Güzel ahlak, İslam’ın özüdür; İslam güzel ahlakı inşa etmek için gönderilmiş son semavi dindir. Vahyin rehberliğiyle yoğrulmuş ahlaki değer, insanı hem dünyada hem de ahirette huzura kavuşturur. Müslüman toplumlar ahlaki değerlerden uzaklaştığında yalnızca inançlarını değil, başta kimliklerini, sonra özgürlüklerini ve bağımsızlıklarını da yitirirler.

Hz. Muhammed (sav), “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurarak insanı, hayatın ve tüm âlemin merkezine yerleştirmiştir. İlk insandan bu yana insan, ancak vahyin ışığında gerçek anlamda özgür ve huzurlu olabilir. Bu, Yaratan’ın insana biçtiği ve insana da yakışan en uygun elbisedir.

Ahlak ölçülerini kaybeden Müslüman, pusulasını yitirmiş yolcuya benzer; kıblesini şaşırmış, bir dünyada bir yudum suya muhtaç kalan insan gibidir. Hakkın ve hakikatin yıldızlarına başkaldıran, İslam’ın güneşine isyan eden insan, kendini karanlığa mahkûm eder. Vahiyden uzaklaşan, kendi insanlığından da kopar; Hak ve hakikatten ayrılan ise dalaletin ve sapkınlıkların kucağında can verir.

İnsan, kendi cennetinin de cehenneminin de mimarıdır. İyilik yapan iyilik bulur, kötülük yapan kötülükle karşılaşır. Allah kimseye hak etmediğini vermez. Güzel ahlak, Allah’ın emirlerini yerine getirmek, yasakladıklarından uzak durmaktır. Çünkü insan başıboş bırakılmamış, bir gaye ve sorumlulukla yaratılmıştır. Onu hayvandan ayıran özellikte budur: Eşref-i Mahlûkat oluşu, Vahiy emanetini yüklenmiş olmasındandır.

Emanet, ancak ehline verilir. Ehliyet ise en ahlaklı, en adil, en faydalı ve örnek olanındır. O kişi toplumun önderi, rehberi, izi takip edilecek insandır. Güzel ahlakın basamaklarını tırmanan insan, yeni doğmuş çocuk gibi tertemizdir; günahın kirine bulaşmamış, ruhu vahiy kokan bir melek gibidir.

Bütün peygamberler güzel ahlakın önderidir. Onlar, Allah’ın seçtiği ve vahyin medresesinde eğittiği elçiler olarak insanlığa rehberlik etmişlerdir. Hz. Aişe’ nin “O yaşayan Kur’an’dı” sözü, Peygamberimizin ahlakını en güzel bir şekilde tarif eder.

Güzel ahlak, yaşayan Kur’an olmak; Kur’an’ı en güzel bir şekilde yaşamak ve yaşatmak demektir. Kısacası, güzel ahlak Kur’an’ı teoriden günlük pratik hayata geçirmek demektir.

Peygamberlerin ahlak önderleri, insanlığa en güçlü örneklerdir. Bunlar; doğruluk, merhamet, adalet, tevazu ve sabır. Hz. Muhammed (sav) başta olmak üzere tüm peygamberler, bu erdemleri yaşayarak ümmetlerine örnek ve rehber olmuş Allah’ın elçileridir.

Hz. Muhammed (sav) çocukluğundan itibaren doğrulukla tanınmış, “Muhammedü’l-Emîn” yani “Güvenilir Muhammed” olarak anılmıştır. Hiçbir zaman yalan söylememiş, düşmanları bile onun doğru sözlü ve dürüst olarak kabul ederlerdi.

Peygamberimiz, insanlara olduğu kadar hayvanlara da merhamet göstermiştir. Mekke’nin fethi sırasında yavrularını emziren bir köpeği rahatsız etmemek için nöbetçi dikmiştir. Bir devenin aç bırakıldığını fark ettiğinde sahibini uyarmış, hayvanlara karşı sorumluluk bilincini vurgulamıştır.

Hz. Muhammed (sav), kendisine kötülük edenleri affetmiş, düşmanlarının bile iyiliğini istemiştir. Kur’an’da “Eğer kaba, katı kalpli olsaydın muhakkak ki insanlar çevrenden dağılır giderlerdi” (Âl-i İmrân, 159) ayetiyle onun yumuşak huyluluğu övülmüştür.

Peygamberimiz, fakir ve kimsesizlere özel ilgi göstermiş, insanlara makam ve mevkie göre değil, hak ve adalet ölçüsüne göre davranmıştır. Hiç kimseye ayrıcalık tanımamış, adaletin toplumun temel direği olduğunu her eylem ve söylemiyle ispat edip göstermiştir.

Kendisine peygamber olmanın dışında bir gözle bakılmasına asla razı olmamış, “Ben de sizin gibi bir insanım” diyerek tevazusunu ortaya koymuş, kibirden nefret etmiş, kibirle iman arasında bağdaşmazlık olduğunu dile getirmiştir.

Zorluklar karşısında sabırlı olmuş, sıkıntıları problem etmemiştir. Müslümanlara da kanaatkâr olmayı ve hayata iyimser bakmayı tavsiye etmiştir.

Ahlakın özü, insanın kendi iç dünyasında başlar; oradan aileye, topluma ve nihayetinde tüm insanlığa yayılıyor. Bu yüzden doğruluk, merhamet ve adalet gibi İslami değerler, sadece bireysel erdemler değil, toplumsal barışın da temelini teşkil eder.

Güzel ahlak, bireyin hem kendi iç huzurunu hem de toplumun barış ve güven ortamını koruyan en temel değerler arasında yer alır. Doğruluk, merhamet, adalet ve tevazu gibi ilkeler, modern hayatın karmaşasında insanı dengeye ve toplumsal barış ve uyuma yönlendirir.

Ahlak insanlığın ortak faydası ve menfaatine olan ilahi değerler bütünüdür. Ahlakın üstünlüğü tartışılmaz. O savunmaya gerek duyulmaz. O, kendi kendisini savunur.

‘’Bütün dünyayı araştırdım. Ahlaktan güzel ahlaktan daha güzel bir liyakat bulamadım.’’ (Mevlana)

Arif Altunbaş, Haber 7