Çanakkale'de en çok şehit veren illerin özelliği

Eklenme: 18 Mart 2013, 09:24
Güncelleme: 18 Mart 2013, 09:24 / 19,808 Okunma / 8 Yorum
Prof. Dr. Osman Özsoy

Çanakkale Savaşı'nda her ilden şehitlerimiz olmasına rağmen, Türkiye'nin Batı illerinden şehit sayısının fazlalığı eksik bilgi nedeniyle yanlış yorumlara da neden olmaktadır.

Bu tür yorumlar mürekkep yalamamış ve Rabbimizin “oku” emrini hayatında kendisine hiç şiar edinmemiş cahillerden gelince, amacı aşan ve toplumsal barışa zarar veren mahiyette de olabilmektedir.

Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda verdiği toplam zayiat konusunda ihtilaf söz konusu olsa da, en çok zayiatın verildiği cephenin Çanakkale Cephesi olduğu konusunda şüphe yoktur. Zira I. Dünya Savaşı'ndaki şehitlerin yaklaşık olarak 1/3'ü bu cephede hayatını kaybetmiştir. Bu nedenle Çanakkale Cephesi, I. Dünya Savaşı'nın en kanlı muharebelerinin yaşandığı cephe olmuştur.

Birinci Dünya savaşı'nda Çanakkale Cephesi'nde savaşa katılan birlikler çok farklı bölgelerden gelmişlerdir. Bununla birlikte, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinden alınan askerler yoğun olarak Kafkas cephesinde savaşırken...

Çanakkale Cephesi'nde ise büyük ölçüde Trakya ve Batı Anadolu ile, İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinden silâhaltına alınan askerler muharebe etmişlerdir. Dolayısıyla Çanakkale cephesine sevk edilen askerlerin büyük çoğunluğu batı bölgelerindedir.

Hiç kuşkusuz bunun en önemli nedeni, cephelerdeki acil askerinin ihtiyacının karşılanması zorunluluğu nedeniyle ulaşım şartları göz önünde tutularak öncelikle yakın illerden asker sevkiyatına ağırlık verilmesi...

Diğeri de, Osmanlı Devleti'nin aynı anda çok sayıda cephede savaşmak zorunda kalması nedeniyle duyulan çok sayıda asker ihtiyacının ortaya çıkması...

Bu tablo, cephelerdeki asker ihtiyacının öncelikle yakın illerden tedarikini bir bakıma zorunlu kılmıştır.

Çanakkale Savaşları'nda Osmanlı nüfusunun önemli oranda genç ve eğitimli kesimi yitirilmiştir. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti'ne intikal eden beşeri sermayenin niteliği üzerinde negatif bir  etki yapmıştır.

Bu savaşlarda verilen şehitlerin illere göre dağılımı dikkate alındığında, Çanakkale cephesine hangi bölgelerden asker sevkiyatının yapıldığının ve hangi birliklerin yoğun çarpışmalara katıldığının en belirleyici faktörler olduğu göze çarpmaktadır.

Nitekim oldukça kanlı çarpışmalara katılan 3. Kolordu'ya bağlı 9. Tümen Çanakkale ve Balıkesir bölgesinden asker alımı yapmıştır. Bursa Jandarma Taburu ile 9. Tümen'in de katıldığı Arıburnu ve Seddülbahir Çıkarması ile Kirte Muharebeleri'nde şehit ve yaralılardan oluşan zayiat miktarı 30.000 civarındadır. Dolayısıyla muharebelerde verilen zayiatın bölgelere göre dağılımında en önemli belirleyicisi yoğun çarpışmalara katılan birliklerin asker alma bölgelerin hangi iller olduğu ve bu illerin nüfus yoğunluğudur.

En çok şehit veren iller...

Genelkurmay Başkanlığı, Balkan Harbi'nden Kore Savaşı'na kadar tüm şehitlerin künyelerini bugünkü idari bölünmeye göre düzenleyerek yayınlamıştır. Bu yayına göre 17 ilimiz Çanakkale'de binden fazla şehit vermiştir.

Çanakkale Savaşları'nda Osmanlı Devleti'nin her vilayetinden şehit verilmesine rağmen en çok şehit verilen illerin başında Bursa, Balıkesir, Konya, Kastamonu, Denizli ve Manisa gelmektedir. Bu illeri ise savaşın yaşandığı bölgeyi içinde bulunduran Çanakkale takip etmektedir.

Örneğin, 1315 doğumlu olanların silâhaltına alınmasıyla birlikte özellikte liselerde ve medreselerde okuyan öğrenciler okullarından ayrılmak durumunda kalmışlardır. Nitekim Darü-l Hilafeti-l Aliyye Medresesi'nin 28 Aralık 1914 tarihli yoklama defterinde 31 öğrenci kayıtlıyken, bu sayı 2 Ocak 1915'te 27'ye, 15 Aralık 1915'te 11 kişiye ve ertesi hafta ise 2 kişiye indiği görülmektedir.

Dolayısıyla 1915 yılında Tıp Fakültesi de dahil olmak üzere bir çok okulun mezun verememesinin temel nedeni, öğrencilerinin zorunlu veya gönüllü olarak silah altına alınması olduğu anlaşılmaktadır.

Çanakkale Savaşı'nda dönemin nüfusuna göre önemli sayılabilecek düzeyde genç nüfusun yitirilmesi gelecek dönemler için birçok açıdan problemi de beraberinde getirmiştir. Üstelik bu yitirdiğimiz insanların eğitim düzeyleri dikkate alındığında bu olumsuzluklar daha da derinleşmektedir.

Nitekim bir İngiliz general, “Çanakkale'nin İngilizler açısından en büyük kazancı, Türk milletinin okumuş aydın kesiminin şehit edilmesi, gençliğinin ve geleceğinin elinden alınmasıdır” demiştir.

Tüm şehitlerimizi rahmetle anıyoruz...

Not: Çanakkale Savaşında şehit olan askerlerimizin sosyo-kültürel analizini ve konuyla ilgili diğer ayrıntıları merak eden okuyucularımıza, Çanakkale Savaşları üzerine kapsamlı araştırmaları ile bilinen, Çanakkale Sağlık, Eğitim Ve Kültür Vakfı Mütevelli Heyet Başkan Yardımcısı ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. İbrahim G. Yumuşak Bey'in ilgili makalesini e-posta ile gönderebilirim...

Prof. Dr. Osman Özsoy - Haber 7

yazaramesaj@gmail.com

www.osmanozsoy.com.tr

www.twitter.com/ozsoyyazilar

Yorumlar Yorum Yaz
  • SİYASET
  • GÜNCEL
  • EKONOMİ
  • SPOR
  • DÜNYA
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Mekke ve Medine'den Canlı Yayın
Gazete Manşetleri
Piyasa Verileri