Riyad’da 3,5 yıldır Kültür Tanıtım Müşaviri olarak görev yapan, İngilizce ve Arapçayı ‘Su gibi’ konuşan, benim de 30 yıllık kadim dostum Metin Mutanoğlu, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a yaptığı bu son ziyaret için coşkulu sözler sarf ediyor, şöyle diyor:

“Bu ziyaretin verimli sonuçları herkesten çok bizi mutlu ediyor. Suudi Arabistan’dan Türkiye’ye yapılacak ziyaretlerde en az 100 bin yeni turist demek bu bizim için.” 

Neden diye sorunca şu cevabı veriyor:

“Çünkü burada halk, devletin tutumuna göre pozisyon alır.”

Metin’in Riyad’da yürüttüğü misyonun odak noktasında bu konu var. 

Yani, Türkiye’ye Suudi Arabistan’dan olabildiğince daha fazla sayıda ziyaretçi getirmek.  

Geçen yıl Suudi Arabistan’dan Türkiye’ye 921 bin ziyaret gerçekleşmiş.  

Bu iyi bir rakam. 

Ama Türkiye ile Suudi Arabistan arasında oluşan bu yeni pozitif iklim sayesinde bu rakamın çok daha yukarılara çıkması mümkün hale gelmiş durumda. 

Oysa, biraz daha gerilere gittiğimizde bu rakamlara neredeyse ‘sıfır’ noktasından gelindiğini de söyleyebiliriz. 

2018 yılında İstanbul’daki Kaşıkçı cinayeti sonrası Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler o kadar gerilimli bir noktaya gelmişti ki…

Girit adasında Yunanistan ve Suudi Arabistan savaş uçaklarının ortak tatbikat yaptığı anlar bile yaşandı o dönemde. 

O gerilimli dönemde, ilişkilerin sosyal boyutundaki hareketlilik de bıçak gibi kesilmişti. 

Ama şimdi gerek ikili ilişkilerde, gerek bölgesel gelişmeler karşısında çok daha farklı bir atmosfer var. 

SUUDİ YÖNETİMİ BÖLGESEL KRİZLERDE TÜRKİYE İLE BİRLİKTE HAREKET ETMEK İSTİYOR

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Riyad gezisinin iki ana gündemi vardı. 

1-Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın orada iken duyurduğu 2 milyar dolarlık rüzgar ve güneş santrallerine dayalı enerji yatırımı. (Suudi Arabistan bu yatırımı doğrudan yapacak) 

2- Bölgesel konularda iki ülkenin ortak bir pozisyon ile senkronize/uyumlu bir çizgi yakalamasına dönük arayışlar. 

Erdoğan’ın Riyad’da yaptığı görüşmelerden sonra ertesi gün Suudi Arabistan medyasına yansıyan manşetler, yönetimin nabzını da yansıttığı için bu amaca önemli ölçüde ulaşıldığını gösterdi. 

Suudi basınında çıkan haberlerde, Ortadoğu’da güvenlik ve barış ortamının tesisi, Filistin sorununun çözümü ve Suriye, Lübnan, Sudan, Libya, Somali ve Yemen’de ortak bir yaklaşımla hareket etme iradesi Erdoğan’ın Riyad ziyareti sırasında üzerinde mutabakat kalınan hususlar olarak sıralandı. 

Kurulu uluslararası düzenin taşlarının yerinden oynadığı bir ortamda böyle bir ‘ortaklaşmanın’ her iki ülke açısından da ne kadar büyük bir kıymet arz ettiğini takdir edersiniz. 

Riyad’da sohbet ettiğimiz Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın A takımından bir isim, “Bugünlere öyle hemen gelmedik, izlediler, Türkiye’nin tutumunu takip ettiler ve sonrasında bu adımlar atılabilir hale geldi. Belli süreçlerin sonunda bu durum gerçekleşiyor” diye özetliyor bu yeni durumu. 

KAAN PROJESİNDE ORTAK YATIRIM…

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyaretiyle alakalı Suudi Arabistan basınında çıkan haberlerde ikinci bir vurgu olarak ikili ekonomik ilişkilerin öne çıkarıldığını gördük. 

Rakamlar da zikrediliyor. 

8 milyar dolarlık mevcut ticaret hacminin 30 milyar dolara kadar çıkabileceğine dair vurgulara bu anlamda dikkat çekmek isterim. 

Bazı savunma sanayii projelerinde atılacak adımlar bile hızlı bir ivmelenmeyi beraberinde getirebilir. 

Mesela TUSAŞ’ın geliştirdiği Türkiye’nin gözbebeği Kaan’la ilgili Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uçakta bir soru üzerine verdiği cevapta geçen bir cümle:

“Her an bu ortak yatırımı gerçekleştirebiliriz”

ERDOĞAN KAHİRE’YE DE BENZER BİR MİSYONLA GİTTİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Riyad’da bir gün kaldıktan sonra kendisi ve heyetini taşıyan Tur uçağı Çarşamba sabahı Kahire’ye hareket etti. 

Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, Erdoğan’ı havalimanında karşıladı. 

Suudi Arabistan’la Mısır’ın arka arkaya planlanmasının stratejik bir değeri olduğunu belirtmeliyim. 

Zira bu iki ülkenin Türkiye ile birlikte ortak bir ‘sinerji’ üretebilmesinin, istikrarlı/güvenli bir Ortadoğu arayışlarına ciddi manada hizmet edebileceğini, Uluslararası İlişkiler ve Ortadoğu takibi yapan herkes rahatlıkla ifade edebilir. 

Bir başka cümleyle bunu dillendirelim: 

Türkiye/Suudi Arabistan/Mısır birlikteliği Ortadoğu için çok şey ifade eder.

Filistin meselesinde Refah sınır kapısına sahip olması ve Gazze’nin kapı komşusu olması Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerine de yansıdığı gibi Mısır’ı çok önemli konumda tutuyor. 

Bunun dışında Libya meselesinde Türkiye ve Mısır’ın gerilimli ve çatışmacı bir alandan uzlaşmacı bir noktaya gelebilmesi başlı başına önemli bir ilerleme anlamına geliyor. 

Başka zaman değil de şimdi, şu içinde geçilen karmaşık dönemde ‘safları sıklaştırma’ ihtiyacının ortaya çıkması, bu ihtiyacın fark edilip gereken adımların atılması yönünde ortak iradelerin gelişmesi ve bu ortak iradeler doğrultusunda somut adımların atılabilmesi hiç olmadığı kadar büyük kıymet arz ediyor. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Arabistan ve Mısır’a yaptığı ziyarete bu pencereden bakınca önemi daha iyi anlaşılacaktır. 

Mehmet Acet / Haber7