Türkiye’nin gündemine bakıyoruz anasıyla-yavrularıyla muhalefet yok… Dünyanın gündemine bakıyoruz yine hiç biri yok… Kalkınma, gelişme, refah, iyilik hamlelerine bakıyoruz yine esamileri okunmuyor. Onlar kendi alemlerinde yaşamaya devam etsinler… Hayatın akışı içinde gerçeklere yönelip konuşmak ve daha güzele gitmek için tenkit, öneri ve teşvik duygularımızı dile getirmek bizim işimiz olmalı…

Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın üzerinde hassasiyetle durduğu bir konu olan sosyal konut meselesi AK Parti hükümetleri döneminde önemli ilerlemeler kaydedilen bir alan olmuş özellikle Bakan Murat Kurum bu süreçte dikkat çeken projelere imza atmıştır.

Bu yaklaşımın kökleri ise elbette Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dönemine kadar uzanmakta ve o dönemde hayata geçirilen kurumsal, mekânsal adımlar bugünkü sosyal konut vizyonunun somut altyapısını oluşturmuştur.

Nitekim KİPTAŞ’ın kurulmasıyla birlikte belediye eliyle planlı ve erişilebilir konut üretimi kurumsal bir çerçeveye kavuşturulmuş, dar ve orta gelir gruplarına yönelik projeler sistematik hale getirilmiştir.

Başakşehir gibi planlı yerleşim alanlarının geliştirilmesi konut üretimi ile sınırlı kalmamış, altyapısı, sosyal donatıları ve yaşam kalitesi yüksek yeni şehir parçalarının inşasını mümkün kılmıştır.

Bu dönemde gecekondulaşmanın kontrol altına alınması, düzenli yapılaşmanın teşvik edilmesi ve kentsel hizmetlerin yaygınlaştırılması yönünde atılan adımlar, sonraki yıllarda ülke genelinde uygulanan sosyal konut ve kentsel dönüşüm politikalarının yerel ölçekteki ilk başarılı örnekleri olarak öne çıkmıştır.

İstanbul’da yürütülen sosyal konut projelerine ilişkin verilere bakınca günümüzde konut meselesinin bireysel bir barınma ihtiyacından ibaret olmadığını çok daha geniş bir ekonomik ve toplumsal çerçeveye oturduğunu açık biçimde görmek mümkün.

Mega ve hatta büyük şehirlerde konut gelir dağılımından toplumsal istikrara, finansal dengelerden kent güvenliğine kadar uzanan geniş bir etki alanına sahip.

Türkiye’de özellikle son yirmi yılda sosyal konut üretiminin kurumsal bir kamu politikası haline gelmesi devletin bu çok katmanlı etkiyi dikkate aldığını ortaya koyuyor.

Bugüne kadar milyonlarca insanın bu projeler aracılığıyla konut sahibi olması sosyal konutun marjinal bir sosyal yardım aracı olmaktan çıkıp geniş kitleleri etkileyen yapısal bir politika aracına dönüştüğünü gösteriyor.

İstanbul bu hamlenin merkezinde yer alıyor. Türkiye’nin en büyük metropolü olan şehir doğal olarak konut krizinin en yoğun hissedildiği yer.

Sosyal konut projelerine yapılan başvuruların çok büyük bir kısmının İstanbul’dan gelmesi talep baskısının ne kadar güçlü olduğunu ortaya koyuyor.

Bu durum piyasa şartlarının özellikle dar ve orta gelirli kesimler için erişilebilir konut üretmekte yetersiz kaldığını açıkça gösteriyor.

Konut fiyatları ve kiralardaki artış mülkiyet edinimini geniş kesimler için giderek zorlaştırırken sosyal konut politikalarını İstanbul açısından bir tercih olmaktan çıkarıp zorunluluk haline getiriyor.

Bu noktada sosyal konut uygulamalarının İstanbul’da farklılaştırılmış şartlarda sunulması dikkat çekici. Daha yüksek gelir eşikleri, uzun vadeli ödeme planları ve düşük peşinat oranları mali gerçekliğe uyum sağlama çabasının bir sonucu.

İstanbul’da konut sorunu arz eksikliğinden olduğu kadar finansmana erişim sorunundan da besleniyor. Sosyal konut projeleri bu iki soruna aynı anda müdahale ederek hem arzı artırmayı hem de ödeme gücünü genişletmeyi hedefliyor. Böylece yalnızca yeni konut üretmekle kalmayıp, konuta erişim mekanizmasını da yeniden yapılandırıyor.

İstanbul açısından bir diğer kritik unsur ise sosyal konut politikalarının kentsel dönüşümle birlikte düşünülmesidir. Şehir, yüksek deprem riski taşıyan bir yapı stokuna sahip ve bu durum konut meselesini aynı zamanda bir güvenlik meselesine dönüştürüyor.

Son yıllarda yürütülen dönüşüm projeleriyle yüz binlerce bağımsız bölümün yenilenmesi, sosyal konut üretimiyle birlikte ele alındığında daha bütüncül bir stratejiye işaret ediyor.

Yeni konut üretimi ile mevcut riskli yapıların dönüştürülmesi birlikte yürütüldüğünde, şehir hem nicelik hem de nitelik açısından daha güvenli bir yapı stokuna kavuşma potansiyeli taşıyor. Bu da sosyal konut politikalarını yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda hayati bir kamu güvenliği politikası haline getiriyor.

Ekonomik açıdan bakıldığında sosyal konut projelerinin etkisi doğrudan konut üretimiyle sınırlı kalmıyor. İnşaat sektörü, doğası gereği çok sayıda alt sektörü harekete geçiren bir alan. Malzeme üretiminden lojistiğe, hizmet sektöründen istihdama kadar uzanan geniş bir etki zinciri söz konusu.

Bu nedenle büyük ölçekli sosyal konut projeleri, ekonomik durgunluk dönemlerinde dahi talep üreten ve ekonomik çarkları döndürebilen bir araç olarak öne çıkıyor. Konut yatırımı bu yönüyle büyümeyi destekleyen stratejik bir kaldıraç işlevi görüyor.

Bu projelerin sosyal boyutu, en az diğer etkileri kadar belirleyici. Planlanan konut alanlarının sosyal yaşam alanları olarak tasarlanması, mahalle ölçeğinde bir toplumsal yapı üretme amacını yansıtıyor.

Okullar, ortak alanlar ve sosyal donatılarla desteklenen bu yerleşimler, büyük şehirlerde giderek zayıflayan topluluk bağlarını yeniden kurma potansiyeli taşıyor. Bu durum, sosyal konutun aynı zamanda bir sosyal bütünleşme aracı olduğunu gösteriyor.

İstanbul özelinde sosyal konut politikalarının başarıya ulaşması, çok yönlü sonuçlar doğuracaktır. Öncelikle konut arzının artmasıyla birlikte kira ve satış fiyatları üzerindeki baskının azalması da gerçekleşecektir.

Aynı zamanda konut sahipliği oranının artması, özellikle orta sınıf için önemli bir ekonomik güvence sağlayacaktır. Mülkiyet, bireylerin uzun vadeli finansal istikrarında kritik bir rol oynar ve sosyal konut bu süreci yeniden erişilebilir hale getirebilir.

Bunun yanında afet riskinin azaltılması, İstanbul gibi bir şehir için en kritik kazanımlardan biridir. Dayanıklı ve planlı yapıların artması, olası bir deprem karşısında can ve mal kaybını önemli ölçüde sınırlayabilir.

Bu arada yenisiyle eskisiyle, anasıyla yavrusuyla muhalefetimiz bu konularda ne düşünüyor? Var mı bir planları, programları, öngörüleri? Yağma, talan, yolsuzluk, ahbap-çavuş ilişkileri dışında…