Ankara’nın ‘Doğalgaz fiyatlarında indirime gidin’ çağrısına uzun zamandır kulak tıkayan Tahran yönetimi ile gerilimin neden tırmandığı anlaşıldı. Azerbaycan’dan 330, Rusya’dan 400 dolara alınan doğalgazın bin metreküpünü İran, Türkiye’ye 505 dolardan satıyor. İran’dan geçen yıl 8 milyar metreküp gaz alan Türkiye’nin ekstra ödediği fatura 800 milyon doların üzerinde.

Uluslararası enerji analizcilerinin verdiği bilgiye göre Türkiye şu anda en pahalı gazı İran’dan alıyor. İran gazının bin metreküpü için 505 dolar ödeyen Türkiye, aynı doğalgazı Rusya’dan 450 dolara, Azerbaycan’dan ise 330 dolara alıyor. Rusya’dan alınan gazda bile yüzde 10’luk indirim yaptıran ve fiyatı 400 dolar civarına çeken Türkiye, İran uzlaşmadığı için Tahkim’e gitmek zorunda kaldı.

Aradaki fiyat farkının bu kadar büyük olmasının altında ise 1996’da yapılan doğalgaz anlaşmasında belirlenen fiyat formülü yatıyor. Türkiye, o dönemde petrol fiyatları son derece düşük olduğu için fuel oil ve diğer bileşenleri baz alan bir anlaşma imzaladı. Dönemin şartlarına göre makul görünen ancak yıllar içinde Türkiye aleyhine işleyen anlaşmaya göre İran her yıl Türkiye’ye 10 milyar metreküp doğalgaz vermeyi taahhüt ediyordu. Ancak aradan geçen süre içinde formül Türkiye aleyhine işledi ve yeniden pazarlığı gerektiren bir fiyat farkı oluştu.

Rusya indirim yaptı

Türkiye bir süredir fiyatın uluslararası piyasaların oldukça üzerinde oluştuğuna dikkat çekerek, İran yönetiminden fiyat indirimi talep ediyor. Zira aradaki fiyat farkı yüzünden Türkiye, İran ’a bu yıl 800 milyon doların üzerinde fazla ödeme yaptı. İran’dan alınan gazın miktarı 2011 yılında 8 milyar metreküp civarında gerçekleşti.

Benzer bir anlaşmanın 1997 yılında Rusya ile imzalandığını hatırlatan enerji sektörü uzmanları, “Rus doğalgazının fiyatı da bir dönem oldukça yüksekti. Ancak hükümet Ruslarla yeniden masaya oturdu ve yapılan sıkı pazarlıkların ardından fiyatlarda ciddi bir indirim sağlandı. İran yönetimi ise Erdoğan hükümetinin bu konudaki tüm çağrılarını şu ana kadar kulak arkası etti. Ankara’nın indirim taleplerine sürekli olarak ‘hayır ’ yanıtını verdi. Dolayısıyla İran gazının fiyatı diğer ülkelerin oldukça üzerinde kaldı” yorumunu yaptı.

Anlaşmazlıklar olabilir

Adının açıklanmasını istemeyen bir enerji uzmanı gelişmeleri şöyle değerlendirdi:

“Ülkeler doğalgaz alım fiyatı konusunda zaman zaman anlaşmazlıklar yaşayabilir. Türkiye şu andaki mevcut fiyatın çok yüksek olduğunu ve bunun uluslararası piyasalar seviyesine indirilmesi gerek- tiğini düşünüyor. Bu konuda uzun süredir Tahran yönetimiyle de görüşmeler yürütüyor. Bu görüşmelerden bir netice alınamadığı için de Tahkim’e gidiyor.

Uluslararası piyasalarda doğalgazın metreküp fiyatı 400 dolar seviyesinde. Eğer fiyat bunun çok üzerinde gerçekleşmişse bunun revizyonunu istemek doğal.”

Yazının devamını okumak için bu linki kullanabilirsiniz

Ufuk Şanlı - Vatan