İsrail ve müttefiki Birleşik Devletler'in geçtiğimiz aylarda ara sıra gördüğü ancak son günlerde tekrarlanan bir rüya var. Havadan bombalar atılacak, Devrim Muhafızları silah bırakacak, halk sokaklara dökülecek ve sürgündeki figürler uçaktan inip yönetimi devralacak. Kulağa bir Hollywood filmi gibi geliyor, değil mi? Ama Ortadoğu’nun tozlu sokakları, kağıt üzerinde çizilen bu pembe tablolara her zaman ihanet eder.

Trump, İran’ın koşulsuz teslimiyetini beklerken, Tahran’ın cevabı, müzakere kapısının kapandığı yönünde. (Elbette hiçbir zaman asla kapanmaz.)

Suikaste uğrayarak hayatını kaybeden İran dini lideri Ali Hamaney'in ardından seçilen oğlu Mücteba Hamaney'in devrim muhafızlarıyla yakın ilişkilere sahip olduğunu biliyoruz. Her ne kadar bu seçim "monarşi" tartışmalarını beraberinde getirse de içinde bulunan olağanüstü hal durumu nedeniyle, Mücteba ortaya çıkmasa bile, halk tarafından bu durum anlayışla karşılanıyor ve güvenliğin önemli olduğu vurgulanıyor.

Dolayısıyla, Mücteba'nın otoritesini sağlamak için önemli çıkışlar yapmasına şu an için gerek yok. İran halkı, yönetimin ABD-İsrail tarafından değiştirilmesi noktasında, bağımsızlığını daha ön planda tutuyor. Bazı yönetim karşıtları bile.

İranlı muhalif gazeteci, Panah Farhadbahman Middle East Eye'a yazdığı makalede kendi görüşünü anlatırken, birçok kişinin aynı fikirde olduğuna işaret ediyor. Şöyle diyor Farhadbahman:

"İsrail ve ABD askeri ve sivil altyapıyı yok ederek sadece İslam Cumhuriyeti'ne değil, gelecekteki herhangi bir hükümete de baskı yapıyor."

Ve ekliyor: "Halk için özgürlük, hatta İslam Cumhuriyeti'nin yıkılmasını bile aramıyorlar, bu bir yıkım projesidir."

Yale Üniversitesi'nde görev yapan tarihçi yazar, Arash Azizi de benzer fikirde.

Azizi, The Guardian'a verdiği demeçte "İranlı aktivistler, Netanyahu gibi insanların değerlerinin kendi özgürlük mücadeleleriyle hiçbir ilgisi olmadığını biliyor. İsrail'in saldırıları rejime yeni bir meşruiyet kazandırabilir." diyerek konuya vurgu yapıyor.

PEHLEVİ'NİN GERİ DÖNÜŞÜ MÜMKÜN MÜ?

Seküler ve demokrat muhaliflerin en büyük çekincesi, Pehlevi’nin İsrail ve ABD ile kurduğu çok yakın ilişkilerin, onu halk nezdinde "atanan adam" durumuna düşürmesi. Pehlevi kendisini "geçiş dönemi lideri" olarak tanımlasa da diğer muhalif gruplar (Halkın Mücahitleri-MEK, Kürt/Beluç gruplar ve solcular) ona şiddetle karşı çıkıyor.

Trump yönetimi bile Pehlevi’ye tam bir açık çek vermiş değil esasında. Pehlevi, hükümete yakın Amerikan kanalları üzerinden hazırım mesajı verse de sahadaki etkisi tartışmalı. Trump’ın Pehlevi hakkında "çok nazik biri" dediği ancak "İçeriden birinin liderlik etmesi daha uygun olabilir" diyerek sürgündeki lidere mesafeli durduğu belirtiliyor.

Columbia Üniversitesi'nde görev yapan Profesör Hamid Dabashi, Pehlevi ve benzeri sürgün figürlerin dış güçlerle işbirliğini büyük bir ihanet olarak nitelendirerek, eleştirinin dozunu artırmış durumda. İran kökenli Amerikalı akademisyen "Demokrasiyi bombalarla ithal edemezsiniz" diyerek, Pehlevi’nin dış müdahale yanlısı tutumunun, Libya veya Suriye tipi bir parçalanmaya götüreceğini savunuyor. Haksız da gözükmüyor.

KARA OPERASYONU OLMADAN REJİM DEĞİŞMEZ

Orta Doğu’da bir gerçek var ki postallar yere değmeden rejimler devrilmiyor. Havadan atılan bombalar Devrim Muhafızları’nın karargahlarını vurabilir, ancak ülkenin kılcal damarlarına sızmış olan yer altı ağlarını ve ekonomik hegemonyasını yok etmeye yetmiyor. Aksine, her patlama Mücteba Hamaney’in eline, muhalifleri bile vatan savunması paydasında birleştirecek bir koz veriyor. 1953 darbesinin travmasını genlerinde taşıyan bir toplum için, dış destekli her figür meşruiyetini henüz uçaktan inmeden kaybeder.

Sonuç olarak; Washington ve Tel Aviv’in pembe tabloları, İran’ın çelik çekirdek yönetimi ve halkın derin milliyetçilik refleksi arasında eriyip gidiyor. Mücteba Hamaney’in sessizce otoritesini konsolide ettiği bu dönemde, dışarıdan gelecek her hamle sadece statükoyu daha da sertleştirmeye yarıyor.

Bartu Eken / Haber7