Ülkemizin enerji problemi, uzun yıllardır üzerinde titremesine rağmen maalesef çözülememiştir. Türkiye 98'li yıllarda elektrik kesintileri ile Mavi Akım'a imza atarken, aslında doğalgaz santrallerine 30 sentlerden yıllarca sürecek alım garantileri verildi. Sonraki yıllarda ise elektrik kesintilerinin nedeni işte bu sayede daha iyi anlaşılabildi.

Şimdi yeniden elektrik enerjisi üzerine kilitlenmiş durumdayız. Nasıl olmasın ki! Ülkemiz şu anda 20 sente yakın bir fiyat üzerinden elektrik tüketmektedir. Oysa rekabetçi bir sanayi oluşturmak için 7 sent ile 10 sent arasında bir fiyattan elektriği sanayicimize satmamız gerekiyor.

Türkiye'de küresel krizle beraber elektrik tüketimi azalırken elbette gelecek yıllarda yeniden tüketim artışı yaşanacaktır. Ama Mavi Akım'da yapılan projeksiyonlar gibi yine aşırı tahminlerle aceleci yatırımlara mı gireceğiz?

Nükleer enerjide verilen ve şu indirilen fiyat seviyesi elektrikte rekabet imkânı sağlayacak bir fiyat düzeyi olarak görülememektedir. Ama bu fiyat sadece teklif veren firmanın sorunu değildir. Çünkü alım garantisindeki süreden tutun da kurulum maliyeti, söküm yükümlülüğü gibi kamuoyunun bilmediği birçok unsuru içermektedir. Mesele, tüm unsurların birleştirilerek nükleer enerji fiyatını ortalama enerjinin altına indirmektir. Yani 7 sentin altında bir nükleer elektrik maliyetine ulaşmamız gerekir. Oysa şu anki teklif bu fiyatın iki katının üzerindedir.

Türkiye neden sadece nükleere odaklanıyor? Bu sayede dışa bağımlılık bitmeyecektir, ama çeşitlendirme sağlanacaktır. Oysa alternatif yatırımlarımızı da hızla realize etmemiz gerekiyor. Örneğin kayıp-kaçak oranını azaltacak yenileme yatırımlarına gitmeliyiz. Yüzde 20'lerdeki bu oran bile çok büyük bir yatırımdan kurtulmak demektir.

Şu an üretimde bulunan elektrik santrallerinin barajlarının rehabilite edilmesi de bir başka önemli noktadır. Ama yerli üretim imkânları açısından en varlıklı kaynağımız olan kömür-linyit alternatifine daha fazla imkân verebiliriz.

Burada bir noktaya dikkat çekmek gerekiyor. Bu ülkenin başlıca sorunu olan elektrik ise ülkemizin neden büyük sermaye grupları bu sisteme dahil olmuyor? Mesela nükleer ihalede neden Sabancı Grubu yer almadı? Neden Doğuş Grubu yeterli derecede ilgilenemedi? Bu soruların elbette kamuoyuna açıklanan seçeneklerin dışında bir cevabı olmalıdır. Çünkü kamuoyu cevapları ile o grupların şu anki elektrik yatırım stratejileri açıkçası çelişmektedir. Devlet veya hükümet bu sorunun cevabını ve önlemelerini derhal almalıdır.

Türkiye, elektrik fiyatlarını rekabet aralığı olan 7-10 sent seviyesine çekecek adımlar atmalıdır. Aksi adımlar yanlış yön ve yargılara yol açabilir. Bunun hesabı sorulsa da fatura milletin tümüne kesiliyor.

SUÇLU ARAMAK!

'Kabine değişince şartlar da değişir mi?' başlıklı önceki günkü yazımı Hürriyet Gazetesi yazarlarından Mehmet Y. Yılmaz "gidenleri sorumlu tutmak" olarak değerlendirmiş.

Türkiye ekonomisi hakkında yaşanan sorunları ve bu sorunların sorumluları hakkında uzunca süredir devam eden görüşlerimin bir bakıma tekrarını yazmıştım. Hatta yazının ana kaynağını ise TOBB Başkanı Rıfat Hisarcıklıoğlu'nun Genel Kurul'daki konuşmasından aldım.

Türkiye krizde yol haritasını yeterli düzeyde oluşturamadı. Sorunların özellikle kısa vadeli teşhisinde sorunlar yaşandı ki etkilenme oranımız beklenenin üzerinde gerçekleşti. Oysa Türkiye'nin oldukça geniş imkânları da vardı, ama maalesef kısa vadeli çözümlerde istenen başarı elde edilemedi. Ve bunun nedenlerini nerede ise sürekli gündemde tutmaya çalıştım.

Uzun vadeli programda ve özellikle GAP, KOP ve DAP projelerinin hayata geçirilmesinde, sosyal güvenlik reformunun gerçekleştirilmesinde görevi devreden bakanlıkların katkıları hiç unutulmayacaktır.

Kabine değişince sorunların değişmeyeceğini bilelim. Yani önemli olan isimlerin değişmesi değil, sorunların çözülmesidir.

 

 

İbrahim Kahveci - Yeni Şafak
ikahveci@yenisafak.com.tr