Seküler dil anlayışı, dilin kaynağı anlayışında, kullanımında ve iletişimde dini referanslardan (ayetlerden, hadislerden, İslam alimlerinin sözlerinden) ve metafizik kavramlardan bağımsız, tamamen dünyevi (maddi ve gözlemlenebilir) kuralların ve mantığın esas alınmasıdır .

Seküler dil yaklaşımında dil, dini veya mistik bir sözlük olmaktan çıkarak rasyonel ve pragmatik bir iletişim vasıtası haline gelir.

TEMEL ÖZELLİKLERİ

Seküler dil anlayışının temel özellikleri şunlardır:

Dünyevilik: Dile, tanrı tanımazlık, gücü esas alma ve dünyadan azami şekilde yararlanma anlayışı hakimdir. İfadelerde ahiret veya dini inançlar yerine, "burası ve şimdi" (dünya hayatı) ön plandadır.

Nedensizlik (Keyfilik) İlkesi: Kelimeler ile temsil ettikleri nesneler arasında kutsal veya doğal bir bağ yoktur. Masa nesnesine "masa" denmesi tamamen toplumsal bir uzlaşı sonucudur, bu anlayışta.. Ahlak ve hukuk anlayışı da güçle temellendirilir; güçlü olanın söz geçmektedir.

Rasyonellik: Günlük ve bilimsel dilde kanıtlanabilir (pozitif), gözlemlenebilir ve somut kavramlara yer verilir. Dini kavramlar hurafe kabul edilir.

Kutsallıktan Arındırma (Desakralizasyon): Hiçbir dil, ilahi bir bağış, dini kavramlar olarak kabul edilmez. Dil, ‘büyüsel veya metafizik güçlerden arındırılmış’ işlevsel bir araçtır.

İnsani ve Toplumsal Kaynak: Dil, tanrısal bir bağış veya vahiy değil; insanların iletişim ihtiyacından doğan toplumsal bir sözleşmedir. Dil tamamen dünyevi hayatı karşılamaktadır.

Değişim ve Evrim: Dil ne durağandır ne de kusursuz bir yapıdadır. Dil zaman içinde toplumsal ihtiyaçlara göre değişir, gelişir ve dönüşür.

Dini Referansların Ayrılması: Karar verme süreçlerinde ve toplumsal iletişimde, dini metinler veya dini dil yerine sivil, seküler terminoloji kullanılır.

SEKÜLER DİL ANLAYIŞI

Seküler dil anlayışı, dilin vahye (ilahi veya metafizik bir kaynağa) dayandırılması yerine, tamamen beşeri, toplumsal ve dünyevi bir olgu olarak kabul edilmesidir.

Seküler dil anlayışında kutsallıktan arındırma (desakralizasyon), dilin tamamen rasyonel, işlevsel ve beşeri bir araca dönüştürülmesi sürecidir. Dilin , ilahi, metafizik bir güç barındırdığı inancının reddedilmesidir.. Bu yaklaşım, modern dilbilimin ve seküler felsefenin temelini oluşturur.

Geleneksel dil paradigmalarında dil içinde vahiy vardır, bu yönüyle dil, tanrısal bir kökene sahiptir; kelimelerin kendisi kutsaldır ve nesnelerin özüyle doğrudan bir bağı vardır. Sekülerleşme ise bu bağı koparmaktadır.

1. DİLİN İLAHİ KAYNAKLI OLMADIĞI DÜŞÜNCESİ

Geleneksel Bakış: Birçok dinde dil, Tanrı'nın insana doğrudan öğrettiği (örneğin, Adem'e isimlerin öğretilmesi) ya da kutsal metinlerin indirildiği dil olması sebebiyle dilin metafizik bir boyutu vardır; dolayısıyla aşkın bir yapıya sahiptir.

Seküler Bakış: Dil, tanrısal bir lütuf değil, insanın biyolojik evrimi ve toplumsal ihtiyaçları neticesinde ürettiği kültürel bir kurgudur.

2. KELİMELERİN GÜCÜNÜN REDDİ

Geleneksel Bakış: Kadim inanışlarda kelimeler ve isimler, telaffuz edildiklerinde dış dünyadaki gerçekliği etkileme gücüne (büyü, dua, lanet) sahiptir. Bir şeyin adını anmak, onun özünü çağırmak demektir.

Seküler Bakış: Dilbilimsel semboller sadece birer göstergedir. Kelimelerin eşya üzerinde doğrudan, fizik ötesi bir yaptırım gücü yoktur. Dil, büyüsel korunağından çıkarılarak rasyonel bir düzleme çekilir.

3. "KUTSAL DİL" HİYERARŞİSİNİN YIKILMASI

Geleneksel Bakış: Tarih boyunca belirli diller (Arapça, Latince, İbranice, Sanskritçe vb.) kutsal metinlerin dili oldukları için "en kusursuz", "değişmez" veya "cennet dili" olarak görülmüştür.

Seküler Bakış: Hiçbir dil yapısal veya ahlaki olarak bir diğerinden üstün ya da kutsal değildir. Tüm diller, insan topluluklarının dünyayı anlamlandırma çabasının eşit derecede değerli ürünleridir. Bir dilin ibadet dili olması, onun dilbilimsel olarak seküler kurallara (değişim, aşınma, ödünçlenme) tabi olduğu gerçeğini değiştirmez.

4. ANLAMIN GÖRECELİLEŞMESİ VE YORUM SERBESTLİĞİ

Geleneksel Bakış: Dil kutsal olduğunda, metinlerin anlamı da sabittir, mutlaktır ve otorite tarafından korunmalıdır.

Seküler Bakış: Anlam, dondurulmuş bir hakikat değildir; tarihsel ve toplumsal bağlama göre yeniden üretilir. Kutsallıktan arınan metinler (kutsal kitaplar dahil), modern dilbilimin, hermeneutiğin (yorum bilgisinin) ve filolojinin seküler yöntemleriyle birer "tarihsel metin" gibi incelenebilir hale gelir.

Özetle; kutsallıktan arındırma meselesi, ‘dili gökyüzünden yeryüzüne indirmek’tir. Dilden dini tanımların ve kavramların çıkarılmasıdır.

Dil artık ‘insanı aşan ve onu şekillendiren metafizik bir yapı’ değil; insanın dünyayı inşa etmek, bilimi üretmek ve toplumsal yaşamı düzenlemek için kullandığı esnek bir enstrümandır.

Mustafa Yürekli / Haber7