Ankara'nın kanayan yarası: Pavyon düzenine neşter vakti
- GİRİŞ17.11.2026 09:03
- GÜNCELLEME17.11.2026 09:03
Bir şehir, neyi "kültür" diye adlandırdığıyla kendini ele verir. Ankara'da yıllardır bir şey, kendine kimsenin vermediği bir unvanı takınmış dolaşıyor: eğlence kültürü. Oysa gece yarısından sonra Ulus'un ve çevresinin arka sokaklarında yaşananın kültürle, eğlenceyle, hatta şehir hafızasıyla hiçbir ilgisi yok. Orada yaşanan, alkolün, borcun, çaresizliğin ve istismarın üzerine kurulmuş bir ticaret düzenidir. Adını doğru koymak zorundayız: pavyon düzeni bir batakhanedir.
Savunanlar hemen "gelenek" der, "şehrin gece hayatı" der. Bu, işin en ucuz kılıfıdır. Gelenek, bir toplumun yüzyıllar içinde biriktirdiği ortak değerlerin adıdır. Bir işletmenin onlarca yıldır aynı yerde faaliyet göstermesi onu kültür yapmaz. Kumarhane de, kaçak bahis ağı da uzun yıllar aynı adreste durabilir. Süre meşruiyet üretmez.
Pavyonun iş modeli ortadadır: Müşteri masaya oturur, hiçbir mantıklı fiyatla ilgisi olmayan hesaplarla karşılaşır, sürekli içmeye ve harcamaya yönlendirilir. Masaya gelen kadınlar ise bu düzenin hem çarkı hem kurbanıdır. Alkol satışı, "hanım" adı verilen kadınlar üzerinden yürütülen komisyon sistemi, borçlandırma ve bağımlı kılma mekanizmaları bir arada çalışır. Bu bir eğlence sektörü değil, insanın zaaflarını sistemli biçimde sömüren bir düzendir.
Bu düzenin en ağır faturası, sahnede görünenlere çıkar. Buralarda çalışan kadınların büyük bölümü kendi iradesiyle, özgürce seçtiği bir hayatın içinde değildir. Yoksulluk, borç, şiddet, kandırılma ve mecburiyet, bu kadınları oraya getiren asıl güçlerdir. Yaka paça bir hayata sürüklenen insanların "gönüllü çalıştığını" söylemek, konuyu bilerek yanlış anlamaktır.
Daha da vahimi, bu tür mekânların çevresinde çocukların ve reşit olmayanların istismarı soruşturmalardır. Bu bir "belki"yle geçiştirilecek konu değildir. Tek bir çocuğun bile böyle bir düzenin içine çekilme ihtimali, o düzeni ortadan kaldırmak için yeterli sebeptir. Bir şehir, çocuklarını korumak konusunda pazarlık yapamaz.
Bu düzenin kurbanları yalnızca içeridekiler değil. Eve o gece dönmeyen bir babanın, maaşını bir gecede masalarda bırakan bir çalışanın, borçlanıp evini kaybeden bir ailenin arkasında bekleyen bir kadın, okula aç giden bir çocuk vardır. Pavyon ekonomisi, işçi mahallelerinin, memur ailelerinin, küçük esnafın cebinden beslenir. Yani bu düzenin geliri, büyük ölçüde başka evlerin yoksullaşmasından çıkar.
Bir kurumun gerçek maliyetini yalnızca kasasına bakarak ölçemezsiniz. Boşanmalar, bağımlılıklar, borç batağına saplanmış aileler, çocukların üzerindeki yük, bunların hepsi görünmeyen kalemlerdir ve faturasını toplum öder. Ankara'nın yuvaları, bu işletmelerin gecelik cirosundan çok daha değerlidir.
Ulus, sıradan bir semt değil. Cumhuriyetin ilk meclisinin, ilk kurumlarının hikâyesinin yaşandığı yerdir. Hacı Bayram'ın manevi ikliminden Roma Hamamı'na, tarihî hafızadan Hamamönü'ne kadar uzanan bir kültür damarının merkezidir. Bu mirasın hemen yanı başında gece hayatının en karanlık yüzünün örgütlenmesi, sadece bir "yanlış komşuluk" değil, tarihe karşı saygısızlıktır.
Turistin, öğrencinin, ziyaretçinin bu semte bakışı, en çok gece sokaklarında oluşur. Bir şehri lekelemek için büyük skandallar gerekmez; sokakta hissedilen ürkütücü hava, yıllar boyu yapışan bir imaj bırakır. Ulus'un hak ettiği şey, restore edilmiş sokaklar, canlı esnaf ve güvenle dolaşılabilen meydanlardır. Pavyon düzeninin gölgesi değil.
Bu yazının önerisi bir ahlak nutku değil, somut bir yönetim modelidir:
Birincisi: İhlallerin gerçekten tespit edildiği, vergi, asayiş, alkol satışı ve çalışma koşulları bakımından uyumsuz mekânlar kapatılmalıdır. Sorun yalnızca "yasa dışı olanlar" değildir. Yasaya uyar görünüp düzenin bütününü sürdüren yerler de denetimin merkezinde olmalıdır.
İkincisi: Sade eğlence mekânlarının hayatı, şehrin tarihî ve yaşam alanlarının dışında, özel olarak belirlenmiş, sıkı denetim altında tutulan bölgelerle sınırlandırılmalıdır. Kim, nerede, hangi şartlarla çalışıyor? Bu sorunun cevabı kayıt altında ve şeffaf olmalıdır.
Üçüncüsü: Bu mekânlarda çalışan kadınlar için gerçek bir çıkış programı kurulmalıdır. Kapatma kararı tek başına çözüm değildir. Meslek edindirme, barınma, psikolojik destek ve borç yapılandırması olmadan yapılan her operasyon, sorunu başka bir sokağa taşır. Neşter atmak, yarayı temizlemek demektir, kanatmak değil.
Dördüncüsü: İstismar şüphesi taşıyan her mekân için savcılıklar, emniyet ve belediye eşgüdümlü çalışmalı, reşit olmayanlara dair her ihbar önceliklendirilmelidir.
Bu düzenin bu kadar uzun yaşamasının asıl sebebi, kimsenin bu işe bulaşmak istememesidir. Çünkü bu iş tatsızdır, siyasi olarak riskli görünür. Herkes bir başkasının harekete geçmesini bekler. Bu arada şehir çürür.
Ankara, Türkiye'nin başkentidir. Cumhuriyetin şehri, eğitimin, bürokrasinin, üniversitenin şehri. Bu şehrin kendi merkezinde, bir kadın ve çocuk sömürüsü ticaretine, bir aile yıkım makinesine göz yumması, kendine yönelik bir haksızlıktır. Yönetim, denetim ve cesaret üçlüsü bir araya gelmeden bu iş çözülmez.
Ankara'nın alkol ve uyuşturucu ile yoğrulmuş bir gece düzenini "kültür" diye pazarlamasına daha fazla izin vermemesi gerekir. Kültür, insanı yücelten şeydir. İnsanı tüketen, çaresizliğini kâra çeviren bir düzen ise kültür değil, yalnızca sömürüdür. Neşter zamanı gelmiştir.
Cihad İslam YILMAZ
Bu yazıya ilk yorum yapan sen ol