Nezih Ünen’in yedi yıl uğraşarak gösterime soktuğu “Anadolu'nun Kayıp Şarkıları” belgeseli sinamalarda seyircileri beklerken, filmin soundtrack CD’si zaten film vizyona girmeden önce Kalan Müzik etiketiyle müzik marketlerde yer almıştı.

“Yüzyıllık sessizlik sona eriyor!..” sloganıyla 12 Mart’ta gösterime giren filmin albümünde yer alan Türküler aslında Anadolu insanını dilinden düşmeyen ama modern zamanlarda artık ekranlarda ve radyolarda dinlemeye hasret kaldığı eserlerden oluşuyor: Döne'm Zülüflerin Deste Deste, Eşrefoğlu Al Haberi, Geçti Gönül Baharımız, Kalktı Göç Eyledi Avşar Elleri, Baba Bugün Dağlar Yeşil Boyandı, Kewe Narine / Rebene (Nazlı Keklik / Yazıktır), Beyköylü Ali Bey, Pamuk Tarla, Gam-ı Aşkınla (Aşkının Üzüntüsünden), Köprü Ortasında, Kırtıl Semahı, Dulabe (Tezgahım), Sema, Kartalların Dansı, Derenin Kenarına Yattım, Delale Mi Way (Sevdiğim Benim)...

Anadolu'nun Kayıp Şarkıları albümünde Ahmet Yurt Dede'nin seslendirdiği, Kul Hasan Dede'ye ait, "Eşrefoğlu Al Haberi" adlı deyiş çekilen klibin de etkisi ile halkın gönlünde taht kurmayı başardı ve Türkiye'ye unutulmuş bir şairini de hatırlama fırsatı verdi.

Dersimli halk ozanı Ahmet Yurt Dede'yi Türkiye önümüzdeki günlerde mutlaka daha yakından tanıyacaktır. Onun önceki albümlerinin de artık keşfedileceğine hiç şüphe yok.

Kul Hasan Dede'ye gelince... Hakkında tarihlerde fazla bilgi bulmak mümkün değil, o daha ziyade deyişleri ve nefesleri ile halkın gönlünde taht kurarak yaşamış. Şiirlerinden edinilen bilgilere dayanılarak, ünlü halk ozanı Eşrefoğlu ile aynı çağda, yani 16. yüzyılın ikinci yarısı ile 17. yüzyılın başlarında yaşadığı sanılmaktadır.

Türk Halk Edebiyatında ve Alevi - Bektaşi ozanlar arasında yer alan Hasan Dede'nin, Arapça ve Farsça bildiği için aruz ölçüsünü de şiirlerinde ustaca kullandığı görülüyor. Ancak halk onun hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri daha çok beğendiği için bunlar daha ziyade biliniyor. Şiirlerinde “Kul Hasan” ve “Hasan Dede” mahlasını kullanmıştır.

Horasan erlerinden olduğuna inanılan Hasan Dede, Beydili aşiretine mensup. 1562 yılında Horasan’dan Karaman’a geldiği, Babasının Karaman Ustucalı dergâhının piri Şeyh Yakup Fakih olduğu sanılmakta.

Rivayetlere göre, bir süre Karaman’da yaşadıktan sonra bugünkü Hasan Dede beldesinin bulunduğu Teke Salan’a yerleşmiş ve bugün Hasan Dede olarak bilinen köyü kurmuş.

Araştırmacı Nejat Birdoğan’ın “Hasan Dede Kasabası, Hasan Dede” adlı eserinde yer alan bilgilere göre, Hasan Dede’ nin köşe geldiği yıl 1579. Dönemin Padişahı tarafından verilen beratla bu bölgeye yerleşmesi ve topraklarından vergi alınmaması sağlanmış.

Kimi rivayetlere de göre Karaman Medresesinde öğrenim yaptıktan sonra ayrılacak başka bir diyara gitmiş.

Orduya katılarak Rumeli'ndeki savaşlara katıldığı, Sazı, sözü, dinsel telkinleri ile orduya moral verdiği sanılıyor. Hasan Dede'nin Tamesvar'ın terki (1683), Budin'in düşmesi (1686), Belgrad'in kaybı (1688) gibi İkinci Viyana bozgunundan sonraki olaylar üzerine deyişleri, ağıtları olması bu rivayetleri doğrular nitelikte.

Bir rivayete göre de 1695'te Padişah İkinci Mustafa, ozanın eserlerini beğenmiş. Kendisi de şair olan Padişah, Hasan Dede'yi bol maaşla emekli etmiş.

İstanbul’da kalması istenmişse de ünlü tekke ozanı Anadolu'yu tercih ederek bugün, kendi adını alan Hasandede köyüne yerleşmiştir.

Bugün Hasan Dede’nin biri Kadirli' nin “Elbistanlı” köyünde; diğeri Ankara’nın “Hasan Dede” beldesinde olmak üzere iki ayrı yerde türbesi var.

Onun albümde yer alan ve yıllardın Anadolu insanını dilinden düşmeyen deyişinin sözleri şöyle:

Eşrefoğlu al haberi
Bahçe biziz gül bizdedir
Biz de Mevla’nın kuluyuz
Yetmiş iki dil bizdedir

Erlik midir eri yormak
Irak yoldan haber sormak
Cennetteki ol dört ırmak
Coşkun akan sel bizdedir

Arı vardır uçup gezer
Teni tenden seçip gezer
Canan bizden kaçıp gezer
Arı biziz bal bizdedir

Kimi sofi kimi hacı
Cümlemiz Hakk’a duacı
Resül-i Ekrem’in tacı
Aba hırka şal bizdedir

Biz erenler gerçeğiyiz
Has bahçenin çiçeğiyiz
Hacı Bektaş köçeğiyiz
Edep erkan yol bizdedir

Kuldur Hasan Dede’m kuldur
Manayı söyleyen dildir
Elif Hakk’a doğru yoldur
Cim sorarsan dal bizdedir

Ama gelin siz bu şiiri bir de Anadolu'nun Kayıp Şarkıları albümünde Ahmet Yurt Dede'nin sesinden ve Nezih Uzel'in kurgularıyla izleyin. Bir şiirdeki ruhun sesi, sesteki ruhun şiiri nasıl devleştirdiğine şahitlik edin.

Belgeseli hâlâ izlemedinizse bu görüntülerden sonra fikriniz değişecektir. Albüm ise zaten her yerde emrinize amade...

(Haber 7)