Geçtiğimiz haftaki ziyaretçilerimiz Amerika Birleşik Devletleri'ndendi. Uzun yıllar gazetecilik yapmış kişilerin de aralarında olduğu bu grupla gazetecilik üzerine yaklaşık bir saat konuştuk. Sohbet döndü dolaştı internet ve sosyal medya ile değişen yeni yayıncılık biçimlerine geldi. Sohbetin en can alıcı sorusu ise şuydu:

"Bugün internette bir çok haber kaynağına bedava olarak ulaşmak mümkünken okuyucular gazetelerin internet sitelerine abone olup para ödemek isterler mi?’’

Henüz bizim medya dünyamızda gerektiği ölçüde tartışılmayan bu soruya kesin bir cevap verebilmek açıkçası pek de kolay değil. Bir tarafta internetin getirdiği özgürce paylaşım imkanları, diğer taraftan haber kuruluşlarının telif hakları ve ticari kaygıları düşünüldüğünde biraz zor bir soru bu. Üstelik Türkiye’deki bir kaç sayılı örnek de pek başarılı olamadı malesef.

Oysa meseleye ABD tarafından baktığımızda karşımızda ilginç bir örnek duruyor: NYTimes.com. ABD’nin köklü gazetelerinden olan New York Times, 2011 yılı başlarında web sitesindeki ve mobil uygulamalarındaki içeriğe erişimi paralı yaptı.

Gazetenin dijital versiyonuna abonelik ücreti, erişilen cihazların sayısına göre 15 ile 35 dolar arasında değişiyor. Gazeteye abone olmayan okuyucular ayda sadece 20 haberi bedava okuyabiliyor (hatta geçtiğimiz ay itibariyle bu sayı 10’a düşmüş durumda). Bedava okuma limiti dolmaya yaklaşıldığı anda web sitesine abone olmanız gerektiği hatırlatılıyor. Eğer limit dolmasına rağmen abone olmamışsanız New York Times haberlerine erişmeniz mümkün değil.

Kağıt satışlarının düşmesiyle birlikte büyük tirajlar kaybeden dünya gazetelerinin ilgiyle takip ettiği bu model ilk başta büyük kuşkuyla karşılandı. Bu kuşkunun sebebi ise okuyucuların bedavaya alıştıkları için internette habere para vermeyeceği algısıydı. Ama New York Times açısından korkulan olmadı ve bugün gazetenin dijital versiyonunun abone sayısı 500 bine yaklaşmış durumda.

Bu abonelerin %12’den fazlasının ABD dışında yaşıyor olması ise bir diğer dikkate değer husus. Yakın zamanda, New York Times’ın Çince versiyonunun da (http://cn.nytimes.com/) yayın hayatına başladığını hatırladığımızda bu oranın hızla artacağını tahmin etmek pek de zor olmaz.

Bu kısa bilgilendirmeden sonra yazının başındaki soruya gelirsek... İnternette bir çok bedava haber kaynağı varken insanlar acaba neden para verip New York Times’a abone olmayı tercih ediyorlar?

Bu soruyu sorduğum Amerikalıların ortak cevabı şu oldu: ‘Çünkü New York Times’da çıkan bir içeriği başka hiç bir yerde bulamayız ve bir haber New York Times’da çıkmışsa onun güvenilirliğine inanırız’

Amerikalıların verdiği bu cevap günümüz yayıncılık dünyası için oldukça önemli üç husus işaret ediyor.

Birincisi New York Times’ın özgün içerik üretmesi. İkincisi New York Times markasına okuyucunun duyduğu güven. Üçüncüsü ise New York Times’ın içeriğinin başka siteler tarafından izinsizce kopyalanmasına engel olan yasaların varlığı.

Yani bu demektir ki, dijital mecralardan para kazanmak isteyen medya şirketleri hem farklı içerikler üretebilmeli hem de okuyucularının güvendiği birer ‘marka’ olmalılar. Bunun yanında ülkenin kanunları da dijital içeriklerin izinsiz paylaşımı hususunda önleyici yaptırımlar içermeli.  Bunlar yapıldığında hem sektör sağlıklı bir şekilde büyüyebiliyor hem de okuyucu bundan fayda sağlayabiliyor. Aksi taktirde dijital mecralarda başarı sağlamak gerçekten çok zor.

Bu zorluğun Türkiye’deki seviyesini anlamak için kendimize şu soruyu sorabiliriz: Bugün Türkiye’de okuduğumuz gazetelerin internet sitelerine abone olsak ama aynı içeriğe bir başka sitede bedava erişme imkanımız olsa abone olmayı sürdürür müydük?

Internette bedavası varken, bir içeriği ücretli yapmanın zorluğu ortada. Ama diğer yandan bedavanın da bir maliyeti olduğunu hiç unutmamak gerek. Amerikalıların dediği gibi ‘bedava öğlen yemeği diye bir şey yok’ Bizdeki sorun hem içeriğin kalitesinde hem de bu bedelin kime ödendiğinde. Eğer bu sorunları aşacak doğru adımlar atılırsa Türkiye’den de dijital dünyaya dair başarı örnekleri çıkabilir. Neden olmasın?

Deniz Ergürel (Medya Derneği Genel Sekreteri) - Haber7

Blog: http://medyaglob.com

Facebook: http://www.facebook.com/deniz.ergurel

Twitter: http://www.twitter.com/denizergurel