Amerika ara seçimleri, ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhuriyetçiler için sıradan bir seçim yenilgisi değil, en güçlü kalelerini kaybettikleri siyasi bir deprem oldu.

Kongre’nin iki kanadındaki çoğunluğunu kaybeden ABD Başkanı Donald Trump, yükselen mavi tsunaminin altında ezildi.

Cumhuriyetçilerin en güçlü kaleleri sayılan eyaletlerde bile peş peşe gelen Demokrat zaferleri, Washington’daki güç haritasını yeniden şekillendirdi.

Amerikan seçmeni sandıkta, Trump’ın dünyaya meydan okuyan güç gösterilerine ve saldırgan politikalarına ağır fatura kesti.

Soykırımcı Netanyahu’nun peşine takılarak sürüklendiği İran savaşı, Amerikan ekonomisine yüklediği maliyet ve derinleştirdiği hayat pahalılığıyla seçmenin öfkesini büyüttü.

“Amerika’yı yeniden büyük yapma” söylemiyle şekillenen ulusalcı refleksler, gümrük tarifelerinden göçmen politikalarına uygulanan ayrımcı politikalar bu öfkeyi hezimete çevirdi.

Liyakatten öte sadakati, diplomasiden ziyade güç gösterisini esas alan Trump’ın öngörülemezlikler üzerine kurulu siyaseti ülkesinde seçmenin iradesine çarptı.

Farklı yönleriyle tartışılmaya devam eden seçimler, Amerikan demokrasisinin en büyük paradokslarından biri olan sermayenin seçmen iradesi üzerindeki etkileri bakımından da ortaya çarpıcı sonuçlar çıkardı.

Bir tarafta yaşadıkları çeşitli sorunlarla yüzleşen milyonlarca seçmen, diğer tarafta seçimlere yüz milyonlarca dolar yatırabilen milyarderler, teknoloji patronları ve küresel sermaye ağları...

Ara seçimler, Amerikan siyasetinin giderek bir seçim ekonomisine dönüştüğünü ve siyasetin arka planındaki çıkar ağının boyutunu gösterdi.

Çıkarların ve güç hırslarının siyasetle iç içe geçtiği bu kirli seçim borsasında kimi milyarderler kaybederken kimileriyse nüfus alanını genişletti.

YEŞİLE BOYANMIŞ 12 MİLYAR DOLARLIK SANDIĞIN ANATOMİSİ

Amerikan siyasetinde gücün rengi hep yeşile yani paraya yakın olmuştur. Ancak son yıllarda o yeşilin Washington’a akış hızı ve yönü, siyasi ezberleri yerle bir eden radikal bir mutasyona uğradı.

2016 yılında Donald Trump, Cumhuriyetçi Parti’nin kapısını çaldığında, arkasında ne Wall Street’in devleri ne de Silikon Vadisi’nin milyarderleri vardı.

O dönem, geleneksel muhafazakâr elitlerin bile küçümseyerek baktığı, kendi cebinden harcama yapan ve gücünü küçük bağışçıların 15-20 dolarlık çeklerinden alan bir "popülist taşra hareketiydi."

Nitekim 2016’da Hillary Clinton’ın arkasındaki 770 milyon dolarlık devasa finansal koalisyon 433 milyon dolarda kalan Trump’ı bütçe olarak ikiye katladı.

Bir önceki ABD Başkanı Joe Biden Amerikan siyasi tarihinde 1 milyar dolar bağış barajını aşan ilk aday olurken Trump 774 milyon dolarda kalmıştı.

Egosu ve güç merkezli pragmatik kişiliğiyle öne çıkan Trump ise bu mali asimetriyi ulusalcı refleksleri harekete geçiren sert söylemler, dijital medya gücü ve miting meydanlarının hırçın rüzgârıyla aşmaya çalıştı.

Birçok önemli kırılmaya neden olan son ara seçimler gösterdi ki geldiğimiz noktada, seçim finansmanında harita tamamen tersine dönmüş durumda.

Yönetim gücünü elinde tutan Trump ve Cumhuriyetçiler, seçimlerde küçük bağışçılardan ziyade başta teknoloji olmak üzere milyarderlerin mega çek kuyruğuna girdiği bir hareket haline geldi.

Son başkanlık seçimlerinde tablo biraz değişmeye başlasa da Trump, siyasi hayatının başında taban destekli, küçük bağışçılara dayanan bir finansman modeliyle öne çıkıyordu.

Oysa bugün yaklaşık yüzde 29’u bulan küçük bağış oranını korusa da üzerine fırsatçılıklarıyla öne çıkan Wall Street yatırımcılarının, kripto patronlarının, yapay zekâ ve Silikon Vadisi oyuncularının devasa sermaye sıçramasını ekledi.

Yaklaşık 12 milyar dolarlık toplam harcamanın yapıldığı 3 Kasım seçimleri, 2,4 milyar doları aşan en büyük 40 bağışçının finansmanıyla, sermayenin siyasi çıkar rekabetinde yükselen ölçeğini gösteriyor.

Yine en büyük 20 bağışçıdan 16’sının Trump’ın desteklediği Cumhuriyetçi adayları kaynak aktarması da sermayenin yönetim gücünden nemalanma arzusunun boyutunu yansıtıyor.

Oysa toplam seçim harcaması, 2010 ara seçimlerinde 3,63 milyar dolar, 2022’deki seçimlerde ise 8,94 milyar dolar civarındaydı.

Ancak bugün Trump’ın, Amerikan siyasi tarihindeki geleneksel kampanya finansman mimarisini dönüştürerek kendisi ve partisi adına milyar dolarlık devasa bir finansal ekosistem oluşturduğunu söylemek mümkün.

MUSK'IN YARIM MİLYAR DOLARLIK HEZİMETİ

Cumhuriyetçilerin kendi kalelerinde bile “Mavi Tsunami”de boğulduğu tarihi seçimlerin en dikkat çekici finansörü ise kuşkusuz tekno-oligark Elon Musk'tı.

Trump ile Musk arasındaki ilişki, dostluktan çok çıkarların belirlediği bir güç ortaklığı. 2024 seçimlerinde Trump’a milyonlarca dolar akıtan, kampanyanın en etkili destekçilerinden biri olan Musk, karşılığında Washington’da siyasi nüfuz ve devlet mekanizmalarına erişim kazandı.

DOGE görevinden bütçe kavgası ve karşılıklı hakaretlerle ayrılması, hatta Trump’ı Epstein dosyası üzerinden hedef alması bile bu ortaklığın çıkar bağlarını koparmaya yetmedi.

Ara seçimlerde yeniden Trump cephesine destek vermesinin arkasında da kişisel sadakatten ziyade SpaceX’ten Starlink’e, yapay zekâdan savunma sanayisine uzanan devasa şirket imparatorluğunun ekonomik çıkarlarını koruma hesabı yatıyordu.

Trump’la yeniden aynı safta buluşan Elon Musk, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki başarısı için siyasi tarihin en büyük bağışlarından birini yaparak yaklaşık 500 milyon doları gözden çıkardı.

Özellikle çok sayıda şirketinin faaliyet gösterdiği ve kendinin de yaşadığı Teksas’ta Cumhuriyetçi Ken Paxton’ı kurtarmak için 210 milyon doların üzerinde kaynak harcadı.

Binlerce saha görevlisiyle yalnızca üç haftada 1,7 milyon kapıyı çaldırdı; seçmenlere yapay zekâyla hazırlanmış, isimleriyle hitap eden Trump videoları göndererek sandığa gitmelerini sağlamaya çalıştı.

Ancak Paxton, Demokrat rakibi James Talarico’ya 12 puan farkla yenilirken Teksas Valisi Greg Abbott, Vali Yardımcısı Dan Patrick ve eyaletteki diğer Cumhuriyetçi adaylar da tarihi bir yenilgiyle kaybetti.

Üstelik Musk’ın siyasi hezimeti sadece Teksas’la sınırlı değil; desteklediği 37 Temsilciler Meclisi adayından yalnızca üçü kazanırken yedi Senato adayından altısı kaybetti.

Üstelik bu yenilgiler Musk için yalnızca siyasi nüfuz kaybı anlamına gelmiyor. Kongre ve Teksas'ta güçlenen Demokratların, şirketlerine yönelik soruşturmaları ve mali düzenlemeleri artırma ihtimali Musk’ı yeni bir baskıyla karşı karşıya bırakıyor.

Seçim yenilgisinin ardından Cumhuriyetçileri sandığa çağıran X paylaşımını silen Musk, başarısızlığını da ironik bir mesajla geçiştirdi: “Görünüşe göre seçimlere müdahale eden uzay lazerlerim bu kez işe yaramadı.”

Yarım milyar dolarlık fatura, servetinin siyasi gücü de satın alabileceğini düşünen Musk'a ağır bir ders oldu.

DEMOKRASİ MASKELİ ÇIKAR DÜZENİ

Teknoloji dünyasının diğer ağır topları da bu çıkar yarışının içindeydi. OpenAI Başkanı Greg Brockman, LinkedIn kurucu ortağı Reid Hoffman, Anthropic şirketi, kripto patronlarından Winklevoss kardeşler, teknoloji ve risk sermayesi alanında faaliyet gösteren Andreessen Horowitz gibi çok çeşitli isimler adaylara bağış yağdırdı.

Bu arada Cumhuriyetçilere 67 milyon dolardan fazla bağışta bulunan Siyonist lobinin karanlık kraliçelerinden kumarhaneler sahibi Miriam Adelson’dan lojistik devi Richard Uihlein’e, Wall Street aktörleri Jeff Yass’tan Paul Singer’a kadar birçok isim bu kirli borsada pay sahibi oldu.

Aslında bu finansörler yalnızca siyasi görüşlerini ifade etmiyor; aynı zamanda kendi sektörlerini düzenleyecek yasaları hazırlayacak, vergi politikalarını belirleyecek ve devletin teknoloji şirketleriyle ilişkisini denetleyecek Kongre'nin oluşumuna yatırım yapıyor.

Yapay zekâ şirketleri için mesele veri merkezleri, enerji tüketimi, telif hakları ve düzenleme sınırları.

Kripto para şirketleri için finansal denetim ve piyasa kuralları, dijital platformlar içinse rekabet hukuku, veri güvenliği ve içerik politikaları. Dolayısıyla Amerika’da demokrasi maskesi altında yürüyen seçim finansmanı ve bağış sistemi, doğrudan ekonomik ve kurumsal  çıkarlarla iç içe geçmiş durumda.

Seçimlerin en belirgin yönü teknoloji ve yapay zekâ sektörünün siyasi sürece doğrudan ve sektörel çıkarlar odaklı müdahalesidir. Bu sermaye grubu, klasik parti sadakatinden ziyade, kendi çıkarlarını korumaya yönelik pragmatik bir yatırım stratejisi izliyor.

Demokratların milyarder bağışçıları da bu tablonun dışında değil. George Soros, Michael Bloomberg ve Reid Hoffman gibi isimlerin milyonlarca dolarlık katkıları, Demokratların da büyük sermaye ağlarına dayandığını gösteriyor.

Bu nedenle Amerikan seçimlerindeki sorun yalnızca Cumhuriyetçilerin milyarderlerden para alması değil; iki partili sistemin giderek büyük bağışçıların etkisine daha fazla açık hâle gelmesidir.

KARANLIK SERMAYENİN GÖLGESİNDE DEMOKRASİ İLLÜZYONU

En büyük 40-50 bağışçının milyarlarca dolarlık doğrudan katkısı, siyasi kampanyaların finansmanının dar ve ultra zengin bir kesimin kararlarına ne ölçüde bağımlı hâle geldiğini göstermektedir.

Cumhuriyetçi çizgiye yakın isimlerin sağladığı finansal üstünlük, muhafazakâr politikaların arkasındaki sermaye derinliğini teyit ederken; Demokrat kanadın da milyarderlerinden sağladığı kaynaklarla benzer bir bağımlılık ilişkisi kurduğunu göstermektedir.

Son seçim süreçleri, geleneksel bir siyasi yarıştan ziyade, sermayenin siyasi nüfuzla takas edildiği devasa bir kaynak dağıtım mekanizmasına nasıl dönüştüğüne ayna tutuyor.

Üstelik seçimlerde harcanan milyarlarca doların tamamının kaynağı da bilinmiyor.

Karanlık para kuruluşları üzerinden aktarılan 700 milyon doları aşan şeffaf olmayan fonlar, seçmenin karşısına çıkan siyasi reklamların arkasında kimin bulunduğunu anlamayı zorlaştırıyor.

Amerikan siyasetinde artık yalnızca adaylar yarışmıyor; şirketler, milyarderler ve çıkar grupları da kendi geleceklerini finanse etmek için kirli bir çıkar düzeninin oyuncusu.

Sahnedeki demokrasi tiyatrosunun perde arkasında yaşananlar ise Amerikan siyasetinin işleyiş mekanizmalarının finansal güç tarafından nasıl kuşatıldığını en açık şekilde yansıtıyor.

Seçim kampanyaları sermayenin milyarlarca dolarlık devasa çıkar ekosistemine ve kurumsal yatırım alanına dönüşürken Amerikan siyaseti de daha pahalı bir demokrasi illüzyonu hâlini alıyor.