Teknolojinin geliştiği, ellerimizde her türlü mahareti olan telefonlarla gezmeye başladığımızdan beri hafızalarımız zayıfladı farkında mısınız? En yakın arkadaşımızın cep telefonu numarasını bilmiyoruz, kesinlikle unutmamamız gereken önemli işlerimizi bile unutmaya başladık.

Hatırlamanın güçlükle sağlanabildiği durumlarda, öğrenilen bilgilerin kısa süre içersinde unutulmasını da kapsayan, gereken yerlerde öğrenildiği zannedilen bilgilerin ortaya çıkmaması durumu "hafıza zayıflığı/dikkat dağınıklığı" diye adlandırılır.

Akılda tutulması gereken şeyi, hatırlama ve hafıza bankasında depolanan bilgiye ulaşma birtakım stratejiler gerektirir.

Bazı kişiler gayriihtiyari olarak hafıza teknikleri kullandıkları için kolay kolay unutmazlar. Ders konusunda çok sıkıntı çeken öğrenciler de bu yöntemleri bilmiyor ve dolayısıyla uygulamıyor demektir.

Temel mesele bu yöntemleri bilmek, uygun olan yerde uygun olan tekniği uygulamaktan geçiyor.  

Özellikle siz öğrenci arkadaşlardan bu konuda fazlasıyla soru geliyor. Hafızamızı/dikkatimizi daha iyi nasıl kullanabileceğinizle ilgili. Bazı öneriler yazarak işinizi kolaylaştırmak istiyorum. Hem yetişkinler için hem de öğrenci arkadaşlar için işe yaraması ümidiyle.

Dikkat dağınıklığı yaşamamak için öncelikle algılarımızın bozulmamış olmasından emin olmak zorundayız.

Algı bozukluğu varsa, dikkat dağınıklığı doğal olarak oluşacaktır.

Bu nedenle çocuklarla ve gençlerle çalışırken, öncelikle algılarının bozulup bozulmadığına bakarız. Algı sorunu yaşamıyorlarsa dikkat egzersizleriyle durumu toparlamaya çalışırız.

Öncelikle unutmak istemediğiniz konuya dikkat kesilmek zorundasınız. Çünkü "anlık hafıza"nın süresi ortalama 30sn kadardır ve duyduğunuz ilk bilgi bu sürede hafızanıza kaydolur. Oradan uzun süreli hafıza kısmına geçer, depolanır. Örneğin bir toplantıda birisiyle tanıştırıldığınızda, aradan bir kaç ay geçtiğinde o kişiyi hatırlamayabilirsiniz. Fakat tanıştırılma anınızda bu kişiyi, benzer isimli başka bir arkadaşınızla bağdaştırmış olsaydınız veya o kişiye benzeyen birisiyle onu zihninize kaydetseydiniz, aylar sonra karşılaştığınızda bu kişiyi hatırlıyor olacaktınız. Aynı mantıktan yola çıkarsak, "falanca dosyayı hemen bitirmeliyim" diye düşündüğünüzde, bitmesi gereken dosyayla birlikte, iş bitmediği taktirde patronunuzun suratının alacağı asık hali gözünüzde canlandırırsanız, öğleden sonra ilk iş o dosyayı bitirirsiniz. Çünkü patronunuzun asık suratlı hali sizi unutmamanız konusunda motive eder. Böylece unutkanlık yaşamamış olursunuz. Hatırlamanız gereken konu ne kadar karmaşık olursa olsun ilke değişmez. Hep aynıdır.

Arkadaşlarınızla oynayacağınız bir oyun; herhangi bir nesneye bir dakika kadar bakın. Sonra nesnenin üzerini örtün. Ve sırayla nesnenin özelliklerini sayın. Hatta mümkünse resmini çizmeye çalışın.

Okuduğunuz, duyduğunuz herhangi bir konuyu, kendi ifadelerinizle tekrar edin. Sanki bir başkasına anlatıyormuşsunuz gibi anlatın. Böylece aklınızda kalma süresi uzayacaktır. Araştırmalar, bilgilerin yüksek sesle söylenmesinin bilgilerin akılda tutulmasını büyük ölçüde artırdığını gösteriyor. Siz de bu şekilde, bilgilerinizi bir arkadaşınıza ya da başka birine anlatarak tazeleyebilirsiniz.

Okuduğunuz konuyu kendi içinizde tartışın.Yazarın fikrine zıt düşünceleriniz varsa söyleyin. Veya yazarın fikrini destekleyecek kendi düşüncelerinizle katkıda bulunun.

Elinize bir kitap alın. Kendi duyacağınız sesle okurken, bir yandan da yazı içinde harf bulma oyunu oynayın. Örneğin r ve k harflerinin altını çizerek ilerleyin. Sayfa bittiğinde, başka renkte bir kalemle eksik bıraktığınız r ve k harflerini yuvarlak içine alın. Sayın bakalım kaç tane eksiğiniz var. Bu çalışmaya artırdığınızda, eksik bıraktığınız harf sayısında azalma olacaktır. Her sayfada yeni harfler bulmaya çalışın.

Dikkat, hafızanın en önemli unsurlarından biridir. Zihninizde, bilgilerinizi, kısa dönemli hafıza şeklinden çıkarıp uzun dönemliye sokmak istiyorsanız, televizyon, müzik ve diğer bu gibi aygıtları çalıştığınız ortamdan uzak tutun.

Farklı türden malzemelerle çalışmak, edindiğiniz bilgiyi geliştirmeniz için zaman kazanmanızı sağlar. Kaynağı hatırladığınızda, okuduğunuz bilgiyi de hatırlarsınız.

Anlamakta zorlandığınız konuları yazarak kapıların üzerine asın. Ana kural; "Girerken oku, çıkarken oku" olsun. Bu yöntem, hafıza güçlendirme desteği alan birçok öğrenci tarafından kullanılır. Veya akılda tutmak istediğiniz şeyi, çok aşina olduğunuz başka bir şeyle iliştirip, benzeştirerek çağrışım yapabilirsiniz.Bunlardan en işe yarayan yöntemlerden biri de anımsayacağınız şeye komik, orjinal ve hayali bağlamlar bulmanız olabilir.Belki bi şarkı, belki bir espri,belki de bir kafiye bilgilerinizi aklınızda tutmak için çok iyi bir yöntemdir.

Bir bilgiyi uzun dönem hafıza içine almak istiyorsanız, onun ayrıntılarına inip, şifrelendirmeniz gerekir. Tekrar etmek, bu olayı sağlamanın en iyi yöntemlerinden biri olarak bilinir. Ayrıca o bilginin mantığını ayrıntılı bir şekilde öğrenip, ardından da bir kaç kez tekrar ederseniz, geri bildirimler ve hatırlamalarınız çok daha kuvvetli ve kolay olacaktır. Ve tekrarları not almanız da harika olur. Çeşitli grafikler çizerek, notlarınıza kenarlıklar yapıp düzenleyerek, renk renk kalemlerle altlarını çizerek çalıştığınız şeyi unutmamanızı sağlayabilirsiniz.

Pek de aşina olmadığınız bir konuyla karşılaştığınızda, daha önce bildiklerinizle bir alakası olup olmadığını hatırlamak için kendinize biraz zaman tanıyın. Bu sayede eski bilgilerle yeni bilgileriniz arasında bağlar oluşturarak, geçmiş bilgilerinize geri çağrışımları artırabilir, yenileri de unutmayabilirsiniz.

Hafızanızı geliştirmenin diğer bir yoluysa, çalışma alışkanlıklarınızı değiştirmekten geçer. Örneğin; Her zaman aynı yerde çalışıyorsanız, yerinizi değiştirmeyi deneyin. Ya da hep akşamları çalışıyorsanız, sabahları çalışıp, önceki gecenin bilgilerini tekrar edin. Böylelikle, kendinize yeni yöntemler getirerek çağrışımlarınızı kuvvetlendirebilir, uzun dönem hafızanızı önemli ölçüde geliştirebilirsiniz. Birbirine benzeyen karışık konuları farklı odalarda çalışın. Böylece salonda çalıştığınız konuyla oturma odasında çalıştığınız konu birbirine karışmayacaktır. Dolayısıyla hatırlamanız kolaylaşacaktır.

Psikolojik Danışman&Psikoterapist Mehtap Kayaoğlu
mehtapkayaoglu@gmail.com
http://www.facebook.com/psk.mehtapkayaoglu / http://twitter.com/mehtapkayaoglu
www.yuzlesme.tv - mehtap.kayaoglu@yuzlesme.tv