Son günlerde Suriye’de yaşanan gelişmeler, devlet aklının nasıl uzun soluklu bir strateji üzerine kurulu olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Devlet aklının nasıl işlediğini anlamayanlar ise en sonunda 'haklıymış' dedi.
Devlet yönetimi günlük reflekslerle değil; yılları, hatta on yılları hesaba katan derin stratejik öngörülerle şekillenir.

Peki, bunun yurt dışından yapılan 30 euroluk gümrüksüz alışverişle ne ilgisi var diyebilirsiniz.

İşte tam bu noktada ‘devlet aklı’ yine devrede.. Çünkü uzun vadede elimizdeki en güçlü şeyi kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabiliriz.

30 EURO MESELESİ VE TÜRKİYE’NİN SAVUNMA MEKANİZMASI

Yurt dışından gümrüksüz alışveriş limiti yıllar içinde kademeli olarak düşürüldü ve son olarak 30 euroya kadar geriledi. Yeni yılla birlikte ise bu limit tamamen kaldırıldı.

Burada küçük bir parantez açmak gerekiyor.
Yurt dışı alışveriş yasaklanmış değil. Hâlâ alışveriş yapılabiliyor; ancak artık ürünler gümrük işlemine tabi tutuluyor. Yani mesele “yasak” değil, kontrol meselesi.

Konuya buradan devam edelim.

Bu karar yalnızca ithalat rakamlarıyla ilgili değil. Arkasında son derece hassas bir ekonomik öngörü yatıyor.
30 euro gibi bireysel ölçekte küçük görünen bu rakam, aslında küresel ekonomide yaşanan sert dönüşümlere karşı kurulmuş bir savunma mekanizması.

Peki neden özellikle Çin?

Bu noktayı biraz açmak gerekiyor.

‘DÜNYANIN YENİ REZERV PARA BİRİMİ ELEKTRİK’

Çin son yıllarda son derece agresif bir enerji üretim politikası izliyor. Güncel verilere göre ülkenin elektrik üretim kapasitesi 3,72 milyar kilovata ulaşmış durumda ve artış hız kesmeden devam ediyor. Bu rakam, dünya toplam elektrik üretiminin yüzde 25’inden fazlasına karşılık geliyor. Nitekim, Çin son dönemde elektriği dünyanın yeni rezerv para birimi olarak lanse etmeye bile başladı.

Elektrik üretiminde ikinci sırada yer alan ABD ise bu seviyenin oldukça gerisinde.

Bu tablo bize iki önemli gerçeği gösteriyor.

Birincisi; elektrik üretimi arttıkça enerji maliyetleri düşer.
İkincisi; elektrik tüketiminin artması, sanayi üretiminin de güçlü seyrettiğinin en net göstergelerinden biridir.

Sonuç net:
Bol ve ucuz enerji, bol ve ucuz üretim demektir.

KÜRESEL PAZAR ÇİN'E BAĞIMLI HALE GELİYOR

Ancak bu durumun küresel ölçekte ciddi sonuçları var.

Çin, sahip olduğu bu üretim gücüyle dünya pazarlarını adeta istila ediyor. Tüm dünya için aynı ürünü kendi ülkenizde üretmek, çoğu zaman onu dünyanın öbür ucundaki Çin’den satın almaktan daha pahalı hâle geliyor.

Bunun doğal sonucu ise yerli üreticilerin rekabet gücünü kaybetmesi oluyor. Uzun vadede üretim hacmi daralan ülkeler, Çin merkezli ucuz üretime bağımlı hâle gelme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Çin’in ucuz otomobil markalarının Avrupa pazarında yarattığı etkiyi mutlaka okumuşsunuzdur. Birçok Avrupalı otomobil devi işçi çıkardı, bazıları ise fabrikalarını kapattı.

Rakamlar da bu tabloyu açıkça doğruluyor.
Çin’in ticaret fazlası 2025 yılında yaklaşık 1,2 trilyon dolara yükselerek tarihi bir rekor kırdı. Bu büyüklük, dünya ekonomisi açısından ciddi bir alarm anlamına geliyor.

FIRSATÇILAR, STRATEJİK HAMLEYİ BALTALAMAMALI

Elbette 30 euro limitinin kaldırılmasıyla ilgili vatandaşın tepkisini ve endişesini anlamak gerekiyor. Ancak vatandaş da son dönemde fırsatçıların elinde fazlasıyla yıprandı. Bu sürecin bir fırsatçılık sarmalına dönüşmesine asla izin verilmemeli.

Mesele’ Çin’den ucuza güneş gözlüğü alamadım’ isyanından çok daha büyük ama ‘Devlet Aklı’ uzun vadeyi planlarken, sosyal dengeyi de aynı titizlikle korumalı.

Haber7/ Fuat Öner