Cumhuriyet tarihinin en elim hadiselerinden biri olan 1937-38 Dersim katliamının siyasi polemik malzemesi yapılması elbette hoş değildi, vicdanları rencide etti. Sonuçta sözkonusu olan kan, ölüm, gözyaşı ve onyıllar boyunca bastırılmış olan acılardı. Ancak aynı tartışmanın, "Sizin şer gördüklerinizde hayır olabilir... " ayet-i kerimesinin tüm haşmetiyle inkişaf etmesine vesile/yol/kapı olduğunu düşünüyorum bir yandan.

Nitekim, yıllardır kitaplara ve araştırmalara konu olmasına, belgesellere ve türkülere ilham vermesine rağmen, sadece "bilgili ve ilgililerin" yedeğine tıkılı kalmış bu acı olayın detaylarını, Seyid Rıza'nın darağacına giderken kurduğu "Ben sizin oyunlarınızla baş edemedim, bu bana dert oldu. Ama size boyun da eğmedim. Bu da size dert olsun" ve "Evladı Kerbelayık. Bihatayık. Ayıptır. Zulümdür. Günahtır" şeklindeki cümleleri ve bu cümleleri hangi hadiseler üzerine ettiği, geniş kitleler tarafından öğrenilemeyecekti.

Kamuoyunda, Dersimliler'in Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne karşı başkaldırdığı ya da başkaldırma hazırlığı içinde olması nedeniyle öldürüldüğü yanılgısı sürgit devam edecekti. Aynı şekilde, bu popüler tartışma vuku bulmasaydı; Mustafa Kemal'in 1 Kasım 1936'daki Meclis Açılış Konuşması'nda Dersim üzerine söyledikleri ve bu konuşmada geçen "çıban" benzetmesi ve Osmanlı'nın yıkıntıları arasında yeniden kurulmakta olan devletle "barışık" olmak isteyen Dersimli Hasan Hayri Bey'in, Diyap Ağa'nın, Bitlis Mebusu Yusuf Ziya Bey'in acı sonu, birkaç tarihçinin merakına nesne olabilecekti sadece.

Köşe yazısının tamamını okumak için bu linki kullanabilirsiniz

Özlem Albayrak / Yeni Şafak