Üç liderin barış tiyatrosu

  • GİRİŞ21.11.2026 09:04
  • GÜNCELLEME21.11.2026 09:04

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarihte ilk kez Shenzhen’deki üçlü zirvede buluştu.

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında gerçekleşen tarihi buluşmadan çıkan tablo barıştan çok güç mücadelesini, ortak gelecekten çok stratejik çıkar çatışmasını gösteriyordu.

Trump, ABD'nin küresel liderliğini yeniden tescillemenin; Şi, Amerikan hegemonyasının sona erdiği yeni bir dönemin kapısını aralamanın; Putin ise Batı'nın kendisini tecrit etme girişimlerinin başarısız olduğunu göstermenin peşindeydi.

Üç liderin öncelikleri farklı olsa da ortak bir noktaları var: Hiçbiri küresel sistemdeki ağırlığından vazgeçmek istemiyor.

Dünyayı ateşe veren üç büyük gücün lideri, kameraların karşısına geçip yangını söndürmeye gelmiş itfaiyeci rolü oynarken aslında dünyayı yeniden paylaşmanın hesabını yapıyordu.

Üstelik dünyanın geri kalanının geleceğini ilgilendiren meseleleri kendi aralarında konuşabileceklerini göstermekten de çekinmediler.

Zirvenin ardından yayımlanan dört maddelik "ortak barış deklarasyonuna" bakıldığında, süslü diplomatik cümlelerin arkasına gizlenmiş ikiyüzlülük göze çarpıyor.

Ortada somut bir plan, bağlayıcı bir silahsızlanma takvimi ya da gerçek bir çözüm iradesi yok.

ÜÇ FARKLI HESAP TEK SAHNE

Üç liderin sahnelediği güç gösterisi ve gerçek küresel sorunların gölgelendiği maskeli tiyatronun en büyük kazananı Çin oldu.

Şi Cinping, dünyanın en büyük iki askeri gücünün liderini kendi evinde, kendi kurallarıyla ağırlayarak Çin’i küresel sistemin ve diplomasinin merkezine oturttu.

Çin, küresel hegemonyasını sorguladığı ABD ile ticari ve teknolojik rekabetini sürdürürken Rusya ile stratejik ilişkilerini korudu.

Tayvan meselesini gündem dışı bırakarak elini güçlendiren Pekin, Washington ve Moskova’nın birbirine muhtaç hallerini ustaca yöneterek "yeni dünya düzeninin patronu benim" mesajını tüm dünyaya ilan etti.

Çin'in asıl kazancı, ABD ve Rusya'yı tarihte ilk kez kendi diplomatik sahnesinde buluştururken küresel meselelerde gündem belirleyen aktör olduğunu göstermesiydi.

Bir diğer kazanan ise Ukrayna ile devam eden savaş nedeniyle yıllardır Batı yaptırımları ve diplomatik ablukayla boğuşan Putin oldu.

İlk fotoğraf karelerinde protokol nedeniyle zaman zaman geri planda kalan Putin, uluslararası izolasyonun duvarlarını aşarak yeniden dünyanın kaderini belirleyen "üç büyükten biri" koltuğuna oturdu.

ABD ve Çin başkanlarıyla eşit düzeyde görüşen Rus lider, savaşta henüz istediği sonuçlara ulaşamamış olsa da diplomasi masasında yeniden büyük güç statüsünü sergiledi.

Ciddi bir seçim yenilgisinin ardından bu tarihi buluşmaya katılan Trump, İran’da saplandığı maliyetli ve belirsiz savaş bataklığının yarattığı zayıflık görüntüsünü silmek için Shenzhen’i bir can simidi olarak kullandı.

Küresel liderlik iddiasını öne çıkarmaya çalışan Trump, içeride sarsılan otoritesini dünyaya "uluslararası düzeni yönlendiriyorum" mesajı vererek tamir etmeye çalıştı.

APEC'in ana oturumlarında uyukladığı görüntülerle gündeme gelen Trump, Çin’le ekonomik ilişkileri yönetmek, Putin’le Ukrayna konusunda ilerleme sağlamak ve nükleer silahlanma yarışını kontrol altına almak istedi.

Ancak zirveden bağlayıcı bir nükleer anlaşma, Ukrayna için barış takvimi veya kapsamlı bir ticaret mutabakatı çıkmadı.

Trump’ın fotoğraf kareleriyle vermeye çalıştığı güçlü lider görüntüsü henüz somut stratejik kazanıma dönüşmüş değil.

Kaybedenler listesinin en başında ise ABD’nin geleneksel müttefiki Avrupa ve uluslararası hukuk yer alıyor.

Zirveyi Avrupalı liderler gibi kaygıyla izleyen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise katılımları olmadan ülkesinin kaderiyle ilgili görüşmeler yapılmasını büyük bir hata olarak nitelendirdi.

Zirvenin en çarpıcı çelişkisi, barış söylemiyle savaş gerçekliği arasındaki uçurumdu.

Çünkü dünya yangın yeriyken o masadan çıkan bildiride ne beşinci yılına giren Ukrayna savaşıyla ilgili barış vurgusu yer aldı ne de Orta Doğu’yu ateşe veren ve küresel ekonomiyi sarsan İran savaşına son verilmesine değinildi.

NÜKLEER İLLÜZYON VE BM REFORMU MASKESİ

Zirveden çıkan nükleer silahsızlanma söylemi ise tam bir illüzyon.

Dünyadaki nükleer cephaneliğin neredeyse tamamını elinde tutan ve nükleer şantajı bir dış politika aracına dönüştüren bu üç ülke, kendi ölümcül stoklarından vazgeçmek gibi gerçek bir irade ortaya koymuyor.

Nükleer silahların azaltılması konusunda diyalog kararı alınan zirveden silahsızlanma takvimi ya da herhangi bir bağlayıcı yükümlülük çıkmadı.

"Nükleer savaş kazanılamaz" gibi basmakalıp sloganların arkasına saklanan üç liderin yaptığı tek şey, birbirlerinin askeri kapasitesini dengelemek ve nükleer tekelin sadece kendi ellerinde kalmasını garanti altına almak.

Üstelik nükleer silahların yayılmasını önlemekten söz eden üç liderin ortak bildirisinde Kuzey Kore’nin nükleer programına değinilmemesi de dikkat çekiciydi.

Zirve bildirisinde yer verilen konulardan biri de Birleşmiş Milletler reformuydu.

BM’yi kendi veto haklarıyla felç eden, Güvenlik Konseyi’ni işlevsiz bir kuklaya çeviren bu üç daimi üyenin bugün kalkıp "BM reformu" demesi, kurumu demokratikleştirme çabası değildir.

Tam tersine, zaten tıkanmış olan bu aciz mekanizmayı kendi çıkarlarına daha da uyumlu hale getirme ve uluslararası hukukun bağlayıcılığını tamamen yok etme girişimidir.

Üç lider reform konusunda samimi bir yaklaşımları olsa Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yıllardır en güçlü şekilde defalarca dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” haykırışına kulak verirdi.

Görülen o ki kendilerini dünyanın patronu olarak gören liderler “dünya üçten ibaret” arayışıyla BM’de var olan adaletsiz ve etkisiz düzeni daha da bozarak kendi lehlerine değiştirme peşinde.

ULUSLARARASI HUKUKA ÜÇLÜ İNFAZ

Shenzhen’deki tarihi buluşmayı insanlık adına tehlikeli kılan durum ise yok saydıkları insani ilkeler ve uluslararası hukuka karşı kurulan kirli ittifak zemini oldu.

Zirvenin en karanlık ve vahim çıktısı, üç liderin Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) karşı açtığı ortak savaş ilanıydı.

Donald Trump, kameralar önünde UCM’yi "kontrolden çıkmış" bir kurum ifadeleriyle hedef alırken ortak bildiride "devlet yetkililerinin yargı dokunulmazlığına sahip olması" gerektiği vurgulandı.

Gazze’de masum Filistinlilere yönelik işlenen İsrail soykırımı başta olmak üzere insanlığa karşı ağır suçların cezalandırılması konusunda zaten yetersiz kalan UCM şimdi de üç lider tarafından işlevsiz hale getirilmeye çalışılıyor.

İnsanlık adına utanç verici olan bu açıklamalar, dünyanın en güçlü liderlerinin uluslararası hukuku katletme konusunda nasıl ortak yaklaşım sergilediklerini net şekilde gösteriyor.

Ukrayna’daki savaş suçları nedeniyle hakkında uluslararası yakalama kararı bulunan Vladimir Putin, ABD Başkanı’nın bizzat sağladığı zırhla hem yargıdan kaçırılmaya hem de küresel izolasyondan kurtarılmaya çalışılıyor.

Yine üç lider aldıkları bu kirli ortak kararla çoğunluğu çocuk ve kadın elinde yüzbinlerce masum Filistinlinin kanı bulunan soykırımcı Binyamin Netanyahu’dan hesap sorulmasını engellemenin peşinde.

ÜÇ KUTUPLU PAYLAŞIM DÜZENİ

Ortaya çıkanlara bakıldığında Shenzhen’in bir barış zirvesinden çok, büyük güçlerin birbirlerinin sınırlarını ve pazarlık kapasitesini test ettiği ikiyüzlü bir diplomasi sahnesi olduğu görülüyor.

Shenzhen’de kurulan masa, güçlülerin hukuksuzluğu meşrulaştırdığı, küçük devletlerin kaderinin kapalı kapılar ardında pazarlık konusu yapıldığı bir küresel hegemonya tiyatrosudur.

Ortak bir dünya vizyonundan çok, rekabet halindeki üç büyük gücün kendi çıkarlarını koruma mücadelesini yansıtan zirve yeni dünya düzeni kurmadı; fakat bu düzenin kimler tarafından ve hangi çıkarlar doğrultusunda şekillendirilmek istendiğini gösterdi.

Avrupa'nın, Ukrayna'nın, Tayvan'ın, Orta Doğu ülkelerinin ve Küresel Güney'in bu denklemdeki yeri ise cevabı henüz verilmemiş sorular arasında.

Bugün ABD, Çin ve Rusya kendi aralarındaki rekabeti yönetmek, çıkar çatışmalarını sınırlamak ve küresel ağırlıklarını korumak istiyor.

Çin diplomatik merkez olmayı, Rusya yalnızlıktan kurtulmayı, ABD ise liderliğini korumayı hedefliyor. Üçünün de hesabı ne insanlığın ortak çıkarları ne de barış içinde adil bir dünya üzerine değil.

Aksine küresel güç dengelerini dünyanın geri kalanını umursamadan kendi çıkarları uğruna yeniden kurgulamanın işaretleri bu zirvede açıkça verildi.

Ukrayna’yı işgal eden, Orta Doğu’yu bombalayan, ticaret savaşlarıyla küresel ekonomiyi boğan ve sınır komşularını tehdit eden bu üç gücün, aynı masada "küresel istikrar ve barış" nutukları atması ise tarihi bir ironidir.

Aslında zirveyle ara seçim yenilgisi ve İran bataklığında sıkışan Washington ile savaş ekonomisinde yıpranan Moskova’nın, Pekin’in ev sahipliğinde birbirine can simidi attığı "güçlü adamlar kulübü" kuruldu.

Burada asıl tehlike, çok kutuplu dünyanın üç kutuplu bir paylaşım düzenine dönüşmesi.

Küçük devletlerin egemenliğinin, uluslararası mahkemelerin ve demokratik ittifakların pazarlık masasında meze yapıldığı bu tablo, dünyaya barış değil; hukuksuzluğun meşrulaştığı çok daha karanlık bir çağın kapısını aralıyor.

 

Bu yazıya ilk yorum yapan sen ol

  • SELAMET 9 dakika önce Şikayet Et
    DÜNYANIN BAŞINA BELA OLAN ÜÇ KATİL haydut....
    Cevapla
Haber7 Mobil Sayfa Banner'ı Kapat