Eğitimde değişmeli miyiz, dönüşmeli miyiz?

Her yıl milyonlarca öğrencinin üniversite sınavına (YKS) girdiği ülkemizde özellikle üniversite tercih döneminde tüm Türkiye meslekleri, bölümleri, fakülteleri ve üniversiteleri araştırıyor…

Peki ama nasıl?

İhtiyaca binaen… Yani ülkemizde öğrenciler ve aileleri bir bölümü, mesleği ya da fakülte ve üniversiteyi derinlemesine araştırmak yerine “en çok kazandıran”, “en çok kazanan” tarzında ön eklerle meslekleri araştırmayı tercih ediyorlar.

Hal böyle olunca da belki “günün en çok kazananı” olabiliyorlar ama hızla değişen ve dönüşen dünyada artık mesleklerin kazanç durumları hızla değiştiği gibi meslekler şekil de değiştirebiliyorlar.

2025 Google verileri bize ne gösteriyor?

2025 yılı Google üzerinden yapılan “en çok aranan” isimler, kelimeler kısmına baktığımızda ise karşımıza eğitim ve bilim anlamında tam bir facia çıkıyor. Aratılan onlarca kelime arasında ne bir “bilim insanı” ne de “eğitim”le ilgili bir kelime karşımıza çıkıyor. Gelin hep birlikte önce 2025 yılında ülkemizde en çok aratılan isimlere göz atalım:

En çok aranılan isimler

1) Osimhen

2) Fatih Ürek

3) Sadettin Saran

4) Leroy Sane

5) Talisca

6) Ederson

7) Alperen Şengün

8) Sevil Akdağ

9) Lemina

10) Diego Carlos

En çok yapılan aramalar

1) Gemini

2) İstanbul Depremi

3) Eşref Rüya

4) Türkiye İspanya

5) Squid Game

6) Ferdi Tayfur

7) Fenerbahçe Benfica

8) Avrupa Ligi

9) Türkiye Macaristan

10) Fenerbahçe Feyenoord

Evet görüldüğü üzere tam bir kaotik ortam mevcut zihinlerde… Önceliğimiz spor, teknoloji ve dizi…

Aslında yukarıda gördüğümüz onarlı iki liste bize anlık ülkemizin fotoğrafını göstermekle birlikte eğitim ve bilim adına da yarınlarımız hakkında ipucu veriyor.

Hızla değişen, dönüşen ve şüphesiz gelişen dünyamız hangi alanlarda ülkemiz insanları tarafından daha yakından takip ediliyor, hangi alanlarda insanına yatırım yapıyor oturup uzun uzun düşünmeli ve konuşmalıyız.

Aratılan onlarca kelime ve kavram içerisinde eğitime, bilime dair tek bir kelimenin olmaması sizce de ilginç bir durum hatta acı bir durum değil mi?

Üstelik yapılan aramaların yaş ve meslek kategorisi yapılmamakla birlikte Google üzerinden arama yapanların çoğunluğunun yetişkin olduğu aşikâr.

Hal böyle olunca öğrencileri de çok suçlamak onlara iki çift laf söylemek çok da içimden gelmiyor.

Çünkü günümüz gençleri ve özellikle öğrencileri işini şansa yani Google’a bırakmayacak kadar tembel. Onlar birinci adımda ön araştırma yapıp, ikinci adımda çıkan sonuca tıklayıp üçüncü adım ki en zor olanı karşılarına çıkan sayfayı OKUMAK zahmetine bile katlanamayacak kadar yoğunlar. (Galiba bir önceki cümlede içimden bir şeyler geldi!)

Üniversite sınavları meslek seçimi için mi yapılıyor, meslekler için o mesleği kimin yapacağını mı seçiyor?

Aslında tam da araştırmamız üzerinde durmamız gereken soru bu… Biz milyonlarca öğrencinin girdiği sınavları neden yapıyoruz, bu sınavlara kimler giriyor, bu sınavların kazananları günün sonunda gerçekten mutlu oluyorlar mı?

İkinci adımda sınavın ertesinde doğru bir meslek seçimi algoritması kurgulayabiliyorlar mı?

O algoritma içerisinde başrolde gençlerimiz mi var yoksa ailelerimiz mi var?

Doğru meslek seçimi memleket meselesi mi?

Bütün bu soruların cevabına ulaşmak için 2023, 2024 ve 2025 yıllarında yapılan YKS’leri yakından incelememiz gerekiyor.

Şimdi sıkı durun, az sonra okuyup tanık olacağınız sayıları lütfen dikkatlice okuyun:

2023 YKS’ye başvuran aday sayısı: 3.527.443

Sınava başvuran öğrencilerden 389 bin 823’ü üniversite öğrencisi, 293 bin 136’sı üniversite mezunu (2 ya da 4 yıllık üniversite mezunu), üniversiteyi terk etmiş 80 bin 699 öğrenciyi de dahil ettiğimizde karşımıza 763.658 öğrenci çıkıyor.

2024 YKS’ye başvuran aday sayısı: 3.120.878

Sınava başvuran öğrencilerden 333 bin 812’si üniversite öğrencisi, 316 bin 502’si üniversite mezunu (2 ya da 4 yıllık), üniversiteyi terk etmiş ya da kayıt yaptırmamış 142 bin 843 öğrenciyi de eklediğimizde toplam 732 bin 157 karşımıza öğrenci çıkıyor.

2025 YKS’ye başvuran aday sayısı: 2.560.649

Sınava başvuran öğrencilerden 333 bin 371’i üniversite öğrencisi, 218 bin 314’ü üniversite mezunu (2 ya da 4 yıllık), üniversiteyi terk etmiş ya da kayıt yaptırmamış 66 bin 004 öğrenciyi de eklediğimizde toplam 617 bin 689 öğrenci karşımıza çıkıyor.

Aslında şöyle bir cümle kurarsak yukarıdaki durumu daha da çarpıcı şekilde algılayabiliyoruz. Türkiye’de üniversite sınavına başvuran her dört öğrenciden biri ya üniversite öğrencisi ya da üniversite mezunu…

Hatta şöyle de bir ÖSYM verisiyle işin ciddiyetini daha da netleştirmiş olabiliriz. 2025 yılında yapılan YKS’de yerleşen öğrencilerin sadece %20.5’i birinci tercihlerine yerleşmiş durumda.

***

Evet dostlar gördüğünüz gibi ülkemizde meslek seçimi memleket meselesi mi hep birlikte görmüş olduk.

Aileler çocuklarının yerine meslek seçtiği sürece, öğrenciler kendi yetenek ve becerilerine göre meslek seçmediği sürece neylesin üniversiteler, neylesin YÖK?

Hem gençlerimizin hem de ülkemizin yarınları için eğitim ve bilim içeriklerini aramak yerine, Google üzerinden dizileri, futbolcuları aramaya devam ettikçe Osimhen gollerini atmaya, bizim gençlerimiz de golleri yemeye devam edecektir.

Günün Sözü:

“Geleceğin mesleği peşinde koşmaktansa geleceğin insanı olmak derdine düşmeliyiz. " (İsmail Yolcu)

İsmail Yolcu

Eğitimci-Yazar

Çankaya Üniversitesi İletişim Koordinatörü

Haber7.com yazarı