Milletlerin tarihinde bazı gelişmeler vardır ki etkileri birkaç günlük diplomatik gündemle sınırlı kalmaz. Uzun yıllar boyunca uluslararası ilişkilerin yönünü etkileyen, devletlerin konumunu yeniden tanımlayan dönüm noktalarına dönüşür. NATO Zirvesi de Türkiye açısından bu nitelikte değerlendirilmesi gereken önemli bir organizasyon olarak öne çıkmıştır.

Zirve, diplomatik başarıları, güvenlik politikalarına katkıları, savunma sanayiine sağladığı görünürlük, uluslararası kamuoyunda oluşturduğu olumlu algı ve tarihî mirasın etkili biçimde sunulması bakımından dikkat çekici sonuçlar doğurmuştur.

Uluslararası ilişkiler disiplininde devletlerin gücü askerî kapasitenin ötesinde değerlendirilir. Ekonomik direnç, teknolojik yetkinlik, diplomatik etkinlik, kültürel etki, kriz yönetme becerisi ve uluslararası güvenilirlik büyük güç olmanın temel ölçütleri arasında yer almaktadır.

Joseph Nye'nin ortaya koyduğu sert güç, yumuşak güç ve akıllı güç kavramları modern devletlerin dış politika araçlarını açıklayan en önemli teorik çerçevelerden biri hâline gelmiştir. Ankara'da düzenlenen zirve Türkiye'nin bu üç güç unsurunu dengeli biçimde kullanabilen ülkeler arasında başlarda yer aldığını göstermesi bakımından önemlidir.

Türkiye, NATO'nun nitelik ve nicelik itibariyle ikinci askerî gücüne sahip ülkesi olmasının ötesinde Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlayan eşsiz jeopolitik konumu sayesinde Karadeniz, Doğu Akdeniz, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu'daki güvenlik dengelerinin merkezinde yer almaktadır.

Enerji koridorlarının kesişim noktasında bulunması, kritik deniz yollarını kontrol eden boğazlara sahip olması ve terörle mücadelede edindiği kapsamlı tecrübe, ülkenin stratejik değerini daha da artırmaktadır.

İttifakın güney kanadının güvenliğinin önemli ölçüde Türkiye'nin askerî kabiliyetlerine dayandığı gerçeği, zirve boyunca yapılan görüşmelerde ve verilen ortak mesajlarda bir kez daha ortaya çıkmıştır.

Ankara Zirvesi'nin dikkat çeken yönlerinden biri de diplomasi ile tarih bilincinin başarılı biçimde buluşturulmuş olmasıdır.

Modern devletler uluslararası platformlarda kendilerini diplomatik belgeler kadar semboller, kültürel miras ve tarih anlatıları aracılığıyla da ifade ederler. Devlet törenleri, protokol kuralları ve temsil biçimleri, ülkelerin uluslararası algısının oluşmasında son derece önemli araçlardır. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen karşılama programı, bu anlayışın güçlü örneklerinden biri olmuştur.

Tarihî askerî kıyafetlerle oluşturulan temsil düzeni ve Mehter musikisinin eşlik ettiği karşılama, geçmişe duyulan romantik özlemin sergilendiği bir gösteri olmaktan çok köklü devlet geleneğinin çağdaş diplomasiyle bütünleştiğini gösteren sembolik bir anlatım niteliği taşımıştır.

Mehter dünya askerî tarihinin en eski kurumsal askerî müzik topluluklarından biri olarak kabul edilmektedir. Osmanlı ordularında müzik moral vermenin çok ötesinde psikolojik üstünlük sağlayan önemli bir savaş unsuru olarak kullanılmıştır.

Avrupa ordularının yüzyıllar içerisinde Osmanlı askerî musikisinden etkilenmesi, davul, zil ve "Türk usulü" ritimlerin Batı klasik müziğine kadar uzanması tarihçiler ve müzikologlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenen kültürel etkileşim örneklerinden biridir. Bu tarihsel arka plan düşünüldüğünde Ankara'da verilen mesaj geçmiş ile gelecek arasında kurulan bilinçli bir devlet vizyonunu yansıtmaktadır.

Keza gastro diplomasi olarak nitelendirilen Türk mutfağının eşşiz zenginliğinin sunumu, Emine Erdoğan Hanımefen’nin lider eşleri için düzenlediği etkinlikler, düşünce kuruluşlarının çeşitli toplantılarla kattığı bilimsel derinlikler Zirve’yi benzerlerinden çok farklı bir yere taşımıştır.

Uluslararası kamuoyu açısından değerlendirildiğinde zirvenin bir başka önemli boyutu kamu diplomasisi olmuştur.

Kamu diplomasisi ülkelerin uluslararası toplum nezdindeki itibarını güçlendirmeyi hedefleyen stratejik iletişim faaliyetlerinin bütününü ifade eder. Kültürel mirasın tanıtılması, kurumsal kapasitenin sergilenmesi, güven veren organizasyonlar düzenlenmesi ve evrensel değerlere vurgu yapılması bu sürecin temel unsurlarıdır.

Ankara'da gerçekleştirilen zirve boyunca uygulanan organizasyon disiplini, güvenlik planlaması, lojistik başarı, medya koordinasyonu ve diplomatik protokol, Türkiye'nin büyük ölçekli uluslararası organizasyonları başarıyla gerçekleştirebildiğini göstermiştir.

Dünyanın farklı ülkelerinden gelen çok sayıda gazeteci, akademisyen, diplomat ve uzman, Ankara'nın güvenliğini, organizasyon kalitesini ve ev sahipliğini yakından gözlemleme fırsatı bulmuştur. Bu görünürlük, uluslararası algının güçlenmesine önemli katkı sağlamıştır.

Diplomasinin en önemli unsurlarından biri güven inşa edebilme yeteneğidir. Türkiye, Karadeniz'deki tahıl koridoru girişimleri, esir değişimi süreçleri, bölgesel krizlerde yürüttüğü arabuluculuk çabaları ve farklı aktörlerle diyalog kurabilme kapasitesi sayesinde uluslararası sistemde dikkat çeken bir konum elde etmiştir. Farklı bloklarla iletişim kanallarını açık tutabilmesi, küresel ölçekte sayısı oldukça sınırlı olan diplomatik avantajlardan biridir.

Uluslararası sistem giderek daha karmaşık ve çok kutuplu bir yapıya dönüşmektedir. Böyle bir ortamda güvenilir, öngörülebilir ve denge kurabilen ülkelerin stratejik değeri daha da artmaktadır. Ankara Zirvesi, Türkiye'nin bu rolünü pekiştiren önemli platformlardan biri olmuştur.

Savunma sanayii bakımından da zirve önemli fırsatlar sunmuştur. AK Parti ve Recep Tayyip Erdoğan ufkunun hakim olduğu son çeyrek yüzyılda gerçekleştirilen yatırımlar sayesinde Türkiye, insansız hava araçlarından elektronik harp sistemlerine, deniz platformlarından füze teknolojilerine kadar birçok alanda önemli üretim kapasitesi oluşturmuştur. Yerli ve millî savunma sanayiinin ulaştığı seviye, uluslararası heyetlerin dikkatini çekmiş, teknoloji geliştirme, ortak üretim ve savunma iş birlikleri bakımından yeni imkânların kapısını aralamıştır. Savunma sanayiinin ihracat potansiyeli ile stratejik ortaklıklarının güçlenmesi, ekonomik kazanımların ötesinde Türkiye'nin jeopolitik etkisini de artırmaktadır.

Ankara Zirvesi'nin belki de en dikkat çekici yönü Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında ortaya konulan devlet vizyonudur. Bu vizyon tarihî mirası çağdaş yönetim anlayışıyla buluşturan, bilim ve teknolojiyi merkeze alan, hukuk devleti ilkelerini esas kabul eden, güçlü kurumlara dayanan ve uluslararası iş birliğini önceleyen bir perspektifi temsil etmektedir. Selçuklu'dan Osmanlı'ya, Millî Mücadele'den Cumhuriyet'e uzanan tarihsel süreklilik, modern devlet yapısıyla birlikte sunulduğunda güçlü bir medeniyet anlatısı ortaya çıkmaktadır.

Geçmişe sahip çıkmak, geleceğe yön vermek için önemli bir stratejik avantajdır. Tarih, devletlerin hafızasıdır. Bilim ise geleceği inşa eden en güçlü araçtır. Bu iki unsurun akılcı biçimde bir araya getirilmesi, sürdürülebilir kalkınmanın ve uluslararası etkinliğin temelini oluşturur.

Bugün büyük devletler, sahip oldukları asker sayısıyla değil; teknolojik üretim güçleri, ekonomik dayanıklılıkları, eğitim sistemleri, bilimsel araştırmaları, diplomatik ağları ve kriz çözme kapasiteleriyle değerlendirilmektedir. Türkiye'nin son yıllarda ortaya koyduğu performans bu alanlarda önemli ilerlemeler kaydedildiğini göstermektedir.

Ankara NATO Zirvesi bütün bu gelişmelerin uluslararası toplum tarafından daha yakından gözlemlendiği önemli bir dönüm noktası olmuştur. Başarılı organizasyonu, diplomatik temasları, savunma sanayiine sağladığı uluslararası görünürlük, kamu diplomasisindeki başarısı, güvenlik alanındaki stratejik katkıları ve tarihî mirasın çağdaş devlet anlayışıyla uyum içinde sunulması bakımından Türkiye adına önemli kazanımlar üretmiştir.

Türkiye, köklü devlet geleneğini çağın gerekleriyle buluşturan, bilim, teknoloji, hukuk, güçlü kurumlar ve etkin diplomasi üzerine yükselen stratejik vizyonuyla küresel sistemde ağırlığını artırmayı sürdüren bir ülkedir. Cumhuriyetin muhteşem yüzyılı, tarihinden güç alan, geleceğini bilgiyle inşa eden, millî güvenliğini güçlü kurumlarla destekleyen, uluslararası hukuk çerçevesinde hareket eden ve diplomatik etkisini her geçen gün geliştiren bir Türkiye idealinin somutlaşacağı yeni bir dönemin adı olmaya adaydır.

Bu vesile ile milletçe göğsümüzü kabartan, ABD başta olmak üzere pek çok ülkeyle olan sorunlarımıza çözüm için önemli kapılar aralayan bu Zirvenin gerçekleşmesinde başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, tüm emeği geçenlere ve özellikle Büyükelçi Özel Kalem Müdürü Prof. Dr. Hasan Doğan başkanlığındaki Külliye ekibine, Prof Dr. Burhanettin Duran başkanlığındaki İletişim Başkanlığı ekibine bu milletin bir ferdi olarak teşekkürlerimi ifade etmek istiyorum.