Türkçe bizim neyimiz olur?

Türkçe, anayasaya göre resmi dilimiz.
Genelkurmay Başkanı Org. Başbuğ, bir nitelik daha ekledi;
‘’Ortak iletişim dilimiz’’.
Elhak, doğru...
Adını tam koyalım o zaman.
Bu tarife göre Türkçe, bizim Lingua Franca’mız oluyor.
Atatürk’ün tabiriyle ‘Cumhuriyeti kuran Anadolu halklarına Türkiye halkı’ denir.
Anadoluda yaşayan halkların ‘ortak iletişim dili’ de, Türkçe’dir.
***
Org. Başbuğ’un, Mardin konuşmasında getirdiği tanım şöyleydi:
‘’ Anayasamızın 3. maddesi çok açık. Türkçe resmi dil ama, önemli olan bir husus daha var.
Türkçe, aynı zamanda ortak iletişim dilidir, ekonomi dilidir.’’
Yani, resmi dil, her zaman ve her yerde ‘ortak dil’ olmayabilir.
Aralarında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmaz.
Zorunlu olarak birbirlerinin varlığını davet etmezler.
‘Resmi dil’ başka, ‘ortak dil’ başkadır.
Pratikte çoğu resmi dil, Lingua Franca’dır.
Ama pek az Lingua Franca, ‘taşıyıcı araç olduğu’ toplumlarda, resmi dil hüviyetine sahip...
Türkçe, aynı anda bu her ikisi birdendir.
Hem resmi dildir, hem de Anadolu’nun Lingua Franca’sı, yani ‘ortak dili’.
Bu ikisinin ayrı şeyler olduğunu fark edip, adını da böyle telaffuz etmeli.
Çünkü, sanıldığı gibi faydasız bir ansiklopedik bilgi değil bu.
Basit ve fakat hayatımıza büyük kolaylık getirebilecek, işlevsel karşılığı olan bir malumat.
Org. Başbuğ’un farkı farketmesini, bunu dile getirmesini önemsemem ondan.
Unutmayalım ki;
Demokratik açılım sürecinin gelip tıkandığı birkaç meseleden birini konuşuyoruz.
Kürtçe’ye serbesti tanınması; eğitimde, yayıncılıkta, kamusal alanda kullanım imkânı verilmesi...
Resmi dil Türkçe iken ve böyle kalmasını sağlayacak şekilde, Kürtçe’ye nasıl, ne kadar yaşam alanı açabiliriz?
***
Lingua Franca, ana dilleri aynı olmayan halklar arasındaki ‘ortak iletişim’ kanalıdır.
Aslında ekseriyetle de konuşanlardan birinin ana dili değildir.
Yapay ya da doğal olsun, üçüncü bir dildir.
Sömürgeler çağında İspanyolca, Fransızca, İngilizce ya da Flemence böyleydi mesela.
Bugün hâlâ eski sömürge bölgelerindeki yerel dillerin üstünde ‘ortak dil’ olarak yaşıyorlar.

Yazının devamını okumak için bu linki tıklayabilirsiniz