LGS’ye günler kala değerli öğrencilerimizin ve ailelerin en büyük eşlikçilerinden biri şüphesiz stres. Ancak bu yaygın kanının aksine, bilimsel araştırmalar stresin her zaman "düşman olmadığını” gösteriyor.

İşte bu konunun uzmanlarından Uzman Psikolojik Danışman Besim Türkoğlu ile LGS öncesi öğrenciler ve ailelere katkı sağlamak amacıyla buluştuk.

***

Kaygının varlığına değil kontrolsüzlüğüne dikkat !

Sınav yaklaştıkça kalbinizin daha hızlı atması,  kaygılı hissetmeniz oldukça doğal. Hatta belirli düzeyde stres, beynin dikkat merkezini aktive ederek performansı artırır. Buradaki temel mesele kaygının varlığı değil, onun kontrol edilemez bir seviyeye ulaşmasıdır. “Hiç heyecanlanmamalıyım” baskısı yerine, bu heyecanın zihni diri tutan doğal bir yakıt olduğunu kabul etmek, performansı doğrudan destekleyecektir. Değerli öğrenciler lütfen unutmayınız : Beynimiz tamamen rahat olduğunda değil, kontrollü şekilde uyarıldığında en yüksek verimle çalışır.

Uyku Düzeni: Bilgiyi Kalıcı Kılan Gizli Güç

Son günlerde dikkat edilmesi gereken en kritik unsurlardan biri uyku rutinidir. Öğrenilen bilgilerin düzenlenmesi ve uzun süreli belleğe aktarılması uyku esnasında gerçekleşir. Dolayısıyla, son hafta geç saatlere kadar çalışıp uykudan feragat etmek büyük bir yanılgıdır.

Beynimiz rutinleri sever. Sınav sabahı saat kaçta kalkılacaksa, son günlerde de tam o saatte uyanmak biyoritmi korur. “Bir gece daha az uyuyup birkaç soru fazla çözeyim" düşüncesi, duygu düzenleme becerilerimizi sınırlayan ve bilişsel aktivite örüntülerimizi işlevsel kullanmamızı engelleyen bir düşüncedir.  Yani son hafta parolamız : Dengeli çalışma, kaliteli uyku.

 Kafein Çıkmazı

Daha uyanık kalmak adına enerji içeceklerine, aşırı kahve tüketimine veya alışık olunmayan yoğun kafein takviyelerine yönelmek doğru değildir. Kafein anlık bir zindelik hissi verse de idrar söktürücü bazı kafeinler vücuttan aşırı sıvı çıkışına ve dolayısıyla daha kısa sürede yorgunluğa ve ardından yeniden kafein alma ihtiyacına neden olup öğrencileri kısır bir sarmala yöneltir.

Beynimizin şua3n ihtiyacı olan şey yapay bir aşırı uyarılma hali değil, sakin bir dikkat ve dengeli bir enerjidir.

Deneme Sınavları Gerçek Performansınızı Yansıtmaz

Birçok öğrenci, son denemelerdeki hatalarına bakarak gerçek sınavda da yapamayacağım kaygısına kapılır. Oysa gerçek sınav atmosferi çok farklıdır. Gerçek sınavda beynin önem algısı maksimum seviyeye çıkar ve bu durum dikkati çok daha güçlü bir şekilde organize etmemizi sağlar. Bu durum bilişsel psikologlar tarafından fazik uyanıklık olarak adlandırılır.

Deneme sınavlarının amacı sizi korkutmak veya etiketlemek değil sadece zaman yönetimi ve eksik kontrolü için birer prova aracıdır. Son virajda deneme sonuçlarını kişisel bir yetersizlik olarak görmeyi bırakmalı, sadece eksiklerinizi gösteren birer harita olarak okumalısınız.

 Kıyaslamayı Bırakın, Yolunuza Odaklanın

Son günlerde kendinizi başkalarıyla kıyaslamak, arkadaşlarınızın netlerini takip etmek ya da sürekli yetiştiremedim kaygısına odaklanmak stres sisteminizi gereksiz yere tetikler. Bu durum zihinsel kaynaklarınızı tüketir.

Başarı sadece ham bilgiyle değil, dikkat yönetimi, duygu kontrolü ve psikolojik dayanıklılıkla gelir.

Sınav Sabahı Beslenme: Yüksek Şekerli Gıdalardan Kaçınılmalıdır

Sınav günü yapılan kahvaltının içeriği, öğrencinin dikkat düzeyi ve enerji seviyeleri üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Yüksek şeker içeren besinlerin (örneğin reçel, çikolata, şekerli tahıllar) tüketilmesi, kısa süreli enerji artışının ardından hızlı bir insülin tepkisiyle birlikte ani bir düşüşe neden olarak yorgunluk, dalgınlık ve konsantrasyon bozukluğu yaratabilmektedir. Bunun yerine, kompleks karbonhidrat, protein ve sağlıklı yağ içeren dengeli bir kahvaltı (örneğin haşlanmış yumurta, tam buğday ekmeği, ceviz, az tuzlu peynir) önerilmektedir.

Ebeveyn Desteği: Sınav Sabahı Kaygı Bulaşmasına Karşı Sakinlik Korunmalıdır

Sınav sabahı öğrencilerle birlikte olan ebeveynlerin duygusal durumları, öğrencinin sınav öncesi duygu düzenlemesini önemli ölçüde etkilemektedir. Ebeveynin yüksek kaygı düzeyi, öğrencide bulaşıcı bir stres yaratabilmekte, bu da öğrencinin performans kaygısını artırabilmektedir. Araştırmalar, öğrencinin sınav öncesi yakın çevresinden aldığı sakin, kabullenici ve destekleyici tutumların, performans üzerinde pozitif etki yarattığını göstermektedir.

Sınav Başlangıcında Alışıldık Rutinler Korunmalıdır

Deneme sınavlarında hangi sırayla soruları çözmeye alışıldıysa, gerçek sınavda da benzer bir yöntem izlenmelidir. Bu tür davranışsal tekrarlar, öğrencinin zihinsel uyumunu kolaylaştırmakta ve sınav anındaki stres düzeyini düşürmektedir.

Kolaydan Zora Doğru Başlama: Kendini Doğrulayan Psikolojik Süreçler

Öğrencinin sınavın ilk dakikalarında yapabildiği sorularla karşılaşması, içsel motivasyonunu güçlendirmekte ve özgüvenini artırmaktadır. Bu süreç, psikolojide "kendini doğrulayan süreç olarak adlandırılmakta ve öğrencinin sonraki sorulara daha yüksek motivasyonla yaklaşmasını kolaylaştırmaktadır.

Turlama Tekniği ile Zaman Yönetimi Sağlanmalıdır

Zorlayıcı sorularda gereğinden fazla vakit harcamak, öğrencinin genel sınav başarısını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle, sınav süresinin etkin kullanılabilmesi için "turlama tekniği" adı verilen yöntem uygulanmalıdır. Yapılabilen sorular ilk aşamada tamamlanmalı, diğer sorular ikinci turda ele alınmalıdır.

Son olarak

Değerli öğrencilerimiz, bugüne kadar döktüğünüz her damla alın teri, gösterdiğiniz her çaba çok kıymetli. Şimdi arkanıza yaslanma, zihninize güvenme ve potansiyelinizi sakin bir kararlılıkla sahaya yansıtma zamanı. Unutmayın, bu sınav sizin bilginizi ölçecek, değerinizi değil. Yolunuz açık, zihniniz berrak olsun!

Günü Sözü: “Karanlık olmadan yıldızları göremez insan.” (Anonim)

İsmail Yolcu / Haber7

Eğitimci-Yazar

Çankaya Üniversitesi İletişim Koordinatörü

İnstagram: @ismailyolcu58