Prof. Dr. Alparslan Açıkgenç, bir iftar sohbetinde, Malezyalı İslam alimi Prof. Dr. Seyyid Muhammed Nakib al‑Attas’ın sağlık durumunun kötüleştiğini söyledi. Birkaç gün önce vefat haberi geldi.

Araştırmacı - koleksiyoner Enver Beşinci ev sahipliğinde yaklaşık on yıldır farklı tarihlerde/iftarlarda bir araya gelen “Akletmek yolunda…” dost gurubunun son iftarına iştirak ettim. Yazar Yüksel Kanar ve M.Akif Çeç de iftara gelmişti.. Doktor Abdullah Velioğlu. Osmanlı Arşivi uzmanı Mehmet Yahya Okudan da ordaydı.

İstanbul’daki farklı üniversite hocalarından Prof. Dr. Aydın Topaloğlu, Prof. Dr. Alparslan Açıkgenç, Prof. Dr. Cengiz Çakmak, Prof. Dr. Cüneyt Kaya, Prof. Dr. Durmuş Günay, Prof. Dr.  Mehmet Günenç, Dr. Vehbi Baysan, Prof. Dr.  Yücel Yüksel, Doç. Vahdettin Işık, Dr. Murat Kaymaz, Prof. Dr. Selim Hilmi Özkan, Prof. Dr. Mustafa Gündüz de bu iftar programına katılmıştı.

O gece orada konuşulanlar, kulaklarımda çınlamakta hala.. 

BİLGİNİN İSLAMİLEŞTİRİLMESİ ÇABASI

Nakib al‑Attas üzerinden çağdaş İslam düşüncesi, İsmail Raci Faruki, Seyid Hüseyin Nasr gibi pek çok dünya çapında tanınan Müslüman düşünürün kitapları ve düşünceleri konuşuldu ve tartışıldı..

Fârukî’nin “bilginin İslâmîleştirilmesi” taslağı, daha çok sosyal bilimler alanı üzerine politik bir eğilimi ihtiva ederken Nasr’ınki ise “çağdaş bilginin İslâmîleştirilmesi” bağlamında inşa edilecek “İslâmî bilimin” müteal arka planı üzerine yoğunlaşmaktadır. Nakib el-Attas’ın ise Nasr’a daha yakın durmakla birlikte iki düşünür arasında bir denge konumunda olduğu söylenebilir.

Nakib el-Attas’ın çağdaş bilginin İslâmîleştirilmesi ya da bilginin Batılılaştırılmaktan arındırılması çabası (özgün adıyla İslâmîleştirme); esasen aslî bilginin mekanik-seküler faraziye ve nazariyelerle şekillenen çağdaş bilimsel tefekkürden arındırılmasıdır.  

Bu yönüyle İslâmîleştirme, çağdaş bilimsel tefekkür biçiminin başta İslâm toplumlarının eğitim kurumlarında olmak üzere, toplumsal ve politik birçok alanda sebep olduğu bilgi ve zihniyet tahribatının izale edilmesini amaçlayan entellektüel bir çabadır. Nakib el-Attas bu çabanın aynı zamanda bir zihniyet inşası olarak ele alınmasını ister.

NAKİB EL-ATTAS

Seyyid Muhammed Nakib el-Attas (1931 – 2026) çağdaş İslam düşüncesinin önemli düşünürlerinden biri olarak kabul ediliyor. Malay dünyasında yetişmiş olmakla birlikte etkisi küresel ölçekte hissedilen bir Müslüman aydın olan Nakib el-Attas, İslam felsefesi, metafizik, tasavvuf, eğitim teorisi ve medeniyet düşüncesi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınıyor.

Nakib el-Attas, yirmiden fazla kitap telif etti; onlarca makalesi bilimsel dergilerde yayınlandı. İngilizce olarak yazdığı eserlerin birçoğu Malayca ve Arapça başta olmak üzere Türkçe, Farsça, Urduca, Fransızca, Almanca, Rusça, Japonca, Korece, Boşnakça ve Hintçe gibi dillere çevrilmiştir.

Nakib el-Attas çalışmalarında epistemolojiden ontolojiye, edebten te’dibe, fizikten (bilimden) metafiziğe (tasavvufa) kadar birçok konuda görüşlerini açıklamakta; bu görüşlerini birbiriyle bütünlüklü ve tamamlayıcı olabilecek şekilde ortaya koymaktadır. Öte yandan Nakib el-Attas’ın, Malay dünyasında İslâm, Malay dili ve edebiyatı gibi birçok mahalli mesele ve konular hakkında da teliflerde bulunarak bir bakıma yerelliğe vurgu yaptığı görülmektedir.  

Genel olarak çalışmalarında benimsediği yöntem ise beşer nutkunun ürettiği (farz-ı kifaye) bilgilerin, ontolojik cihetinin tesis edilmesi bakımından, evvelinde (nereden) ve sonrasında (nereye) İslâm metafiziğine (farz-ı ayn) bağlanmasıdır.

Bununla birlikte el-Attas’ın çalışmalarını özgün kılan temel saik, ana hatlarıyla geleneksel İslâm felsefesini ve düşüncesini zaman ve mekânın ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde ve meselelerini ilgilendirecek düzeyde yorumlama çabasında olmasıdır.

Nakib al‑Attas hayatını İslâm düşüncesine ve eğitime adamıştı; geride bıraktığı miras, nesillerin ufkunu aydınlatmaya devam edecek.

Allah rahmet eylesin. Mekânı cennet, makamı âli olsun. İnna lillahi ve inna ileyhi râciûn.

Mustafa Yürekli / Haber7