VER TAYVAN’I AL İRAN’I MI?

Öncelikle söyleyeyim, hayır. Çok bilinmeyenli denklemler oluşturmayı ve bazen diplomasiyi basite indirgemeyi insan beyni seviyor. Ortada ne bir pazar alışverişi var ne de bu ülkeler “verilmekle” alınacak yerler... Özellikle İran, milyonlarca nüfusu, zorlu arazisiyle Trump’ın deyimiyle “Taş Devrine” döndürülse bile hayatta kalanlar işgale direneceklerdir. Nereden mi biliyoruz? Evet, Afganistan’dan, Vietnam’dan, Küba’dan. Daha yakın geçmişte Gazze’den, Yemen’den ve Irak’tan.

KONFOR İŞ BİRLİĞİNE İTER SALDIRI DEĞİL

Tarih boyunca zorluklarla karşılaşan insanlar belirli ortak değerlere sahip olduklarında beklenenden büyük bir direniş gücü sergilemiştir. 300 Spartalı olayını hepimiz biliriz. Hendek Savaşı’nda kuşatılmışlığa rağmen o dev iradeyi herkes hatırlar. Bunun gibi sayısız örnek var. İnanç, millet olma arzusu, karşı tarafın getirdiği baskıyla daha da güçlenir ve sonuçta büyük bir başarı elde edilemez. Güçlü taraf bile olsanız. Bu yüzden ünlü İtalyan stratejist Machiavelli ele geçirilen bölgelerde halka iyi davranmayı öğütler. Ne kadar iyi bir ünü olmasa da kendisi burada haklı.

Ancak zenginlikle rahatlığı sağlanan insanlar iş birliğine daha yatkındır. Kendilerini daha büyük bir gücün parçası olarak değerlendirirler ve hem ticaretleri yolundadır hem de güvenlikleri sağlanmıştır. Dolayısıyla, Çin’in Tayvan’ı ele geçirmesi, İran’a göre daha kolay olsa bile, nüfusun büyük bir bölümünü yok etmeden kalıcı huzuru sağlaması imkansız. Amerikalılar bunu halen tecrübe edememiş görünüyorlar ki saldırılarını zaman zaman sürdürüyorlar. Tabi bu işin ticari başka boyutları da var... Sadece buna bağlanamaz. Umuyor ve öyle düşünüyorum ki Çinliler bunun farkında.

HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILACAK

Gelelim Hürmüz Boğazı meselesine... Teknik olarak İran haksız değil. Birleşik Devletler ve İsrail uluslararası sularda istediği askeri operasyonları gerçekleştirirken, Tahran yönetiminin, özellikle saldırı ve abluka altındayken coğrafi avantajını kullanması başvurabilecekleri bir yöntem. Bunu kabul etmek gerekiyor ancak “Bundan sonra geçişlerden devamlı ücret alınacak” açıklaması kabul edilebilir değil. Çünkü dünya ticaretini etkileyen bir durum oluşuyor ve savaşın tarafı olmayan ülkeler de mağduriyet yaşıyor. Üstelik ABD’yi durdurmak için ciddi çalışmalar yürüten başkentler de bunun içinde!

Trump bu konuda Çin’den destek alacaklarını açıkladı ve Pekin yönetiminden itiraz gelmedi. Hatta Şi Çinping’in “Amerikalılar, hedeflerine bizimle beraber ulaşabilir” derken “MAGA” vurgusu bile yaptı. Bu oldukça önemliydi. Yeni bir çatışma bekleyenler, hayal kırıklığına uğradı.

ABD EPSTEIN DOSYALARI NEDENİYLE Mİ İRAN’A SALDIRDI?

Bu konuda ciddi bir görüş var.. Trump’ın emriyle Adalet Bakanlığı’nın yayınladığı belgelerin ardından, Trump’ın gündem değiştirmek için İran savaşını başlattığı konuşuluyor. 40 gün sonunda savaş durmuş durumda. Belki yeniden başlayacak. Ancak belgeleri unutan var mı? Sanmıyorum. Hala bu yazıyı kaleme alıyorsak, unutmuş görünmüyoruz. Savaşın başlama sebebi büyük ölçüde İsrail’in güvenliğini sağlamak. İran’ın Suriye’deki varlığı bitmek üzere ve Lübnan’da sınırlanmış durumda. Görünen o ki Irak’ın yeni başbakanından Birleşik Devletler mutlu, Tahran da şimdilik ikna olmuş görünüyor. Bir tek Yemen kaldı... Dolayısıyla, Orta Doğu’da iyi ilişkiler yürüten İran için final saldırısı yapıldı. Başarılı oldu mu? Büyük ölçüde hayır.

Belki gündem değiştirme konusunun doğruluk payı vardır. Fakat bunu yapmak için milyon tane yol daha düşünülebilir. Sonuç olarak, iş birliği çıkan zirve, umarım çatışmasız bir dönemin kapısını açar...

Bartu Eken / Haber7