Zaten tam şimdilerde içinde bulunduğumuz bölgeye bakarsak bu gerçeği olduğu gibi görürüz.  Doğu Avrupa, Türkiye, Ortadoğu, Kafkasya yeni bir kaynak ve pazar paylaşım savaşının en önemli merkezleri bugün. Bu paylaşım silahlarla olduğu kadar, “çağdaş” ekonomi anlatısının araçlarıyla da oluyor. Şu sıralar telaffuz ettiğimiz, kullandığımız ekonomi terimleri esasında politik bir hesaplaşmanın da araçları. 

Değerli para güçlü ekonomi mi demek? 

Örneğin döviz kurları... Döviz kuru bugün doğrudan bir pazar paylaşımı aracıdır. Ama döviz kuru, aynı zamanda, günümüzde çok ciddi bir politik enstrüman. “Paran kadar konuş” deyimini “paran değerliyse, senin politik duruşun da değerlidir” olarak anlayan, anlatan bir dönem yaşadık biz. Aslında bunun bir tuzak olduğunu, özellikle bugünlerde, söylemeliyim. Belki bugün, özellikle pazar paylaşımında söz sahibi olmak isteyen ülkeler için şunu söyleyebiliriz: “Paranın değeri, ülkenin ekonomik gerçeğini yansıtmalıdır, bu böyle değilse, senin politik duruşunda bir sorun vardır.” 
Örneğin bugün Ürdün’ün parası olan dinar dolardan değerli (1.43 $=1 dinar) sabit kur rejimi uygulayan ülke, petrol ve doğalgaz ithalatçısı, ciddi bir üretim kapasitesi yok, IMF reçeteleri ekonomiyi yönetiyor, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ABD ve İngiltere yardımları ile durumu idare ediyor ve silahlanıyor. Şimdi bir ülkenin -ama dışa açık ve demokratik bir ülkenin- parası nasıl değerli olur; iki şekilde, birincisi ihracatı ithalatından fazla olur, ülkeye döviz girer, yerel para değerlenir, ikincisi sıcak para dediğimiz hızlı sermaye girişi olur yine yerel para değerlenir. Ürdün’de ikincisi oluyor ama bu hem sürekli değil, hem de ekonomik saikle olmuyor, siyasi nedenlerle oluyor. 

Para değerli ama ip başkasında... 

Peki Ürdün dinarı neden dolardan değerli, euroya da eşit... Çünkü ülke kral ve çevresinin oluşturduğu bir oligarşinin elinde... Bu oligarşiyi de dışarısı yönetiyor. Ülke ithalat, borç ve dış yardım cenneti. Dolara ve euroya sabitlenmiş dinar az bulunuyor ve tamamen küçük bir azınlığın kontrolünde. Bu açıdan bu azınlığın izni olmadan bu piyasaya gidip iş yapamazsınız, bayi bile olamazsınız. Ürdün oligarşisinin bir şey üretip, ihraç etmek, genelin refahını bu yolla artırmak gibi bir derdi olmadığı için değerli dinar aynı zamanda, bir siyasi kontrol mekanizması. Sınırlı üretim, ticaret ve üretim ağı aşırı değerli para mekanizması ile kontrol ediliyor. Yani alan razı veren razı, dışarısı da otomobilden, tırnak çakısına kadar her şeyi bu pazara rahatlıkla satıyor; para değerli, dışarısı ucuz ve avantajlı çünkü.

Yazının tamamı için tıklayınız...