Kuzey Irak seçimlerini nasıl okumalıyız

GİRİŞ28.07.2009 08:29
GÜNCELLEME28.07.2009 08:29

Hafta sonu K. Irak’ta Bölgesel yönetimin seçimleri yapıldı ve resmi olmayan sonuçlara göre KDP+KYB ittifakı bir miktar oy kaybetmekle birlikte yeniden iktidara geldi. İki buçuk milyon seçmen sandık başına gitti ve 111 sandalyeli parlamento için oy kullandı.

K. Irak Bölgesel yönetimi PKK’nın siyasi uzantısı durumunda olan PÇDK’nın (Demokratik Çözüm Partisi) seçimlere girmesine müsaade etmedi.

2005 seçimlerinde 84 sandalye ile meclise gelen KDP-KYB ittifakının bugün 61 vekile sahip olması K. Irak’taki tabloyu net biçimde ortaya koyuyor. Resmi olmayan seçim sonuçları 18 yıllık KDP ve KYB iktidarı için açık bir hüsran olmasa da iktidarın ilk kez güçlü bir muhalefetle yüzleşmesini ortaya koydu.

Resmi olmayan sonuçlara göre Kırat ittifakı (KDP-KYB) oyların % 60’nı, Değişim hareketi lideri Nuşervan Mustafa oyların % 25’ni alırken İslami Kürt koalisyonu ise oyların yaklaşık % 13’nün aldı.

İktidarın % 60 oyunu Barzani’nin KDP’si ve Talabani’nin KYB arasında bölüştürdüğümüzde Nuşervan Mustafa’nın aldığı oyun değeri çok daha iyi görülüyor. Nuşervan Mustafa’nın radikal söylemleri iktidarı da daha sert ve milliyetçi bir söyleme itebilir. Bu ise Maliki yönetimi ile Bölgesel yönetimin arasını iyice açabilir.

Bu sonuçlar Talabani’nin KYB’si için tehlike çanlarının çalması demek. Özellikle Talabani’nin güçlü olduğu Süleymaniye’de resmi olmayan sonuçlara göre ‘Değişim Hareketinin’ kazandığı zafer KYB ile Nuşervan Mustafa’nın arasını açabilir.

Seçim sonuçlarına çok derin anlamlar yüklememekle birlikte K. Irak’ta artık ciddi bir muhalefetin geliştiğini ve demokrasinin ideal manada olmasa dahi “sandık demokrasisi” anlamında ciddi bir ilerleme kaydettiğini ortaya koyuyor.

K. Irak’ın ‘Turuncu Devrimcisi’

Ukrayna'daki ‘Turuncu Devrim’ benzeri bir Değişim manifestosuyla ortaya çıkan ve şehirleri mavi renkli bayraklarla donatan Nuşervan Mustafa, Batılılar tarafından K. Irak’ın ‘mavi devrimcisi’ olarak da görülüyor.

Bölge uzmanı ve NTV Irak temsilcisi Çetiner Çetin’in değerlendirmelerine göre ‘Değişim Hareketi’nin K. Irak’ta Barzani-Talabani ittifakını çatlatması ve orta vade de Nuşervan Mustafa’nın denkleme dahil olması sürpriz olmayacak.

Celal Talabani’nin eski yol arkadaşı ve dostu olan Nuşervan Mustafa, birkaç kez KYB’den ayrılmış ancak daha sonra ikna edilerek KYB’ye geri dönmüştü. Ancak bu defa Nuşervan Mustafa gemileri yakmış görünüyor. Fakat yinede temkinli olmakta fayda var çünkü konuştuğumuz bölge Ortadoğu, Ortadoğu’nun da ötesinde K. Irak.

Talabani seçim öncesi verdiği mülakatta konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı. “Nuşervan Mustafa’nın Kürdistan Yurtseverler Birliği'nden istifa etmesi nedeniyle memnun değilim. Partide uzun zamandır beraberdik. Partiyi 40 yıllık beraberlikten sonra bıraktı. Bu benim açımdan kabul edilebilir bir şey değil. Ancak Iraklı bir Kürt olarak parlamentoya gitmeye ve kendisini aday göstermeye hakkı var.” Talabani’nin sağlık sorunları göz önüne alındığında Nuşervan Mustafa’nın bir müddet sonra KYB’ye dönmesi sürpriz olmayacak.

Mustafa’nın başarısının temelinde ise mevcut yönetimin ‘halkın beklentilerine cevap verememesi, yolsuzluk söylentilerinin ayyuka çıkması, Bağdat yönetimine taviz verildiği’ iddiaları yer alıyor. Radikal söylemleriyle dikkat çeken Nuşervan Mustafa, daha çok gençlerden ve kadınlardan destek alıyor. Bölgesel yönetim tarafından seçimlere sokulmayan PÇDK’nında desteğini alan Mustafa K. Irak seçimlerinin görünmeyen galibi olarak takdim ediliyor.

Başbakan kim olacak?

K. Irak’ta şimdi asıl mücadele Bölgesel Yönetimin Başbakanlığı için olacak. KDP-KYB anlaşmasına göre 2 yılda bir dönüşümlü olması gereken Başbakanlık makamında uzun süredir Neçirvan Barzani oturuyor.

Neçirvan Barzani’nin koltuğunu anlaşma gereği Behram Salih’e devretmesi gerekiyor ancak bu devir işleminin bazı uzmanlara göre şimdilik zor olduğu öne sürülüyor.

K. Irak Bölgesel Yönetim meclisinin 111 sandalyesinin 5 Türkmenlere, 5’i Asurui ve Kildanilere, 1’i ise Ermenilere ayrılmış durumda. Kürt partileri 100 sandalye için yarışıyor.

K. Irak’ta kâmil bir demokrasiden bahsedilemese dahi toplumun ciddi bir hürriyet ve demokrasi talebi olduğu muhakkak. K. Irak’ın elde ettiği bu kazanımlardan geri dönmesi başka sorunlara yol açacaktır.

Başbakanlık problemi dışında yeni yönetimin sorun yaşayacağı bir diğer alan Kerkük’ün statüsü ve ABD sonrası yeni dönemdeki yol haritasının tayin edilmesi konularında olacak.

Bölgesel yönetimin tüm varlığını ABD’ye endekslemiş olması uzun vade de ciddi riskler taşırken bölgeye demokrasinin egemen kılınması uzun vade de Türkiye’nin etkinliğini artıracaktır. Türkiye’nin Kürt açılımının, K.Irak açılımını da içine alan büyük resmin parçası olduğu unutulmamalı.

Seçim sonuçlarının ortaya koyduğu biçimde Türkiye korkmadan, tarihinden aldığı cesaretle doğal çekim alanında olan bu bölgeyle ilgili daha kalıcı bir siyaset belirlemeli acil olarak Erbil’de bir konsolosluk açmalıdır.

Hüseyin Yayman - Haber 7
huseyinyayman@gmail.com

Yorumlar7

platonik hayat 16 yıl önce Şikayet Et

sayın hüseyin yaman. ben size yerel seçimlerden önce baya bir takip ettim. fakat sizin tahminlerinizi çoğu tutmadı.siz doğu ve güneydoğunun nabzini iyi tutamadınız. o yüzde sizin haberleriniz pek inandırıcı gelmiyor.

Beğen Cevapla
abdullah yalçınkaya 16 yıl önce Şikayet Et

demokrasi ve kürtler. bence ortadoğuda k.ırak bölgesel yönetimi demokrasiyi en hızlı şekilde hayata geçirecek kabiliyete sahip,yeterki biraz pozitif destek görsün türkiyeden,herşeyin yolu dialog bence kürt sorununu hocam yaymanın dediği gibi bütünsel açıdan almamız gerek sadece g.doğu değil k. ırakı içine alabilecek bi siyasi ve politik bir hamle yapılması gerek......

Beğen Cevapla
ali haydar 16 yıl önce Şikayet Et

cevap. Arjincim sen öyle diyorun ama dediğinin tam tersi olduğunu görüyorum herhalde sen hiç gündemi takip etmiyorun..eski seçimlerden önce islam partisinin binasını yakıp bina içerisinde 4 kişinin ölümünü hatırlamıyorsun galiba. hani her guruba pozitif ayrımcılık. doğru bu partiye pozitif ayrımcılığın dozu biraz kaçmış olmalı ki ,binanın yakılması sonucu 4 kişi öldü. diğer gurupları demeye gerek kalmadı sanırım

Beğen Cevapla
Meral özyurt 16 yıl önce Şikayet Et

İslam Birliği yakın. Sınırların açılması ile birlikte Irak'ta İslam Birliğinin bir üyesi olacak.Orta Doğu'da Osmanlı döneminin o eski barış dolu günlerini tekrar yaşayacağız Allah'ın izniyle.

Beğen Cevapla
Arjin Zınar 16 yıl önce Şikayet Et

Öyledir. O dediğin suikastler ayak oyunlarını sen iyi biliyorsun yorumcu,nede olsa içindesin.Keşke Kuzey Irak Kürt Federasyonu kadar demokrat olsaydınız,her türlü parti har türlü etnik gruba ozitif ayrımcılık yapılarak imkan sağlıyor,anayasasıda seninkinden bin kat daha demokrat.PÇDK yıda Türkiye yüzünden seçime sokmamışlar bak,muhalefeti desteklemiş onlarda,bu muhalefet bu yüzden sizlerin gözünü korkutuyor.Hiçbirşey istediğiniz gibi olmayacak malesef.

Beğen Cevapla

Daha fazla yorum görüntüle