Üniversitelerde yeni bir akademik disiplin doğdu: Evrak bilimi!

En büyük özelliği de akademisyenleri kendi disiplinlerinden uzaklaştırması! Üniversitelerde akademisyenlerin karşı karşıya kaldığı yeni bir bürokratik şiddet türünün kaynağı.

Artık araştırma yapmak, ders anlatmak, öğrenci yetiştirmek yetmiyor. Bütün bunları yaptığınızı da kanıtlamak zorundasınız.

Ders mi anlattınız? Belgeleyin!

Öğrenciyle mi görüştünüz? Tutanak tutun!

Topluma mı dokundunuz? Fotoğrafını yükleyin!

Toplantı mı yaptınız? İmza föyünü unutmayın!

Kaliteden çok kalitenin görüntüsü üretiliyor!

Bugün üniversitelerde kalite güvencesi adı altında yeni bir yönetim anlayışı kurumsallaşıyor. Bu anlayışta iyi akademisyen, yalnızca nitelikli araştırma yapan, topluma katkı sunan veya öğrenci yetiştiren değil; yaptığı her işi sistemin istediği biçimde belgeleyebilen kişi.

Böylece bilimsel emeğin değeri, giderek bürokratik görünürlüğüne bağlanıyor. Araştırmanın niteliğinden çok kaydı, eğitimin etkisinden çok belgesi, toplumsal katkının kendisinden çok fotoğrafı önem kazanıyor.

Elbette üniversitelerde kalite güvencesine ihtiyaç var. Ancak kaliteyi geliştirmek için kurulan bir sistem, akademisyenlerin bilimsel enerjisini tüketmeye başlamışsa ortada ciddi bir sorun var demektir.

Bugün pek çok akademisyen, araştırmaya ayıracağı zamanı akreditasyon dosyalarına, kanıt yüklemeye, sürekli güncellenen formlara ve birbirini tekrar eden toplantılara harcıyor.

Peki, akademisyenleri evrak memuruna dönüştüren bir sistem üniversitelerin kalitesini nasıl yükseltecek?

Akreditasyonun bir de pazarı var!

Üniversiteler, programlarını akredite ettirebilmek için çeşitli dernek ve kuruluşlara bölüm başına yüz binlerce liraya ulaşabilen değerlendirme bedelleri ödüyor. Onlarca programı bulunan üniversiteler açısından bu maliyet milyonlarca liraya ulaşabiliyor.

Akreditasyon kuruluşlarının dernek statüsünde faaliyet göstermesi elbette başlı başına bir sorun değil. Asıl mesele, kamu kaynaklarıyla finanse edilen bu sistemin maliyetinin ve ürettiği faydanın yeterince sorgulanmaması.

Acaba akreditasyon sistemi üniversitelerin kalitesini mi artırıyor, yoksa üniversitelerin kalite ihtiyacı üzerinden kendi ekonomik varlığını sürekli yeniden mi üretiyor?

Bu pazarın maliyeti yalnızca kuruluşlara ödenen ücretlerden ibaret de değil.

Akademisyenlerin kanıt hazırlamak için harcadığı saatler, idari personelin mesaisi, toplantılar, eğitimler ve değerlendirme ziyaretleri, bu iş için çeşitli program ve yazılımlara ödenen fahiş ücretler de hesaba katılmalı.

Bir akademisyenin akreditasyon dosyasına ayırdığı yüz saat, belki de yazılamayan bir makale, geliştirilemeyen bir proje veya öğrencilerle yapılamayan bir etkinlik anlamına geliyor.

Peki, Türkiye'deki üniversitelerin akreditasyon süreçlerine harcadığı toplam kaynak ne kadar? Bu süreçlerde tüketilen akademik emeğin ekonomik karşılığı hesaplanıyor mu?

Aynı kaynaklar doğrudan araştırmaya, laboratuvarlara ve öğrencilere aktarılsaydı nasıl sonuçlar elde edilirdi?

Akreditasyon adı altında kamu kaynaklarının söz konusu derneklere aktarılması hususunu Sayıştay daha net ve bağlayıcı biçimde ele almalı ve gerekli tüm ayrıntıları YÖK'le görüşmeli.

Üniversitelerin internet sitelerine bakın. Akreditasyon başarıları, kalite toplantıları, değerlendirme ziyaretleri, belge törenleri...

Her şey mükemmel görünüyor.

Peki, aynı üniversitelerin laboratuvarları ne durumda? Öğrencilerin aldığı eğitimin niteliği ne ölçüde değişti? Mezunların istihdam başarısı ne kadar arttı?

Kamusal bir hizmet olan yükseköğretimin kalitesini artırmak başka, kalite ihtiyacını sürekli büyüyen bir değerlendirme ekonomisinin dayanağına dönüştürmek başka.

Kaliteyi ölçmek için kurulan bir sistem akademik emeği tüketiyor, bilimsel üretimi zayıflatıyor ve kendi varlığını sürekli yeni belgelerle meşrulaştırıyorsa artık çözümün değil, sorunun bir parçasıdır.

Üniversitelerimizi belge üretim tesislerine dönüştürmenin, değerlendirme kuruluşlarına ödenen paralar dışında, kimseye bir faydası yok.

TEBRİK

Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından Erciyes Üniversitesi Rektörlüğüne atanan Prof. Dr. Kuddusi ERKILIÇ hocamızı tebrik ediyor, yeni görevinin üniversitemiz ve şehrimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Hayati sorunlarla boğuşan bir Tıp Fakültesi, yukarıdaki türden bir kalite seferberliğine rağmen kurumsal akreditasyonunu yenileyememiş ve araştırma üniversiteleri arasında hak ettiği konumun çok gerisine düşmüş bir üniversite devralmış olmak, Kuddusi Hocamızın motivasyonunu bozmamalı.

Böylesine ağır bir kurumsal tabloyu tersine çevirmek, her şeyden önce Sayın Cumhurbaşkanımızın ifadesiyle “bir cerrah titizliği” gerektiriyor.

Akademik ve insani nezakete, liyakate, adalete ve eleştirel kültüre dayanan yeni bir yönetim ahlakını Erciyes Üniversitesine kazandırması dileğiyle Kuddusi Hocamıza başarılar diliyorum.

Prof. Dr. Hakan Aydın / Haber 7