'Protokoldeki sorun bölgeyi gerer'

ABD'de yayımlanan Los Angeles Times gazetesinde çıkan yazıda, Türkiye ile Ermenistan arasında protokollerin imzalanmasından sonraki sürecin başarısız olması durumunda, "bir dizi yıkıcı olaylar zincirinin meydana geleceği ve iki ülke ile bölgenin öncekinden de kötü bir duruma sürükleneceği" ileri sürüldü.

ABD'deki düşünce kuruluşlarından Carnegie Endownment uzmanı, Lehigh Üniversitesi uluslararası ilişkiler profesörü Henri Barkey ile aynı düşünce kuruluşundan Kafkasya uzmanı Thomas de Waal'ın kaleme aldığı "Ermenistan ve Türkiye: Kurtarılmaya ihtiyaç duyan ateşkes" başlıklı yazıda, "bu süreç başarısız olursa, iki ülke arasındaki ilişkilerin başladığı dönemden daha da kötüye gideceği" iddia edildi.

Yazıda, Türkiye'nin bütün karşı çıkışına rağmen ABD'nin Ermenistan Anayasa Mahkemesinin protokollerle ilgili gerekçeli kararından memnuniyet duyduğu ifade edilerek, "bu kararın, Ermeni parlamentosunun protokolleri onaylamasının önünü açtığı, ancak Türkiye'nin davranışının süreci frenlediği" savunuldu.

Türkiye'nin geçen yıl protokollere imza atarken, Yukarı Karabağ meselesinin çözümü yolunda ilerleme sağlanacağını umduğunu, ancak bu umutların azaldığının belirtildiği yazıda, iki ülke hükümetlerinin de karşılarında ciddi muhalefet bulduğu kaydedildi.

Ermeni diasporasının, protokollerde mevcut Türk-Ermeni sınırını kabul eden ve ortak tarih komisyonu kurulmasını içeren hükümlerden yakındığına dikkat çekilen yazıda şu ifadelere yer verildi:

"Ancak dünya, Türkiye'nin sınırlarının yeniden çizilmesini asla hoş görmez. (Eski Sovyet lideri) Josef Stalin 1945'de Nazilere karşı zaferin heyecanıyla bile bunu başaramadı ve Türk hükümeti, 'Ermeni soykırımını' kafasına silah dayansa da kabul edecek gibi görünmüyor. Türkiye'nin 1915 yılı 'suçlarına' ilişkin giderek büyüyen kendi iç tartışması, yurtdışından siyasi lobiciliğe nazaran, nihai kabulde daha kesin bir yolu oluşturuyor."

"ERMENİSTAN KÜÇÜK ADIMLAR ATABİLİR"

Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın, Yukarı Karabağ konusunda, işgal altındaki Azeri toprağından tek taraflı çekilme gibi büyük taviz vermesinin siyasi intihar olacağının öngörüldüğü yazıda, protokollerin başarısız olmasının bir dizi yıkıcı olaylar zincirine yol açacağı savunuldu.

"İncinen' ABD Kongresinin, Ermeni tasarısında kararlı tavır takınabileceği, bunun da Türkiye'de Amerikan karşıtı güçlü tepki yaratabileceği belirtilen yazıda, "Yukarı Karabağ konusunda zaten bocalayan barış süreci büyük darbe alabilir ve Azerbaycan'da savaş çağrıları yeniden başlayabilir" denildi.

Yazıda, Ermenistan'ın da çıkmazı aşmada "küçük adımlar" atabileceği ifade edilerek, "Erivan hükümeti, iyi niyet jesti ve Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasına paralel olarak, Nahçivan'a yönelik kuşatmanın hafifletilmesi yolunda adımlar atabilir. Ermeniler ayrıca, bir zamanlar Azerbaycan, Ermenistan, Nahçivan ve Türkiye'yi birbirine bağlayan ve uzun süredir kullanılmayan demiryolu hattının onarılması üzerinde çalışmalara başlayabilir. Kapalı sınırların üzücü bir sembolü olan bu hat, bir gün büyük bir doğu-batı ulaşım yolu olabilir" ifadesi kullanıldı.

"Ermenistan ile daha iyi ilişkilerin, Türkiye'ye tarihin yükünü omuzlarından atma şansını sunabileceği" ileri sürülen yazıda, "Türkiye'nin, komşularıyla sıfır sorun ve bölgede merkezi güç olma hedefini içeren dış politikasının, Ermenistan ile arasındaki kin devam ettiği sürece sonuca varamayacağı" savunuldu.