İngilizceyi Konuşmaktan Korkuyoruz, Çünkü Yanlış Yapmaktan Korkuyoruz

Sorun dilde değil, hataya tahammülsüzlükte.

Türkiye, İngilizce yeterlilik endekslerinde uzun süredir alt sıralarda yer alıyor. Buna rağmen sosyal medyada en çok tartışılan konuların başında, İngilizce konuşan ünlülerin aksanları, kelime seçimleri ve yaptıkları hatalar geliyor. Akademisyen-yazar Prof. Dr. Cem Balçıkanlı, bu çelişkinin nedenlerini ve Türkiye’de dil öğrenmeye bakışı haber7.com okuyucuları için değerlendirdi.

Değerli Hocam, yabancı dil ülkece kâbusumuz olmaya devam ediyor maalesef. Ama biz sizi tanıdıkça, sizinle söyleştikçe “acaba”larımız çoğalmaya başlıyor. Dil öğrenmek gerçekten zor mu, canımız ülkemizin insanları neden İngilizce konuşurken tedirgin oluyor, öğretmenler ve aileler bu işin neresinde ve daha başkaca soruların cevabı için öncelikle size teşekkür ediyor ve hemen söyleşimize geçelim diyorum. 

Son dönemde İngilizce konuşan ünlüler üzerinden yürüyen tartışmaları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Aslında bu tartışmalar, dil öğrenme kültürümüzle ilgili çok şey söylüyor…

Biz dili bir iletişim aracı olarak değil, bir doğru–yanlış sınavı gibi görüyoruz. Bu yüzden biri İngilizce konuştuğunda ne anlatmak istediğine değil, nerede hata yaptığına odaklanıyoruz. Bu da konuşma cesaretini doğrudan zedeliyor.

Türkiye’nin İngilizce yeterlik endekslerinde alt sıralarda yer almasıyla bunun bir ilişkisi var mı?

Kesinlikle var. Yıllarca İngilizce dersi alıyoruz ama konuşamıyoruz. Çünkü sistem bizi konuşmaya değil, doğru cevabı bulmaya şartlandırıyor. Oysa dil, prova edilerek değil, kullanılarak öğrenilir. 

Konuşmayı erteledikçe özgüven de erteleniyor.

İnsanlar neden İngilizce konuşurken bu kadar tedirgin?

Çünkü konuşmak görünür olmaktır. Yanlış yaptığınızda sadece kelimeniz değil, özgüveniniz de yargılanır. Bu yüzden birçok kişi bildiği hâlde susmayı tercih ediyor. Asıl sorun dil bilgisi değil, yargılanma korkusu.

Yakın zamanda okurlarla buluşan Yabancı Dil Öğrenmeyenler Kulübü adlı çocuk kitabım da tam olarak bu tedirginliği yaşayan bir grup çocuğun hikâyesini anlatıyor.

Bu durumun eğitim sistemiyle ilgisi var mı?

Evet, doğrudan bir ilgisi var. Eğitim sistemi uzun yıllar boyunca doğru cevabı verenleri ödüllendirdi, deneyenleri değil. Oysa dil, hata yaparak gelişir. Öğrenciler konuşmaktan değil, yanlış yapmaktan korkuyor. 

Risk almadan dil öğrenmek mümkün değil.

Öğretmenlerin ve ailelerin bu süreçteki rolü nedir?

Son derece belirleyici. Bir çocuğa “yanlış söyledin” demekle “seni anladım” demek arasında büyük bir fark var. Güvenli bir ortam oluşmadan dil gelişmiyor. Çocuk önce kabul gördüğünü hissetmeli. Ailelere yönelik kaleme aldığımız Çocuğum İngilizce Öğreniyor kitabı da bu konuda yol gösterici olmayı amaçlıyor.

İyi İngilizce konuşmak sizce ne anlama geliyor?

Kusursuz cümleler kurmak değil. Derdini anlatabilmek, soru sorabilmek, yanlış yapmaktan korkmamaktır. Akıcılık, mükemmelliğin değil; cesaretin sonucudur.

Bu tartışmalar sizce topluma neyi hatırlatmalı?

Dil bir vitrin değil, bir köprüdür. İnsanları yarıştırmak için değil, birbirine yaklaştırmak için vardır. İngilizce konuşmaya çalışan biriyle alay etmek yerine, onu desteklemeyi öğrenmeliyiz.

Son olarak, İngilizce öğrenmeye çalışanlara ne söylemek istersiniz?

Kimse konuşarak rezil olmaz. Ama konuşmaktan vazgeçen, öğrenme şansını kaybeder. Cesaret, dil öğrenmenin ilk adımıdır. Yeni Nesil Dil Öğrenme kitabı da bu cesareti adım adım inşa etmeyi amaçlıyor.

***

2026 yılının ilk yazısı ile sizlerle olduk. Bugün gerçekte yabancı dil öğretiminde alanının duayenlerinden birisi olan değerli Hocam, Prof.Dr.Cem Balçıkanlı ile çok özlü ve öğretici bir söyleşi gerçekleştirdik. Kendisine katkılarından dolayı teşekkür ediyorum..

Günün Sözü:

“Eğitim sistemi uzun yıllar boyunca doğru cevabı verenleri ödüllendirdi, deneyenleri değil. " (Prof.Dr.Cem Balçıkanlı)

İsmail Yolcu
Eğitimci-Yazar
Çankaya Üniversitesi İletişim Koordinatörü
Haber7.com yazarı