Bir direniş hattı: Sezai Bey ve diriliş

  • GİRİŞ18.11.2026 09:13
  • GÜNCELLEME18.11.2026 09:13

Büyük mütefekkir, şair ve medeniyet öncüsü (Ahmet) Sezai Karakoç’u vefatının (22 Ocak 1933 - 16 Kasım 2021) 6. yıldönümünde rahmetle, minnetle, dualarla yâd ediyoruz.

Onu anarken sadece ruhumuza iyi gelen, bizi heyecanlandıran, her biri bir mızrak gibi kalbimize saplanan fikirlerini hatırlamıyoruz sadece. Sezai Bey, bugünün küresel krizlerine, ruhumuzu kuşatan emperyalizme ve toplumsal çürümeye karşı bizi Diriliş cephesinde her an ve yeniden hizalayan bir büyüğümüz olduğu için daima hayırla yâd edilmeyi, dualarla hatırlanmayı hak eden bir yol açıcı…

Bugün etrafımıza baktığımızda, insanı eşyaya köle eden, haz ve tüketim üzerine kurulu devasa bir küresel kirlenme görüyoruz. Sezai Bey, modernitenin ve Batı emperyalizminin coğrafyalarımızdan önce zihinlerimizi ve ahlâkımızı nasıl işgal ettiğini çok net görmüş ve sürekli olarak bizleri uyarmıştı. Toplumun kendi köklerinden koparılışı karşısında duyduğu derin sarsıntıyı ve sahipsizlik hissini Hızırla Kırk Saat şiirinde şu sarsıcı dizelerle ifade emişti:

“Ey yeşil sarıklı ulu hocalar bunu bana öğretmediniz / Bu kesik dansa karşı bana bir şey öğretmediniz / Kadının üstün olduğu ama mutlu olamadığı / Günlere geldim bunu bana öğretmediniz…”

***

Karakoç’un bahsettiği “kesik dans”, bugün hayatımızın her hücresine sızan küresel kapitalizmin ta kendisidir. İnsanın fıtratıyla bağı kopmuş, sokaklar, evler ve zihinler bu kirlenmeden nasibini almıştır. Ancak o, bu karanlık tablo karşısında asla teslimiyeti seçmez. Batı’nın yuttuğu, asimile ettiği, ruhsuzlaştırdığı kitlelere karşı “Yedinci Oğul” metaforuyla bir direniş hattı çeker. Masal şiirindeki o muazzam meydan okuma, emperyalizme karşı kendi medeniyet sınırlarının içinde kalarak direnmenin en somut manifestosudur:

“Batılılar! / Bilmeden / Altı oğlunu yuttuğunuz / Bir babanın yedinci oğluyum ben / Gömülmek istiyorum buraya hiç değişmeden / (...) / Git ve öcünü al kardeşlerinin / Beni de kurtar bu batan gemiden / Doğudan yedinci oğul gibiyim ben…”

Peki, bu batan gemiden kurtulmanın, toplumsal çürümeye karşı alınacak tedbirin reçetesi nedir? Karakoç’a göre bunun tek yolu Diriliş’tir. Diriliş, siyasî veya ekonomik bir hamleden önce, ruhun, ahlâkın ve inancın ayağa kalkmasıdır. Küresel düzenin bize dayattığı sahte ihtiyaçları reddetmek, “Diriliş Neslinin Amentüsü”nü kuşanmak, içselleştirmektir.

Üstad, günübirlik umutsuzluklara prim vermez. Çürümeye karşı alınacak en büyük tedbirin, insanın kendi içindeki inanç ateşini harlaması olduğunu şu sarsılmaz hakikatle dile getirir:

“Geceye yenilmeyen her insana, ödül olarak bir sabah, bir gündüz ve bir güneş vardır.”

***

Karakoç’un Diriliş Neslinin Amentüsü eserinde ufuk çizgisini belirlediği yeni nesil, kaba kuvvete değil ahlâka ve hakikate yaslanan bir hakikat işçisidir. Toplumsal çürümeye karşı en güçlü kalkan olan Diriliş Eri şu vasıflarla donanmıştır:

Sarsılmaz bir kök bilinci: Kendi medeniyet kodlarını bugünün idrakiyle yeniden yeşertir; inancını bir kabuk olarak değil, hayatın merkezine yerleştirilmiş bir çekirdek olarak yaşar.

Aksiyon ve ahlâk bütünlüğü: Umutsuzluğa kapılmayı ve pasif iyiliği reddeder. Yeryüzünde adaleti tesis etmek için bedel ödemekten çekinmeyen bir eylem ve fikir insanıdır.

Küresel kirlenmeye karşı diğerkâmlık: Modern sistemin dayattığı bencil çıkarcılığa, tüketime ve kibri merkeze alan bireyciliğe karşı merhameti, komşuluk hukukunu ve eşyaya hükmetme ahlakını kuşanır.

***

Bugün toplumumuzu (aslında bütün dünyayı) kasıp kavuran çürümeye ve yozlaşmaya karşı ‘medeniyet’ merkezli kesin çözüm önerileri sunan Sezai Bey’e göre, modern çağın bunalımı sadece ekonomik veya siyasî değil, insanın ruhunu ve kendi öz değerlerini kaybetmesinden kaynaklanan derin bir medeniyet buhranıdır.

Yaşadığımız çürüme veya buhrandan kurtulmanın reçetesi olarak öze dönüş ve Diriliş idealini önerir. Bunun yolunu da “köklerle yeniden bağ kurmak” olarak görür. Karakoç’a göre toplumsal çürümenin temel nedeni, bireyin ve toplumun kendi tarihine, inancına ve medeniyet köklerine yabancılaşmasıdır. Çözüm, geçmişi sadece nostaljik bir öge olarak anmak değil, o ruhu çağın şartları içinde yeniden canlandırmaktır.

“Ruhun inşası” ile işe koyulmak lazım. Maddî kalkınmadan önce manevî ve ahlâkî bir inşanın şart olduğunu savunur Üstad. Ona göre, insan ruhu dirilmeden toplumun kurumları ve düzeni de düzelemez.

Ve aslolan elbette İslâm medeniyeti perspektifi ile kurgulanmış hakikat merkezli hayat nizamı. Bunun için gerekli olan en önemli ihtiyaç ise evrensel kardeşlik, estetik ve hikmet, idealist ve sorumlu birey ve en önemlisi aile ve eğitim…

***

Bütün bu başlıkların altını doldurmak için Sezai Karakoç okumalarına –yeniden- ihtiyacımız var. Bugün çok fazla aşındığını gördüğümüz ve artık çürümeye doğru giden toplumsal düzene karşı Üstad, yüzeysel veya geçici tedbirler yerine inanç, ahlâk, sanat ve düşünce ekseninde köklü bir zihniyet devrimini ve insanın kendi özüne dönerek yeniden dirilmesini tek çıkış yolu olarak sunar.

Bugün bize düşen ailemizi, mahallemizi, dilimizi ve edebiyatımızı kirlenmenin tasallutundan korumak, Sezai Bey’in yaktığı diriliş meşalesini taşımakla mümkündür.

Kelimenin ve kelâmın namusunu bir ömür boyu koruyan büyük mütefekkire rahmetle...

Ruhu şad, mekânı cennet olsun.

Özcan Ünlü / Haber7
 

Yorumlar1

  • Menderes Bulut 7 dakika önce Şikayet Et
    Allah razı olsun, Gerçekten bütün liderlerimizin,ve bizlerin bu konulara çok çok eğilmemiz lazım, başka türlü gidişat kötü, Yazarı gönülden tebrik ediyorum, önemli bir hatırlatma yapmış.
    Cevapla
Haber7 Mobil Sayfa Banner'ı Kapat