL'ye gerilerken yerlilerin hisseleri 18,1 milyar YTL olmuş. Yabancı payı da yüzde 66,91'e düştü. Yabancıların hisse değerleri yüzde 55 gerilerken yerlilerin hisseleri yüzde 42 geriledi. Oysa yabancılar yılbaşından bugüne kadar 3 milyar dolarlık net satış yaptılar.

Kısaca yerlilerin 31 milyar YTL hisse varlıklarına 3 milyar dolarlık ek yeni alıma rağmen hisse değerleri 18,1 milyar YTL'ye gerilemiş. Eğer bu hisse alımlarını hesaba katmaz isek aslında yerlilerin hisse varlıkları 14 milyar YTL seviyesinde oluşacaktı. Ve yabancıların hisse varlıkları da 40 milyar YTL seviyesinde bulunacaktı.

Bu rakamları neden veriyorum? Burada çok önemli bir ayrıntı var. Yerliler çok büyük sayılabilecek (3 milyar $) hisse alımlarına rağmen hala piyasanın yüzde 33,09'una sahipler. Yabancılar satıyorlar ama payları çok az düşüyor.

Borsa işlemlerine bakıldığında işin sadece pay veya hisse değeri ile ölçülemeyeceğini görebilirsiniz. Piyasaya hâkim olan yabancılar alırken de avantajlıdır satarken de avantajlıdır. Çünkü düşmesini istediğinde sert satışlar yaparak veya yükselmesini istediğinde de sert alışlar yaparak TEKEL kurabilir. Bu sayede her işlemden kârlı çıkacak bir düzen kurar.

Bugün borsamıza bakın; yabancılar nerede ise her işlemden kârlı çıkıyor. Yerliler çok düştü bir şirket hissesi alırken bir de bakıyorsunuz o hisse çok daha derinlere gidebiliyor.

Yabancının net işleminden ziyade günlük alış satışları da çok büyük haksız rekabet oluşturuyor.

Her işlemini bu kadar kârlı hale getiren bir yabancı varlığı, bize bizim ne olduğumuzu daha net gösteriyor.