Önceki gün ABD’nin Ortadoğu ve çevresindeki askeri operasyonlarını yöneten CENTCOM (ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı) açıkladı: 

“USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Görev Grubu, bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek amacıyla şu anda Ortadoğu’da görev yapmaktadır.”

Hemen öncesinde ABD Başkanı Trump konuştu, “Şu anda İran’a doğru güzelce süzülen bir başka güzel donanma daha var. Göreceğiz bakalım. Umarım bir anlaşma yaparlar. İlk seferde bir anlaşma yapmalılardı” dedi. 

İran’a doğru yaklaşan bu ‘cismin’ hangi amaçla orada olduğu artık çok daha net durumda. 

Amerikan yönetimi İran yönetimine ültimatom kıvamında ilettiği tehditlerle baskısını sürdürüyor. 

Cevap bekleyen temel bir soru var. 

O da şu: 

Trump, İran’dan ne yapmasını istiyor? 

Bir başka şekilde soracak olursak, Trump, İran’a yapacağını dünya alemi duyurduğu saldırıdan hangi durumda vazgeçebilir?

TRUMP’IN İRAN’DAN 3 TANE İSTEĞİ VAR

Güvenlik kaynaklarından edindiğimiz izlenimler doğrultusunda ifade edebilirim ki, Trump’ın İran’dan yerine getirmesini istediği üç tane başlık var. 

Nedir bunlar?

1-Nükleer silaha dönüştürmek amacıyla başlatılan uranyum zenginleştirme çalışmalarına hemen son vereceksiniz. Zenginleştirilmiş olan uranyumu teslim edeceksiniz. 

2-Balistik füze çalışmalarını durduracaksınız. 

3-Bölgedeki vekil unsurlarınızı, bölgeyi istikrarsızlaştırma amacıyla kullanmaktan vaz geçeceksiniz. 

Bu üç şartın mahiyetine baktığımızda, Trump’ın, İran’ın, öncelikli olarak İsrail’e dönük bir tehdit olmaktan çıkması hedefi taşıyan bir motivasyonla hareket ettiği görülüyor. 

Daha geniş bir çerçevede, İran’ın kendi sınırlarının dışına taşan bir tehdit aracına sahip olmaması, o hale gelmesine dönük bir baskılama stratejisi izleniyor burada. 

ANKARA’NIN ‘DENGELEME’ ARAYIŞLARI…

Gerek Türk Amerikan ilişkilerinde, gerekse Türkiye/İran ilişkilerinde diyalog kanallarının hiç olmadığı kadar açık olduğu bir ortamda Ankara’nın, ABD’nin İran’a tam olarak ne yapmak istediğine/istemediğine dair bir bilgi/fikir sahip olmadığı düşünülemez. 

İki hafta kadar önce Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, önce ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barack, ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmeler, Ankara’nın arabuluculuk misyonuyla hareket ettiğini net bir şekilde ortaya koymuştu. 

Şöyle bir cümle de kurabilirim: 

Tarafların durumunu/pozisyonunu arabuluculardan daha iyi kimsenin bilemeyeceği gerçeğinden hareket ederseniz, bu veri sizi Ankara’nın her şeyden haberdar olduğu fikrine götürür. 

Dışişleri Bakanın Hakan Fidan’ın konuyla alakalı açıklamalarına tam da böyle bir farkındalık ile bakmakta fayda var. 

Şu aşağıda aktaracağım bilgi bu bakımdan önem taşıyor: 

El Cezire’ye açıklamalarda bulunan Bakan Fidan, ABD’nin İran’a dönük muhtemel bir saldırısının yanlış olacağını ve bölgeyi yeniden savaşa sürükleyeceğini ifade ettikten sonra, ABD’ye İran’la olan sorunların tek bir paket yerine adım adım, dosya dosya ele alınması ve önceliğin nükleer başlıkta olması yönünde tavsiyede bulundu. 

ABD SALDIRISI OLSA BİLE, BÜYÜK ÇAPLI OLMASI BEKLENMİYOR

Dün bu yazı üzerinde çalıştığımız saatlerde Bakan Fidan’ın İran’lı mevkidaşı ile yeni bir görüşme yaptığına dair bir son dakika bilgisi gündeme düştü. 

Şöyle bir durum daha var: 

Trump’ın, İran’ı İsrail için tehdit üreten bir odak olmaktan çıkarma arayışlarının yanında, Ortadoğu’yu Amerika’nın başını ağrıtmayan, İsrail’in güvenliği gerekçesiyle sürekli Amerikan merkezi bütçesine maliyet getiren bir yük olmaktan çıkarma gibi bir arayışı da var. 

Dolayısıyla Trump’ın İran dosyasına dönük yaklaşımını da bu iki yönlü bakış açısıyla analiz etmekte fayda var. 

Bu durum da bizi şu fikre götürüyor. 

Trump, mümkün olursa eğer Venezuela’da olduğu gibi bir yöntemi İran için hayata geçirmek isteyebilir. 

Bu durumda, İran’ın bir numaralı otoritesi Ali Hamaney’in sığınağa götürüldüğü yönünde çıkan haberleri de böyle bir bağlam içerisinde değerlendirmek mümkün. 

Trump’ın onayı/talimatıyla ABD’nin İran’ı yeniden vurma ihtimali hala yüksek. 

Ancak, bu olursa da bunun çok kapsamlı bir saldırı olmayacağı yönünde de bende bir arka plan bilgisi var, onu da aktarmış olayım.