Bu makale; Londra Üniversitesi’ndeki çağdaş akademik eğitimim, Şam’daki Ebu’n-Nur İslâmî İlimler Külliyesi’nde sistematik olarak tahsil ettiğim İslâmî ve mânevî ilimler ile aldığım ilmî icazetler ve özellikle Âhir Zaman Alâmetleri üzerine uzun yıllara dayanan çalışma ve araştırmalarım ışığında kaleme alınmış mütevazı bir fikrî tefekkürün ürünüdür.

Bu çalışma kesin bir dinî fetva, üzerinde ittifak edilmiş ilmî bir hüküm veya gaybı bildiğime dair bir iddia olarak anlaşılmamalıdır. Aksine, çağımızda yaşanan olağanüstü bilimsel, teknolojik ve toplumsal dönüşümleri İslâmî öğretiler ve Âhir Zaman Alâmetleri ışığında değerlendirmeye yönelik bir düşünce ve tefekkür çalışmasıdır. Bu bakış açısı doğru da olabilir, yanlış da; kesin bilgi yalnızca Allah katındadır.

1. Çağımız: Bilgiye Kolay Erişim ve Nebevî Uyarı

Bilgiye ve enformasyona birkaç saniye içinde ulaşılabilen bir çağda yaşıyoruz. Geçmişte aylar veya yıllar süren araştırmaların önemli bir bölümü bugün Yapay Zekâ (AI) sayesinde saatler, hatta bazen dakikalar içinde gerçekleştirilebilmektedir.

Benim kanaatime göre modern teknoloji de Allah’ın insana bahşettiği akıl ve kabiliyetler vasıtasıyla insanlığın hizmetine sunulmuş bir imkândır. Dolayısıyla asıl soru teknolojinin kendi başına iyi veya kötü olup olmadığı değil, insanın onu nasıl ve hangi amaçla kullandığıdır.

Ancak bu teknolojik devrimin başka bir yönü daha vardır. Bilginin bolluğu giderek gerçek ilimle karıştırılmaktadır. Bazen internetten ve sosyal medyadan toplanan bilgilerle dinî meselelerde otorite gibi konuşan; ancak ehil âlimlerden sistematik eğitim almamış, sağlam ilmî temellere ve Arapça ile İslâmî ilimler konusunda yeterli donanıma sahip olmayan kimselerle karşılaşıyoruz.

Hz. Muhammed ﷺ, Allah’ın ilmi insanların kalplerinden bir anda çekip almak suretiyle kaldırmayacağını; ilmin, âlimlerin vefatıyla ortadan kalkacağını bildirmiştir. Nihayet insanlar cahil kimseleri önder edinir, onlara dinî meseleler sorulur ve onlar da ilimsizce hüküm verirler; böylece hem kendileri sapar hem de başkalarını saptırırlar.

(Sahih-i Buhârî, Hadis 100)

Günümüzde bu Nebevî uyarı üzerinde ciddi biçimde düşünmeye her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır.

2. Süper Yapay Zekâ ve Deccâl Fitnesiyle Muhtemel İlişkisi

Yapay Zekâ olağanüstü bir hızla gelişirken, bugün Yapay Süper Zekâ (Artificial Superintelligence — ASI veya Super AI) kavramı da giderek daha fazla tartışılmaktadır. Burada kastedilen; analiz, bilgi, muhakeme ve karar verme gibi bazı alanlarda insan kabiliyetlerini büyük ölçüde aşabilecek sistemlerin ortaya çıkması ihtimalidir.

Geoffrey Hinton dâhil olmak üzere alanın önde gelen uzmanları, son derece gelişmiş Yapay Zekâ sistemlerinin beraberinde getirebileceği potansiyel risklere dikkat çekmişlerdir.

Araştırmalarım beni burada önemli bir fikrî ihtimal üzerinde düşünmeye sevk etmektedir. Bunu hadislerin kesin bir yorumu olarak değil, modern teknolojiyi Deccâl hakkındaki Nebevî rivayetlerle birlikte değerlendiren çağdaş bir tefekkür olarak sunuyorum.

İslâmî hadislere göre Deccâl gerçek bir insan şahsiyettir; Mesîh-i Kezzâb, yani Yalancı Mesih’tir. Bununla birlikte, büyük fitne ve aldatma döneminde çağının en ileri araç ve sistemlerini kullanması ihtimal dâhilindedir.

Gelecekte süper yapay zekâ, ileri robotik sistemler, sanal ve genişletilmiş gerçeklik, otonom sistemler ve küresel dijital ağlar, gerçek ile üretilmiş gerçeklik arasındaki ayrımı son derece zorlaştıracak bir seviyeye ulaşırsa, bu teknolojiler aldatma ve manipülasyon için olağanüstü güçlü araçlara dönüşebilir.

3. Deccâl’in Olağanüstü Fitnesi ve Geleceğin Teknolojisi

Sahih hadislerde Deccâl fitnesinin, insanın alışılmış tecrübesinin ötesinde olağanüstü hadiselerle birlikte gerçekleşeceği anlatılmaktadır. Bunların arasında yağmur, yeryüzünün ürün vermesi, yerin hazineleri ve insanlara hayat ve ölümle bağlantılıymış gibi görünen birtakım hadiseler bulunmaktadır.

(Sahih-i Müslim, Fiten ve Kıyamet Alâmetleri Kitabı, Hadis 2937 ve ilgili rivayetler)

Burada ilmî dürüstlük açısından çok önemli bir hususu açıkça belirtmek gerekir:

Hadisler, bu hadiselerin Yapay Zekâ, robotlar veya herhangi belirli bir teknoloji aracılığıyla gerçekleşeceğini söylememektedir. Bunların gerçek mahiyetini ve nasıl gerçekleşeceğini yalnızca Allah bilir.

Benim ortaya koyduğum fikrî soru şudur: Geleceğin süper yapay zekâsı, ileri robot teknolojileri, son derece gerçekçi simülasyon ortamları, otonom sistemler ve çok güçlü dijital ağlar, Deccâl’in aldatmasının bazı yönlerinde görünür araçlar veya yardımcı unsurlar hâline gelebilir mi?

Bu ihtimal üzerinde düşünmeye değer. Çünkü bugün bile yapay görüntüler, sesler, şahsiyetler ve sanal ortamlar üretilebilmekte ve bunları zaman zaman gerçeklerinden ayırt etmek son derece güçleşmektedir.

Deccâl’in en büyük silahı yalnızca fiziksel güç değil, aldatma ve fitne olabilir.

Bâtıl hakikat elbisesine büründüğünde insanlığın gerçek korunması yalnızca teknoloji veya zekâ ile değil; iman, mânevî basiret, sahih ilim, Allah’ı zikir ve O’nunla güçlü bir bağ kurmakla mümkün olacaktır.

4. Zamanın Yakınlaşması ve Dünyanın Hızlanması

Nebevî rivayetlerde Âhir Zaman Alâmetleri arasında zamanın yakınlaşmasından (takārubü’z-zamân) söz edilmektedir.

Teknoloji, telekomünikasyon, hava ulaşımı, internet ve Yapay Zekâ, mesafeleri geçmiş nesillerin hayal dahi edemeyeceği ölçüde küçültmüştür. Sesin, görüntünün, bilginin ve haberin dünyayı dolaşma hızı düşünüldüğünde binlerce kilometrelik mesafeler adeta ortadan kalkmaktadır.

Bunun zamanın yakınlaşması hakkındaki Nebevî rivayetin kesin açıklaması olduğunu iddia etmiyorum. Bununla birlikte, çağdaş hayatın olağanüstü hızlanması üzerinde düşünülmeye değer çarpıcı bir gelişmedir.

5. Yalancı Mesih ve Hakiki Mesih’in İkinci Gelişi

Bu tefekkürün merkezindeki en önemli mesaj şudur: Deccâl’in fitnesi ne kadar güçlü, tehlikeli ve hayret verici görünürse görünsün, geçici olacaktır. Tarihin sonu olmayacaktır.

Ardından Allah Teâlâ’nın emir ve iradesiyle Hakiki Mesih, Meryem oğlu İsa Mesih’in — Hz. İsa ibn Meryem عليه السلام’ın — mübarek dönüşü gerçekleşecektir.

Sahih hadisler Hz. İsa’nın عليه السلام Deccâl’i takip edeceğini ve Lüdd Kapısı yakınında ona yetişerek Deccâl’in öldürüleceğini bildirmektedir.

(Sahih-i Müslim, Fiten ve Kıyamet Alâmetleri Kitabı, Hadis 2937 ve ilgili rivayetler)

Böylece Yalancı Mesih Deccâl’in büyük fitnesi, Hakiki Mesih Meryem oğlu İsa عليه السلام karşısında sona erecektir.

Benim üzerinde uzun yıllardır düşündüğüm eskatolojik değerlendirmeme göre, Hz. İsa’nın عليه السلام görevi daha sonra daha geniş bir dünyayı kapsayacaktır. Kudüs ve Mescid-i Aksâ derin mânevî önemini korurken, Şam onun mübarek dönüşünün başlangıcıyla ayrılmaz biçimde bağlantılı kalacaktır.

Onun liderliği milletlerin, ırkların, kültürlerin ve siyasî ayrılıkların ötesine geçecektir. Bu liderlik dünyevî hırsı veya milliyetçiliği değil; Allah’ın emrine itaati ve Âdemoğulları arasında adaletin, barışın, insanlık onurunun, eşitliğin ve mânevî bilincin yeniden hâkim olmasını temsil edecektir.

6. Türkiye, İstanbul ve Ayasofya — Şahsî Bir Eskatolojik Tefekkür

Bu daha geniş eskatolojik bakış açısı içerisinde, Hz. İsa Mesih’in عليه السلام İkinci Gelişi sırasında Türkiye’nin onun samimi bir destekçisi ve takipçisi olarak önemli bir rol üstlenebileceğine inanıyorum.

Türkiye, Doğu ile Batı arasında benzersiz bir konuma sahiptir ve tarihinde büyük medeniyetlerin mirasını taşımaktadır. Derin İslâmî geleneği ve hem İslâm dünyası hem de Hristiyan medeniyetiyle olan tarihî ilişkileri, Türkiye’ye uzlaşma, adalet, barış ve mânevî yenilenme çağında özel bir konum kazandırabilir.

İstanbul ise hem İslâm tarihinde hem de dünya tarihinde olağanüstü bir yere sahiptir.

Şahsî eskatolojik tefekkürümde Ayasofya’nın gelecekte çok daha derin bir mânevî anlam kazanabileceğini düşünüyorum. Meryem oğlu Hz. İsa Mesih’in عليه السلام İstanbul’u ziyaret ederek Ayasofya’da namaza imamlık edebileceği ihtimalini tasavvur ediyorum.

Bu hususun benim şahsî eskatolojik tefekkürüm olduğunu; Kur’ân-ı Kerîm’deki açık bir âyete veya sahih bir hadise dayanan kesinleşmiş bir kehanet ya da dinî hüküm olarak sunmadığımı özellikle belirtmek isterim.

Böyle bir hadise gerçekleşirse, yüzyıllar boyunca Hristiyan ve İslâm tarihine şahitlik etmiş Ayasofya; uzlaşmanın, mânevî yenilenmenin ve insanlığın Tek Allah’a ortak kulluğunun olağanüstü bir sembolü hâline gelebilir.

Bu tasavvurda Türkiye üstünlük veya ayrıcalık peşinde koşmayacaktır. Aksine, Hakiki Mesih’in yanında samimiyetle durarak onun İlâhî adalet, barış ve mânevî yenilenme misyonunu destekleyebilir.

Böylece Türkiye ve İstanbul insanlık tarihinde yeni bir dönemin sembollerinden biri olabilir: Kadim ayrılıkların yerini uzlaşmanın, zulmün yerini adaletin, aşırı maddiyatçılığın yerini mânevî bilincin ve çatışmanın yerini bütün Âdemoğullarının ortak insanlık onurunun alacağı bir dönem.

7. Aldatma Çağından Adalet ve Mânevî Yenilenme Çağına

Deccâl’in yenilgisi yalnızca bir kişinin yenilgisi anlamına gelmeyecektir. Aynı zamanda büyük bir aldatma çağının çöküşünü temsil edecektir.

Bunun ardından Nebevî rivayetlerde adalet, güvenlik, bereket, barış ve olağanüstü bollukla ilişkilendirilen bir dönem tasvir edilmektedir.

İnsanlık; maddiyat, para, güç, rekabet ve aldatmanın hâkimiyetinde kalmak yerine kendi gerçek değerini ve Yaratıcısıyla olan ilişkisini yeniden keşfedebilir.

Böyle bir çağda teknolojinin ortadan kalkması da gerekmez. Yapay Zekâ, robotlar ve geleceğin teknolojileri insanlığın efendileri değil, hizmetkârları hâline gelebilir; insanları ağır ve zahmetli işlerden kurtararak aileye, ilme, ibadete, hizmete, yaratıcılığa, tefekküre ve mânevî gelişime daha fazla zaman ayırmalarını sağlayabilir.

Dolayısıyla teknoloji mutlaka düşman değildir. Belirleyici soru şudur: Teknoloji hakikate ve insanlığa hizmet etmek için mi, yoksa insanları kontrol etmek, yönlendirmek ve aldatmak için mi kullanılacaktır?

Sonuç

Bu makale korkuya çağrı değildir. Mânevî uyanıklığa, fikrî hazırlığa ve imanı korumaya yönelik bir çağrıdır.

Yapay Zekâ’nın kendisi Deccâl değildir. Yapay Zekâ büyük faydalar sağlayabilecek güçlü bir araçtır; ancak kötüye kullanılması hâlinde büyük zararlar da doğurabilir. Süper Yapay Zekâ ve geleceğin teknolojileri, insanlığın gerçeklik, bilgi, tercih ve küresel sistemler hakkındaki anlayışını derinden etkileyebilecek bir seviyeye ulaşırsa, bu teknolojilerden bazılarının bir gün büyük ve küresel bir aldatma fitnesinin yardımcı araçlarına dönüşüp dönüşemeyeceğini sormak fikren meşrudur.

Bununla birlikte müminin nihai tevekkülü teknolojiye, herhangi bir insan sistemine veya dünyevî güce değil, Allah سبحانه وتعالى’yadır.

Deccâl’in fitnesi ne kadar büyük olursa olsun, geçecektir.

Aldatma ne kadar güçlü görünürse görünsün, nihayetinde hakikat galip gelecektir.

Sahih İslâmî Nebevî rivayetlere göre bu büyük mücadelenin nihai sonucu, Yalancı Mesih Deccâl’in yenilgisi ve Hakiki Mesih Meryem oğlu İsa عليه السلام’ın zaferi olacaktır.

Ve bu büyük mücadelenin ötesinde; İlâhî adalet, barış, insanlık onuru, eşitlik ve mânevî yenilenme altında yeniden birleşmiş bir insanlık ümidi vardır.

Tek Allah — Allah.
Tek insanlık — Âdemoğulları.
Gelecek çağın Hakiki Mesih’i ve lideri — Meryem oğlu İsa Mesih عليه السلام.

En doğrusunu Allah bilir.