Üstad Bediüzzaman'ın Van Hayatı

Bediüzzaman Hazretleri de bereketli ömrünün 18 yılını geçirdiği Van'a ayrı bir önem vermiş, memleketi saymış 'Benim için Van çok kıymettardır' demiştir.

Bediüzzaman'ın Van'a verdiği önemin doğru anlaşılması için o dönemin şartlarını ve bu şartlar içinde Van şehrinin üstlendiği misyonu iyi tahlil etmek gerekir. Van bugün olduğu gibi o dönemde de bir serhat şehridir ve tarihi ipek yolu üzerinde bulunmaktadır. Türk, Kürt, Arap ve Fars kültürlerinin buluştuğu bir coğrafyaya ve o günün idari yapısı açısından kilit bir konuma sahiptir.

Bediüzzaman, 1894 yılında yirmi bir yaşında iken ilk kez Van'a gelmiş ve burayı kendisine bir merkez yapmıştır. Projelerini hayata geçirmek, düşüncelerini yaymak ve Birinci Cihan harbinde Rus Ordusu'na karşı savaşmak için defalarca Van'dan ayrılsa da 1925 yılında dönemin hükümeti tarafından Barla'ya sürülene kadar Van Bediüzzaman'la, Bediüzzaman da Van'la anılmıştır.

Bugüne kadar birçok açıdan Bediüzzaman Hazretlerini değerlendiren eserler yazılsa da onun Van Hayatı ile ilgili müstakil bir eser kaleme alınmamıştır. Hâlbuki beşerin problemlerine asrı aşan bir bakışla ve İslâm'ın aslî kaynaklarından süzdüğü çözümlerle seslenen Bediüzzaman'ın Van hayatı başlı başına irdelenmesi gereken bir dönemdir. Çünkü Üstad, İşâratü'l- İ'câz Tefsiri'nin te'lifine Van'da başlamıştır. Bu yönüyle Van, Risâle-i Nur Külliyatı'nın başlangıç mekânı, hem Eski Said'in Yeni Said'e dönüştüğü yer, hem de Nur'un ilk kapısıdır.

Şahdamar Yayınları tarafından hazırlanan 'ÜSTAD'IN VAN HAYATI' isimli kitap, Bediüzzaman'ın Van tarihçesini ele alan ilk çalışma olması nedeniyle önemli bilgileri ihtiva ediyor. 'Bediüzzaman'ın Van'a teşrifi, Van'daki dostları ve talebeleri', 'Van'da kaldığı mekânlar ve hatıraları', 'Van ve civarındaki problemlere önerdiği çözümler', 'Van'da kaleme aldığı eserler' ve 'Van'dan sürgün edilişi' başlıklı beş bölüm halinde kaleme alınan kitap, her bölümle ilgili belki de ilk kez okuyacağınız ilginç hatıra ve anekdotlara yer veriyor.

Osmanlı'nın Son Dönemi, Birinci Cihan Harbi, Anadolu'nun İşgali ve Cumhuriyet Hükümetleri dönemini yaşayan, bu dönemlerde üzerine düşeni ne pahasına olursa olsun yapmaktan çekinmeyen Bediüzzaman'ın Van'da kurmayı istediği ama değişik sebeplerden dolayı vefat etmeden önce gerçekleştiremediği Medresetü'z - Zehra projesinin bugüne bakan yönü, onun Türk - Kürt kardeşliği ile ilgili fikirlerinin detayları, dönemindeki ihtilaf hareketlerini bertaraf eden tavrı, İttihad-ı İslâm fikrinin âbideleştiği, 'İmân Hizmeti'nin başladığı 'Van Hayatı'nda saklı.