Kadınlar safları sıklaştırdı yer kalmadı

Rahime Sezgin'in haberi

Kadınlar artık sadece teravih namazları için ya da kandil gecelerinde camilere gitmiyor. Hayatın içerisinde daha çok yer alan kadın kendine farz kılınan namazdan feragat etmiyor ve vakit namazları için de caminin kapısını çalıyor.

Kadınların sosyal hayat içinde daha fazla yer alması, ibadetlerini de evinin dışında yapmayı zorunlu hale getirdi. Geçtiğimiz haftalarda Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Bardakoğlu yaptığı bir açıklama ile kadınları camilere davet ediyordu. Peki, camilerimiz kadınların ibadet edebilmeleri için ne kadar müsait? Bu sorunun cevabı hiç de iç açıcı görünmüyor. Son yıllarda gözle görülür bir düzelme olsa da camilerin pek çoğu kadınların rahatça ibadet edebilmeleri için gerekli imkanlara sahip değil. Camilerde, genellikle abdest alma yerleri konusunda problemler yaşanıyor. Namaz için kadınlara ayrılan bölümler de oldukça yetersiz. Camilerin kadınların ibadet emesi için ne kadar uygun olduğunu ve yaşanan problemleri ilgilileriyle görüştük.

Bir kadının yolu eğer Dolmabahçe’ye düşmüşse ve Bezmialem Valide Sultan Camii’ne uğramayı arzulamışsa işte o an camilerde kadını bekleyen sorunları da yaşamaya başlamış demektir. Birçok camide olduğu gibi burada da kadınlar için abdest alma yeri özel olarak düzenlenmediğinden az ileride bulunan umumi tuvaleti kullanmaktan başka çareniz olmuyor. Cami, kadınlara üst katında ayrılan bölümde insana Boğaz’ın mavi sularının dingin dalgalarına bakarak ibadet etme şansını tanıyor. Fakat bunun için fiziki koşullar kadar temizlik koşulları da abdest almak için oldukça güç. Bu da tuvalette zorlu bir mücadele vermeyi gerektiriyor. Aslında bu durum birçok cami için geçerli. Geniş avlularda erkekler için son derece estetik şadırvanlar yer alırken kadınlar çoğu zaman tuvaletlerde abdest almak durumunda kalıyor. Kadınlar için en büyük zorluk da daha camiye girmeden başlamış oluyor. Sinanpaşa Camii, Yeniköy Camii, Bebek Camii, Ortaköy Camii, Sarıyer Camii gibi önemli camilerimizde kadınların abdest alması için ayrılmış bir bölüm olmadığı için kadınlar, yakınlarda bulunan umumi tuvaletlerde abdest almak zorunda. Kadınlar için camilerde şadırvanların yer almamasının en büyük nedeni, uzun süre kadınlar ile cami arasına giren mesafeden kaynaklanıyor. İstanbul Müftü Yardımcısı Yusuf İzzettin Konuk, ‘Kadınlar uzun süre camilere gelmeyince yok sayılmaya başlanmışlar, bu süre içerisinde birçok kişi de kafasına göre cami yaparken kadınları yok saymış.’ diyor. Yeni yapılan camilerde kadınlar ve özürlüler için özel düzenlemelerin yapıldığını ve bundan sonra da yapılacağını söyleyen Konuk, kadınların taleplerinin de bu noktada önemli olduğunu belirtiyor. Prof. Dr. Hayrettin Karaman da kadınların beş vakit namazda camiye gitmelerini tavsiye ederken tuvalet ve şadırvanların ihtiyaca göre düzenlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Şadırvanlı camiler

Kadın cemaatin yoğun olduğu bazı camilere, bu yüzden olsa gerek dört dörtlük olmasa da şadırvanlı bölümler ilave edilmiş. Taksim’in kalabalığından sıyrılıp Ağa Camii’nde namaz kılmak isteyen kadınlar, avlunun hemen sağ bölümünde yer alan küçük şadırvanda rahatça abdest alabilme kolaylığına sahip. Kadıköy’ün merkezinde bulunan cami de abdest alma problemi yaşamak istemeyenler için iyi bir tercih. Kadınlar için ayrılan namaz mahfilinde abdest alma yeri de bulunan cami abdest alma kolaylığını tanıyor. Fakat cami atmosferini hissetme imkânından ne yazık ki kadınları yoksun bırakıyor. Teşvikiye Camii’nin avlusunun içerisinde bulunan tuvaletlerde ise kadınlar için abdest almalarını kolaylaştıran özel şadırvanlar yapılmış durumda. Her daim ziyaretçi yoğunluğu yaşayan Sultanahmet Camii’nde kadınlar tuvaletlere mahkûm bırakılmamış. Avluda etrafı paravanlar ile çevrilmiş şadırvanda abdest almaları için özel bir bölüm ayrılmış. Burada abdest alınsa da fiziki koşullar özellikle kış aylarında oldukça zor oluyor. Kadınlar için her şeyin dört dörtlük düşünüldüğü camilerden biri Eyüpsultan Camii. Birçok yerde kendisine sunulan ile yetinmek durumunda kalan kadınlar, burada oldukça konforlu olanaklara sahip. Beyazıt’ta Divanyolu’ndan aşağı inerken sol tarafta bulunan Atik Ali Paşa Camii’nin kadınlara ait bölümü de yine oldukça özenle hazırlanmış bir yer.

Peygamber Efendimiz döneminde her daim camide olan kadın, zamanla evinde ibadet eder hale gelmiş. Hal böyle olunca herkesi kucaklayan camilerde kadınlar kendilerini istenmeyen misafir olarak hissetmeye başlamış. Kendileri için ayrılan yerlere koşulları ne olursa olsun sessizce rıza göstermişler. Prof. Dr. Ümit Meriç, Osmanlı döneminde yapılan camilerde kadınlara baş köşede yer verilirken özellikle Cumhuriyet döneminde kadının adının olmadığını söylüyor. İlahiyatçı Reşit Haylamaz, Peygamber Efendimiz (sas) döneminde en önde erkeklerin, arkada çocukların ve onların ardında da kadınların saf tuttuğunu, perde ile gerilmiş alanların o dönemde bulunmadığını belirtiyor.

Vakit namazlarında az sayıda kadını misafir eden camiler artık kalabalıkları ağırlıyor. Yusuf İzzettin Konuk, İstanbul’da camilerde yeni düzenlemeler yapılırken kadınlar için daha çok özen gösterileceğini söylüyor. Kadınlar da ibadetlerinin eziyete dönüşmemesi için bu düzenlemeleri bekliyor.

Prof. Dr. Hayrettin Karaman

Bugün kadınların talebi daha fazla

Namaz kadınlara da, erkeklere de farz kılınmış. Peygamber Efendimiz döneminde kadınlar camiye giderlerdi. Kadınların ve çocukların camiye gitmesinde fayda var. İbadet için camilerde abdest alma yeri ve tuvaletler de ihtiyaca göre tahsis edilmeli ve düzenlenmeli. Bugün bu yerlere ihtiyaç daha fazla artmış durumda. Kadınlar camiye gitmeli ve beş vakit namazda kendilerine ayrılan alanlarda namaz kılmalılar.

Prof. Dr. Ümit Meriç

Kadınlar daha çok camide

Eskisine oranla talep çok arttı. Artık omuz omuza namaz kılıyoruz. Bu durum yeni ihtiyaçları da ortaya çıkarıyor. Ben Mihrimah Sultan Camii’nde namaz kılmayı çok seviyorum. İlkel perdelerden nefret ediyorum. Erkeklerin arkasında kılmakta ya da üst kısımda kılmakta ne mahsur var? Ankara’da Türk konut mahallesindeki yeni camiye güzel bir düzenleme getirmişler. Kadınlar için de çok düzenli alanlar yapmışlar.

İlahiyatçı-yazar Reşit Haylamaz

Camiler kadınların gelişine göre dizayn edilmeli

Kadınlar, camiye gelsinler ama bugünkü camilerin, kadınların gelişine ne kadar uygun durduğunu da tartışmak lazım. İstisnaları bir kenara bırakırsak çoğu cami bugün, kadınların gelişine göre dizayn edilmemiştir. Abdestini alabileceği, giriş ve çıkışlarıyla rahat edebileceği, ne kendisini rahatsız eden ve ne de başkalarının rahatsız olacağı zeminlerden uzak, namazını kıldığı mekânlarıyla ferah ve nezih yerler ayrıldığı zaman kadınlar namaza niye gelmesinler? Camilerin sadece beş vakit namazın eda edildiği devâsa mekânlar görüntüsünden kurtarılıp, etraflarında şekillenen okuma salonları ve kütüphaneler; seminer, konferans ve sergi salonları; alışveriş mekânları, harimlerinde düğün ve derneklerin de icra edilebileceği mekânlarıyla bir külliye şeklinde planlanmasında fayda var. Bu, camileri herkese hitap eder hale getirmenin bir yolu olarak da görülebilir. Bugüne kadar yapılanlar, oldukları şekliyle hizmet verebilirler; en azından Diyanet İşleri Başkanlığı'mız, yepyeni bir mimari anlayışıyla herkesin gözü önünde böyle bir kompleksi inşâ eder ve bu hususta da hayır sahiplerine örnek olursa, değerlerimizin cami merkezli yeniden gündeme gelmesine de ön-ayak olmuş, yarınlarımız adına sosyal yapımızdaki problemlerin çözümü için de hayati bir adım atmış olur.

İstanbul İl Müftü Yardımcısı Yusuf İzzettin Konuk

Camileri erkeklere özgü düşünmemek lazım

Cami ‘toplayan’ manasına geliyor. Namaz da sosyal bir ibadet. İnsanların bir kısmını tasfiye etmek doğru değil. Erkek egemen bir mabet, sadece erkeklere özgü düşünmek doğru değil. Medeni çerçevede kadınlar camiye gitmeli. Sadece namaz kılmak için değil, vaaz ve hutbe dinlerler ve doğru bilgilenirler. Nakil ile dinlemekle bire bir dinlemek arasında ciddi fark var. Yapılan vaazın ve hutbenin dinlenmesi de önemlidir. Tüm camilerde kadınlara tahsis edilmiş alanlar vardır. Osmanlı döneminde yeni yapılarda hanımlara ait yerler yapılmış. Kadınlar camilerden uzak kalınca erkekler de kadınların yerlerini işgal etmiş. Müftü olarak göreve başladığım 2004 yılının Ramazan’ında Bakırköy Osmaniye Hamidiye Camii’nde ‘mutlaka kadınlara ait yerler olmalı’ dedim. ‘Hocam biz senelerdir cemaate yer kalmadığı için hanımları başka camilere gönderiyoruz’ dediler. ‘Erkekler gitsin’ dedim. Bütün camilerde kadınlara özel yerler var.

İstanbul Müftülüğü Din İşleri Uzmanı Nevin Meriç

Son dönemde olumlu gelişmeler var

Modern kent daha doğrusu İstanbul hayatı, çok hızlı bir akışın olduğu yerdir. İstanbul’da zaman mekan diğer kentlere göre daha büyük ölçekli ve hızlıdır. Büyük kentlerde oldukça fazla sayıda kadın da gerek iş gerek farklı gerekçelerle evin dışında vakit geçirmektedirler. Dolayısıyla ibadetleriyle yaşam tarzlarını bir biçimde birleştirmeleri gerekmektedir. İşte burada camiler çok önemli olmaktadırlar. Alışverişe çıkan, hasta yakını olan, gezmeye çıkan, işyerinde mescidi olmayan vs… yerlerde birçok insanın kafasını meşgul eden en önemli problem vakit ibadetlerini nerede, nasıl yerine getireceği olmaktadır. Dolayısıyla öncelikle merkezi camilerin ve lavabolarının hem var olan cemaate hem de ziyaret eden cemaatin ihtiyacını karşılayacak şekilde yeniden elden geçirilmesi gerekmektedir. Son yıllarda bu konuda olumlu gelişmelerin olduğu gözlemlenmektedir. Camilerde kadınlara hem daha büyük hem de daha güzel yerler ayrılmaktadır. Bu da olumlu bir gelişmedir.

(Zaman Pazar)