Amerika’nın 3 Kasım’da gerçekleştireceği ara seçimlere bir aydan az bir zaman kaldı. Temsilciler Meclisinin tamamının, Senatonun ise üçte birinin yenileneceği seçimler; ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhuriyetçiler için son derece kritik önem taşıyor.

Bu nedenle şu anda Kongrenin iki kanadında da üstünlüğü elinde tutan Trump, sandığa giden yolda büyük bir taktik ve güç mücadelesi içerisinde.

Bir tarafta teknoloji devleri ve milyarderlerin açtığı milyar dolarlık seçim kasaları ile soykırımcı İsrail yanlısı lobi kuruluşlarıyla Evanjelik seçmen örgütlenmelerinin verdiği güçlü destekler var.

Diğer tarafta ise İran savaşının oluşturduğu maliyetler nedeniyle toplumda artan ekonomik memnuniyetsizlik, Trump’ın düşük onay oranları ve seçim anketlerinde Cumhuriyetçilerin hezimetini gösteren siyasi tablo bulunuyor.

İşte bu nedenle çok katmanlı bir seçim stratejisi yürüten Trump, oyunun kurallarını da değiştirebilecek bütün düğmelere aynı anda basıyor.

SOYKIRIMCI İSRAİL LOBİSİ VE EVANJELİKLER İŞ BAŞINDA

Kritik seçim denkleminde İsrail’in soykırımcı politikaları etrafında örgütlenen siyasi lobi ağlarının desteği dikkat çekici.

Amerikan-İsrail Kamu İşleri Komitesinin (AIPAC) İsrail çıkarları için şimdiden yaklaşık 105 milyon dolar harcandı.

İsrail’in Amerika’daki en güçlü lobi ayağı olan AIPAC’ın verdiği destekler yalnızca Cumhuriyetçi adaylara yönelmiyor. Bu yapı, İsrail-ABD ilişkisini güçlü biçimde destekleyen adayları parti ayrımı gözetmeksizin destekleyen bir Super PAC olarak faaliyet gösteriyor.

Ayrıca AIPAC başı çekmek üzere Yahudi lobisi, İsrail’e yönelik tavır takınan ve konuşmalar yapan siyasetçilere yönelik de milyonlarca dolarlık karşı kampanyalar düzenlemekten çekinmiyor.

Örneğin Michigan’daki Senato ön seçimlerinde Demokrat aday Abdul-El Sayed’i engellemek için 33 milyon dolar, Temsilciler Meclisinde İsrail’le ve Trump’a muhalif çizgideki Cumhuriyetçi Thomas Massie’ye kaybettirmek için yaklaşık 16 milyon dolar harcandı.

Demokratların önemli isimlerinden Senatör Bernie Sanders, AIPAC’ın soykırımcı Netanyahu’nun aşırılık yanlısı hükümetine karşı konuşmaya cesaret eden adaylara karşı 233 milyon dolar harcama yapmayı planladığını açıkladı.

AIPAC ve bağlı kuruluşlarının 2026 seçim döngüsünde harcadığı miktar, 2022 ara seçimleriyle karşılaştırıldığında 1,5 kattan fazla artış gösteriyor.

Bu arada İsrail’in Amerika’daki destekçilerinin başında gelen, dünyanın en büyük kumarhane imparatorlarından ölen Sheldon Adelson’ın karısı Miriam Adelson, Cumhuriyetçilere 67,6 milyon dolarlık bağışta bulundu.

Trump’ın siyasi koalisyonunun bir başka güçlü ayağı ise teolojik olarak İsrail’e koşulsuz destek veren Evanjelik örgütler. PEW araştırmalarına göre nüfusu 78 ile 100 milyon arasında değişen Evanjeliklerin kullanılan toplam oylardaki payları yüzde 20’nin üzerinde.

Yüksek katılım oranları ve blok oy kullanma eğilimleri nedeniyle başta “İncil Kuşağı” (Bible Belt) denilen Güney ve Orta Batı eyaletlerinde belirleyici olan Evanjelikler, çekişmeli salıncak eyaletlerde ise seçimlere güçlü etkide bulunabiliyor.

Evanjelikler; ABD-İsrail ilişkilerini güçlendirmesi, İsrail’e askeri desteği artırması ve İran’a karşı sert politikaları nedeniyle Trump’ın yanında yer almaya devam ediyor.

Ekonomide yaşanan sıkıntılar nedeniyle bu gruplar arasında gerilemeler olsa da Trump’a destek oranı hâlâ yüzde 60’ın üzerinde seyrediyor.

MİLYARDER DESTEKLİ DEMOKRASİ İLLÜZYONU

Amerikan siyasetinin belki de en çarpıcı yönü, sandıktan önce seçim bağışlarında ortaya çıkan tablo. Financial Times’ın analizine göre seçim için toplanan yaklaşık 2,8 milyar doların üçte birinden fazlası yalnızca 20 mega bağışçıdan geliyor. Üstelik bu 20 bağışçının 16’sı Cumhuriyetçi adaylara para aktarıyor.

Teknoloji devi Elon Musk başta olmak üzere Marc Andreessen, Ben Horowitz, Winklevoss kardeşler, Ken Griffin, Uihlein ailesi ve başka milyarderler Cumhuriyetçi adaylara ve onları destekleyen Super PAC’lere milyonlarca dolar aktarıyor.

Seçim kasaları adeta tekno-oligarşinin gövde gösterisine dönüşmüş durumda. Sadece 20 mega bağışçının milyarlarca doları siyasi alana pompalaması bile Amerikan demokrasisinin ne kadar sermayenin esiri hâline geldiğinin en açık vesikası.

Elon Musk’tan Silikon Vadisi devlerine, Wall Street baronlarından sermaye odaklarına kadar uzanan bu kirli ittifak, Trump’ın şahsında kendi ayrıcalıklarını teminat altına alma telaşında.

Bu arada Trump’ın arkasındaki en büyük güç olarak görülen (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) MAGA yapılanması, sadece toplumsal bir örgüt değil ekonomik bir organizasyon hâline geldi.

Göçmen ve yabancı karşıtlığı ile öne çıkan bu yapının ekonomik ayağı olan MAGA Inc.’in sahip olduğu 1 milyar dolarlık kaynaktan ara seçimler için 400 ila 500 milyon dolar harcandığı açıklandı.

Trump’ın “sokak ordusu” olarak tanımlanan MAGA içerisinde İran savaşı, İsrail’e verilen destek ve Epstein skandalı gibi konularda ciddi kırılmalar yaşandığının da altını çizmek gerekiyor.

TRUMP’IN 5 BİN DOLARLIK SEÇİM “RÜŞVETİ”

Mali destek bakımından önceki seçimlerin aksine Demokratlara göre oldukça avantajlı görünen Trump, abartılı vaatlerde bulunmaktan da çekinmiyor. Bu kapsamda Trump’ın seçim öncesinde devreye soktuğu en çarpıcı hamlelerden biri, partisine destek verenlere “5 bin dolar” yardım vaadi.

Trump, Cumhuriyetçiler 3 Kasım’da hem Temsilciler Meclisini hem Senatodaki gücünü korursa her yetişkin Amerikan vatandaşına “Trump temettüsü” olarak bu rakamı vereceğini açıkladı.

Yaklaşık 240 milyon yetişkin üzerinden hesaplandığında bunun maliyeti 1,2 trilyon dolar civarında bir kaynak gerektiriyor.

Rakipleri ve Amerikan medyası tarafından son derece abartılı bir “seçim rüşveti” olarak görülen bu vaadin gerçeklikten uzak olduğu eleştirileri yapılıyor.

Üstelik Trump, bu kaynağın büyük ölçüde tarifelerden elde edilen gelirle karşılanabileceğini savunuyor. Oysa FactCheck.org’un hesaplamasına göre mevcut tarife gelirleri bu büyüklükteki bir ödemeyi karşılamaya yetmiyor; yalnızca tarifelerle 1,2 trilyon dolara ulaşılması altı yıldan fazla sürebilir.

Ayrıca bütçe uzmanları, bu vaadin toplam kamu borcu 40 trilyon doların üzerine çıkmış olan Amerikan ekonomisi üzerinde ciddi borç ve enflasyon baskısı oluşturacağını belirtiyor.

Yani 2025’te Trump tarafından sözü verilen 2 bin dolarlık karşılıksız vaatler hafızalarda tazeliğini korurken, şimdi de 1,2 trilyon dolarlık hayali bir borç faturası seçmenin önüne oy karşılığı “rüşvet” olarak konuluyor.

TÜM DÜĞMELERE BASAN TRUMP’IN SANDIK OYUNLARI

ABD Başkanı Trump, Washington’daki gücünü korumak için bağışlardan seçim sistemine yönelik hamlelere kadar tüm meşru ve gayrimeşru düğmelere aynı hedefe ulaşmak için basıyor. Böylece seçimler yalnızca adayların yarıştığı bir süreç olmaktan çıkarak siyasi zeminin değiştirilmesi operasyonuna dönüşüyor.

Bunun için de Trump, seçim bölgelerinin sınırlarının değiştirilmesinden oy kullanmak için yeni belgeler istenmesine, seçmen kütüklerinin yeniden taranmasından oyların posta yoluyla kullanılmasının engellenmesine kadar önemli hamleleri devreye sokmaya çalıştı.

Normalde on yılda bir nüfus sayımı sonrasında yapılan Kongre seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi, bu kez seçimlere aylar kala olağanüstü biçimde uygulanmaya çalışıldı.

Trump’ın çağrısıyla Teksas’tan başlayan süreç Alabama, Florida, Louisiana, Kuzey Karolina, Ohio ve Tennessee’ye uzandı.

Trump’ın açtığı bu seçim haritaları savaşına Demokratlar da Kaliforniya ve Utah üzerinden karşılık verdi. Dokuz eyalette yeni haritalar 3 Kasım’da sandığa gidecek seçmenin önüne konulurken, bunların yedisi Cumhuriyetçilere, ikisi Demokratlara avantaj sağlayacak biçimde şekillendi. Yani Cumhuriyetçiler bu hamleyle kâğıt üstünde 3-4 sandalyelik avantaj elde etmiş olsalar da seçimin matematiğini ciddi şekilde etkileyebilme hedeflerine tam olarak ulaşamadı.

ABD Başkanı Trump’ın seçimin kurallarını yeniden şekillendirme hesabı yalnızca hangi bölgede kimin oy kullanacağına değil, kimin sandığa ulaşabileceğine kadar uzanıyor.

Vatandaşlık belgesi zorunluluğunu başkanlık kararnamesiyle ülke çapındaki seçimlerde dayatma girişimi mahkemeden dönerken, Trump yönetimi federal veri tabanları üzerinden seçmen kütüklerinin taranması iznini elde etti.

Yani seçim sistemi, kaçak oyların önlenmesi iddiasıyla milyonlarca seçmenin oy hakkının bürokratik filtrelerin insafına bırakılması tehlikesiyle karşı karşıya bırakıldı.

Bu arada Trump’ın Demokratlara avantaj sağladığını düşündüğü ve özellikle göçmen kökenlilerin seçime katılımını düşürmeye yönelik posta yoluyla oy kullanmayı önleme girişimleri ise sonuçsuz kaldı.

DEMOKRATLAR “TOPAL ÖRDEK” PUSUSUNDA

Tüm bu sıra dışı hamlelere rağmen son anketler Trump ve Cumhuriyetçilerin ciddi oranda güç kaybettiğine işaret ederken Demokratların Temsilciler Meclisinde üstünlüğü kazanmaları muhtemel görülüyor.

İran savaşı nedeniyle petrol fiyatları ve enflasyondaki yükselmeye bağlı olarak Trump’ın onay oranı yüzde 37 gibi tarihi bir seviyeye gerilerken Senatoda iki parti arasındaki bıçak sırtı durum ise devam ediyor.

Para artıyor, reklam artıyor, lobi faaliyetleri güçleniyor, ekonomik vaatlerin dozu yükseliyor. Ama anketlerde Cumhuriyetçilerin önündeki tablo hâlâ kırmızı alarm veriyor. Yani ne milyarderlerin sınırsız desteği, ne Siyonist ve Evanjelik lobilerin desteği, ne de 5 bin dolarlık popülist rüşvet vaatleri Trump’ın seçimleri kazanmasını sağlamaya yetmiyor.

Bazı bölgelerde Kongre tercihlerindeki çift haneli farklar gösteriyor ki Trump’ın siyasi makinesi büyüdükçe meşruiyeti aynı hızda eriyor.

Soykırımcı İsrail’in tarikleriyle başlattığı savaşın ağır sonuçlarıyla sandıkta yüzleşmeye hazırlanan Trump’ın bütün düğmelere aynı anda basması güç gösterisi değil, yaklaşan siyasi felaketin ve “topal ördek” olma korkusunun en somut paniği olarak görülüyor.

Ve Kongrede değişebilecek dengelerle birlikte Demokratlar, denetim mekanizmalarını ve azil süreçlerini güçlü şekilde işleterek “topal ördeği” avlamak için pusuda bekliyor.

 

*Topal Ördek (Lame Duck): ABD siyasetinde, yeniden seçilemeyen veya görev süresinin sonuna gelip siyasi gücünü/Kongre desteğini kaybettiği için iş göremez ve etkisiz hale gelen başkanlar için kullanılan terimdir.

Ertuğrul Cingil / Haber7