Kanal 7 Medya Grubu’nun Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi ile birlikte organize ettiği “Yükselen Türkiye Zirveleri’ programının ilk bölümünde dün sabah, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’i ağırladık. 

Savaşların arttığı, sis bulutlarının öngörüleri azalttığı bir ortamda, Türkiye ekonomisinin durumunu, gidişatını ve karşı karşıya olduğu risk ve fırsatları anlama anlamında, Şimşek’in vereceği mesajlar çok kıymetliydi ve bu nedenle orada bulunan herkes gibi ben de pür dikkat dinledim kendisini. 

Uzun olmasına rağmen iyi yapılmış bir hazırlık ve ekrana yansıtılan görseller üzerinden hem sıkmayan, hem de doyurucu bir sunum yaptı Bakan Şimşek. 

Konuşmasının ilk bölümünde önce bir durum tespiti yaptı. 

Dünyanın içinden geçtiği bu dönemde olup bitenlerin ciddiyetine ve vehametine dair cümleler kurdu. 

Mesela Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un sözleri üzerinden şu an yaşanmakta olan petrol krizinin tarihte ilk defa bu kadar derin ve sarsıcı nitelikte olduğunu vurguladı. 

Şimşek’in dediğine göre, en kötü petrol krizi yaşandığında bile petrol ticaretindeki kayıplar yüzde 4’ü geçmemiş. 

Oysa şimdi bu oran Hürmüz Boğazı üzerinden yüzde 20’lere kadar çıkmış durumda ve böylesi ilk defa oluyor. 

Savaş şimdi bitse bile enerji akışıyla ilgili sorunlar hemen bitmeyecek diyor Mehmet Şimşek. 

Buna gerekçe olarak gösterdiği verilerden biri, Körfez’de saldırıya uğrayan enerji tesislerinin yeniden eski haline dönecek olmasının yıllar alacak olması. 

Program başlamadan önce yaptığımız kısa sohbette, Körfez bölgesi ülkelerinden mevkidaşlarıyla yaptığı görüşmelerden söz etti Mehmet Şimşek. 

Çok detaya girmedi ama aldığı izlenimlerin nasıl olduğunu tahmin edersiniz. 

“İKİNCİ ÇİN ŞOKU…” 

SAVAŞ DIŞINDA BİR DE BÖYLE BİR DURUM VAR, DÜNYA EKONOMİSİNİ SALLAYAN…

Savaş ve bunun ürettiği büyük enerji krizi dışında dikkat çekici bir tabir daha kullandı Mehmet Şimşek. 

“İkinci Çin Şoku” diye bir kavramdan söz etti. 

Trump’ın Çin mallarının ABD’ye girişini yasaklamasından sonra Çin’in ABD dışında kalan her yere yaptığı ticari hücumlardan bahisle. 

Her yere ucuz ve rekabet üstünlüğü olan Çin malının gitmesi demek, bu pazarlarda diğer rakiplerin mevzi kaybetmesi anlamına geliyor. 

Dünya genelinde üretilen malların yüzde 30’unu şimdiden tek başına kendi uhdesine alan Çin’in bu kapasitesini yüzde 45’lere kadar çıkarması gibi bir durum/risk söz konusu Mehmet Şimşek’in anlattıklarına göre. 

Bu da, dünyanın bu netameli gidişatı karşısında dikkatle takip edilmesi gereken bir husus. 

KARAMSARLIK POMPALAYANLARA KARŞI MORAL KONUŞMASI….

Buraya kadar yazdıklarımızı okuyanlar, Mehmet Şimşek’in sözlerinin devamında, Türkiye ekonomisinin bu gidişat karşısında tutunamayacağı, mevzi kaybedeceği fikri üzerinden karamsar bir tablo çizmiş olduğunu düşünmüş olabilir. 

Ama hayır. 

Tam tersine… 

Böyle bir fotoğraf çektikten sonra, riskleri yönetirken fırsatlara odaklanan bir yönetim anlayışıyla harekete ettiklerine dair güçlü mesajlar verdi Mehmet Şimşek. 

Uğurlarken kendisine de söyledim. 

“Karamsarlık pompalayanlara karşı tam bir moral konuşması oldu bu” şeklindeki görüşlerimi. 

SON ÜÇ YILDA TÜRKİYE EKONOMİSİ… 

ZORLUKLAR KARŞISINDA AYAKTA KALDI, DAYANIKLI OLDUĞUNU İSPAT ETTİ…

Mehmet Şimşek Haziran 2023’ten beri Hazine ve Maliye Bakanlığı görevini yürütüyor. 

Geride kalan yaklaşık 3 yılın değerlendirmesini yapmak için bardağın hem boş, hem de dolu tarafında dengeli, adil bir şekilde bakmak gerekir. 

Kendisi dünkü 1 saat 15 dakikalık konuşmasının önemli bir bölümünü, yönettiği ekonomi programının sonuçlarını anlatmaya ayırdı. 

Mükemmeliyetçiliğin kötü bir şey olduğunu ifade ederken, her şey yolunda gibi bir hava vermenin yanlışlığını da kendisi zikretti. 

Ama bu böyle iken, bu dönemde ortaya çıkan iyileşmeleri örtbas etmek, görmezden gelmek, enflasyondaki gerileme hızının yavaşlığından hareketle her şey alt üst durumda havası vermek de büyük haksızlık anlamına gelir. 

Bir defa bu geride kalan dönemde ekonominin performansı, karşılaşılan zorluklar karşısında verdiği sınavlardan bağımsız olarak düşünülemez, değerlendirilemez. 

Üç yıl içinde içeride/dışarıda pek çok şok atlatılırken, ekonomik dengelerin korunduğuna dair pek çok veri var. 

Şimşek’in sunumunda aktardığı bazı rakamlar üzerinden ilerleyelim. 

TÜRKİYE DÜNYA’DA BORCU AZ OLAN ÜLKELER ARASINDA YER ALIYOR. 

Mehmet Şimşek’in verdiği rakamlara göre, Gayrı Safi Milli Hasıla’ya oran bakımından dünya geneli borçlanma oranı yüzde 308 iken, Gelişmekte olan ülkelerde bu oran yüzde 235 iken, Türkiye’de yüzde 92 civarında. 

Gelişmekte olan ülkelerde kamu borcu yüzde 73,9 iken, Türkiye’de bu oran yüzde 23,8’le epeyce düşük oranlarda seyrediyor.

Bu, başlı başına çok kıymetli bir veri. 

Ülke olarak borcumuzun az olması… 

Bütçe açığı yüzde 5’lerden, yüzde 3’ün altına geriledi. 

Bir de şu var. 

Burada ortaya çıkan mali alan sayesinde, fırlayan akaryakıt fiyatlarının enflasyonu tetiklememesi adına, Eşel mobil sistemine geçildi, hükümet akaryakıttan vergi almaktan vazgeçti.  

Savaşın ekonomi üzerinde yapabileceği yıkıcı etki bu şekilde sınırlanmış oldu. 

ABD dahil olmak üzere küresel ekonominin karşı karşıya olduğu en büyük tehdidin yüksek borçluluk olduğu düşünüldüğünde, Türkiye’nin bu konudaki avantajı hemen kendisini belli ediyor. 

Merkez Bankası rezervlerinin sağlıklı sağlam bir noktaya gelmesi, ülke risk priminin 700’lerden 230’lu seviyelere gerilemesi, cari açığın hedeflerin de altında bir seviyeyi yakalaması.. 

ENFLASYONU DÜŞÜRME KARARLILIĞINDA BİR GERİLEME YOK…

ŞİMŞEK, ENFLASYONLA MÜCADELE ETMEKTEN VAZGEÇİLİM DİYENLER İÇİN ‘MİYOPİK YAKLAŞIM’ TABİRİNİ KULLANIYOR… 

Mehmet Şimşek bu rakamları verdikten sonra şöyle bir değerlendirme yaptı: 

"Hane halkı ve reel sektör borcu düşük olduğu için eğer enflasyonu tek haneye düşürürsek, büyüme katlanır. Bu enflasyonla mücadele çok oluyor, artık bir yerde duralım yaklaşımları var, bu çok miyopik bir yaklaşımdır. Çünkü kalıcı, sürdürülebilir yüksek büyümenin formülü, düşük enflasyondur"

Şimşek’in verdiği iyi haber, savaş nedeniyle akaryakıt fiyatlarındaki sıçramaya rağmen, enflasyonunun yönünün hala aşağı doğru olması. 

Yıl sonu itibarıyla petrol fiyatları ortalaması, 4 aylık ortalamada olduğu gibi 82 dolar bandında kalırsa, bunun enflasyona hedefine yüzde 2,5-3 bandında bir negatif etkisinin olacağını söylüyor Şimşek. 

Bu da, yıl sonunda enflasyonun yüzde 25’in altına gerilemesi anlamına geliyor. 

ŞİMŞEK’İN KONUŞMASININ EN KIYMETLİ BÖLÜMÜ… FIRSATLAR ÜZERİNDEN İLERİYE UMUTLA BAKMAK… 

Mehmet Şimşek’in savunma sanayii alanında kaydedilen ilerlemenin Türkiye için nasıl büyük bir anlam ifade ettiğine dair sözleri de hayli dikkat çekiciydi. 

Üç başlık çıkardım bu bölümden. 

1-Bu atılımların Türkiye’nin caydırıcılığına olan katkısı.

2-Bu alanda kaydedilen gelişmelerin, Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili ürünlerinin ihracatına yaptığı katkı. 

3-Savunma Sanayii alanındaki teknoloji devriminin sivili sanayiye yapacağı katkı. 

Fırsatlar derken… 

Enerji koridoru olarak Türkiye’nin kıymetinin artmış olmasına vurgu yaptı Şimşek. 

Körfez’den çıkıp, Hürmüz’den çıkamayan petrolün, doğalgazın Avrupa’ya yüksek tüketim yapan coğrafyalara ulaşması için yeni güvenli güzergah arayışları şimdiden başladı bile. 

Güvenli ticari yollar, güvenli kalkınma yolları anlamında da bu geçerli. 

Mehmet Şimşek’in karamsarlık pompalayanlara karşı verdiği iyimser mesajları, biraz da bu türden örneklerle akılda tutmak lazım. 

Mehmet Acet / Haber7