Daha fazla meraklandırmadan hemen söyleyeyim, Koreli devlet firması KEPCO (Kore Elektrik Enerji firması) Birleşik Arap Emirlikleriyle 40 milyar dolarlık 4 nükleer santral ve 60 yıllık bakım ihalesinin anlaşmasına imza attı. Anlaşmanın imzalandığı tarih olan 17 Aralık hızlı bir şekilde milli nükleer günü ilan edildi.

Bu imza Kore'nin ilk nükleer enerji ihracatı olacak ve Kore dünyanın Amerika, Fransa, Rusya, Kanada ve Japonya'dan sonra 6. büyük nükleer reaktör teknolojisine sahip ülkeleri arasına girmiş olacak. BAE dünyanın üçüncü büyük petrol üreticisi ama uzun vadede petrol rezervlerinde sıkıntı öngörüsü onları nükleer santraller yapma kararına itmiş.

Kore'nin yapacağı ilk santral 2017 yılında elektrik üretmeye başlayacak diğer 3 santrali ise 2020 de faaliyete girecek.. 

‘Neden bu kadar önemliymiş ki’ dediğinizi duyar gibiyim. Sebebi Kore doğal kaynaklardan oldukça yoksun bir ülke. Tarım yok denecek kadar az, petrol ve gaz ithal, madenlerde de çok zayıflar. Buna rağmen 1960’lardan günümüze çok hızlı bir ivmeyle, çalışkanlıklarıyla, sanayi hamlelerindeki başarılarıyla senelik 80 dolar GSMH’dan 20 bin doların üzerine çıktılar.

Tabii refah artıp, fabrikalar da eski ücretlerden işgücüne sahip olamayınca Kore ekonomisinin çoğunu oluşturan sanayi, Çin’e, Laos’a , Vietnama, Kamboçya’ya göç etmek zorunda kaldı.  

Şu anda ekonomideki ağırlık otomatik olarak hizmet sektörüne geçti. Ayrıca hafif sanayilerde, özellikli ve katma değeri yüksek ürünlerde de çok yol aldılar. Sürpriz olmayan  bir şekilde dünyanın en büyük 9. ihracatçı ülkesi konumundalar. Bunu da her dört kişiden birinin Kore modeli cep telefonu kullanıyor olması sanırım yeterince açıklıyordur. 

Şimdi ise senelerce kendilerine refah getirecek yeni bir alanda daha ihraç yapmaya başladılar. Ne kadar gururlansalar az diye düşünüyorum. 2030 yılında 400 milyar dolarlık nükleer reaktör ihracı öngörüyorlar. Tırnaklarıyla kazıyarak geldikleri bu nokta Korelileri gelecekleri açısından oldukça cesaretlendiriyor. 

Bir ara ülkemizde de ‘ülkesini pazarlayan başbakan’ terimi, farklı açılardan epeyce tartışılmıştı hatırlarsanız. Kore bunun muadili sayılabilecek Ceo-başbakan (ceo-president) diyebileceğimiz formatın devamından yana.

Devlet başkanının, ülkesinin bu tür büyük proje , uluslararası ihaleler ve organizasyonlarda bizzat kendi zamanını ve enerjisini harcaması onları çok mutlu ediyor. BAE ihalesinin alınmasında bizzat görüşmeye giden Kore Devlet Başkanı Lee Myung Pak , Davos’a gitmeden önce de 2022 dünya kupasının Kore'de gerçekleşmeşi için bizzat Sepp Blater ile görüştü.

Kore'nin nükleer enerjideki hedef pazarı öncelikle Ortadoğu olmakla beraber, bu aralar birçok ülkenin, daha az masraflı, verimli ve güvenli Kore reaktörlerine talip olduğu haberlere konu oluyor. Şimdiden Malezya, Türkiye, Romanya, Ukrayna ve Ürdün ile görüşmeler devam ediyor..

Çin ve Hindistan’da ise Kore’nin yaptığı bu atılımlar dikkatlerini çekmiş durumda. Sadece bu iki ülkede planlanan tesis sayısı 150 kadarmış. Herbirini en az 5 milyar dolar kabul etsek, sadece iki ilkenin planlanan projeler bütçesi 750 milyar dolar ediyor.

Bu rakam işin rakamsal boyutunu çok net ortaya koyuyor. Ülkemizde ise 4 adet düşünülüyor, bunlardan birincisini Rusya yapacak. Diğerleri ise henüz belirsiz. 

Kore'de şu anda 20 nükleer reactör var ve ilki Amerika’nın yardımıyla 1978 yılında kurulmuş. Ülkenin elektrik ihtiyacının yüzde 36’sı bundan tedarik ediliyor. Kore’ye ilk geldiğim zamanlarda buralarda elektrik kesintisi hiç olmaz mı diye sormustum. Aradan 8 sene geçti, hiç olmadı. Bu bile ülkenin sanayi üretiminin verimliliğini ne kadar artırır, hesaplatmak lazım derim. 

Şu anda nükleer teknolojinin yüzde 95 kadarını ülke içinde ellerinde bulunduruyorlar, Çok önemli anahtar parçalar,ana teknolojiler ve insan-makine arayüz sistemi gibi kısımlar ise kendilerine ait değil. Hedefleri en kısa zamanda tamamını Kore'de üretebilmek ve bu teknolojiyi kendi imkanlarıyla geliştirip dünya üzerindeki pazar paylarını artırmak. 

Hükümet, nükleer planları içinde yer alan ülkelerden daha fazla proje aldığında,  gerekli olan insan gücünün teknik eğitimi için de çalışmalar yapıyor. Hatta Kepco bu konuda bir adım atarak dünyanın ilk ‘nükleer enerji santrali çalışmaları bölümü’nü’ 2012 yılında açıyor. Önlerinde gözüken en büyük engel ise Koreli öğrencilerin mühendislik okumaktan kaçınmaları.  

Taşı sıkıp suyunu çıkaran, başarmanın dikenli yollardan geçtiğini bilen Kore, gerekirse ithal öğrenci, mühendis ve teknik ekiple, yerli nükleer enerjiyi ihraç edecek; ama elindeki fırsatı bu alanda birincilik koltuğuna oturmadan bırakmayacaktır.

 Hepinize hayırlı haftalar dilerim..

Hamdi DELIPOYRAZ / Güney Kore / Haber 7
hamdi78@gmail.com