1960 İhtilali sonrasında Yassıada yargılamalarına konu olan ve Hükümet'in sorumlu tutulduğu 6-7 Eylül olaylarının benzer senaryolarına 2009 yılında ortaya çıkan Kafes Planı'nda rastlanıyor: Azınlıkların dini liderlerine yönelik suikastler..

Kafes'in ortaya çıkması sadece 6-7 Eylül'ü değil, 2007 yılında yaşanan olayları da akla getiriyor. Bu tarihte Ermeni gazeteci Hrant Dink ve Trabzon'da yaşayan Rahip Santaro aynı tür silahla öldürülmüştü. Glock marka silah zihinlerde 'Gonk' sesi yaratmıştı.

Ayrıca zanlıların profili de birbirine çok benziyordu. Bu iki olayla birlikte misyonerlik yaptığı iddia edilen üç gencin öldürüldüğü olay Eergenekon davasında birbiriyle ilişkili olaylar olarak dosyaya geçti. Dava hala sürüyor (!)

Dönemin medyası halkın en hassas noktaları konusunda 'uyandırıcı' misyonunu kararlılıkla yerine getirmişti. Kıbrıs Türkleri'ne yapılan baskılar, 1955 yılında Türkiye kamuoyunun gündeminde baş köşeye oturmuştur. O dönem Türkiye'de en çok satan gazete olan Hürriyet başlığında İstanbul'daki Rum azınlığın aralarında bağış toplayarak Kıbrıs Rumlarının ENOSİS çetelerine gönderdiğini yazıyordu. Dışişleri yetkilileri Londra'da Kıbrıs temaslarına devam ederken, Atatürk'ün Selanik'teki evinde bir bomba patlamasıyla ilgili haber, önce 6 Eylül 1955 günü saat 13.00 haberlerinde radyoda yayımlandı.

Bunun üzerine, “Atamızın evi bombalandı” manşetiyle ikinci baskı yapan Mithat Perin'in sahibi, Gökşin Sipahioğlu'nun yazı işleri müdürü olduğu İstanbul Ekspres gazetesi genelde tirajı 20 bin civarında olduğu halde 6 Eylül'de 290.000 basmış ve o dönemde kurulmuş olan Kıbrıs Türktür Derneği üyelerince bütün İstanbul'da satılmaya ve halkı galeyana getirmek üzere kullanılmaya başlandı.

Aynı baskıda Kıbrıs Türktür Derneği genel sekreteri Kamil Önal Mukaddesata el uzatanlara bunu çok pahalıya ödeteceğiz, ödeteceğimizi alenen söylemekte de bir mahzur görmüyoruz diye yazmıştır.

Kıbrıs Türktür Cemiyeti'nin önayak olması ve diğer gençlik örgütleri, meslek kuruluşları, kontrgerilla ve diğer derin devlet teşkilatları, bazı resmi ve gayriresmî makamların telkin ve teşvikiyle yerel kalabalıklar ve şehre dışarıdan getirilmiş olan kitlelerce 6 Eylül akşamı Cumhuriyet tarihinde görülmemiş bir yağma ve yıkım eylemi gerçekleştirildi.

İstanbul'daki Rum azınlığın ev, işyeri ve ibadet yerlerine yönelik bu saldırılarda emniyet pasif bir tutum sergiledi. Rum vatandaşların adresleri hakkında önceden bilgi sahibi olan, 20-30 kişilik organize birliklerin kent içindeki ulaşımı özel arabalar, taksi ve kamyonların yanı sıra otobüs, vapur gibi araçlar yardımıyla sağlandı. 7 Eylül sabahına kadar süren saldırılarda aralarında kilise ve havraların da bulunduğu 5.000'den fazla taşınmaz tahrip edildi ve milyonlarca dolarlık mal sokaklara saçılıp, yağmalandı.

Kiliseler ve mezarlıklar da payını aldı: Kiliselerin içindeki kutsal resimler, haçlar, ikonalar ve diğer kutsal eşyalar tahrip edildiği gibi, İstanbul'da bulunan 73 Rum Ortadoks kilisesinin tamamı ateşe verildi. 

İzmit ve Adapazarı'ndan gelen yağmacılar geri dönmek üzere Haydarpaşa istasyonuna geldiklerinde, üzerlerinde yağmaladıkları mallarla yakalandılar. Bunların büyük bir bölümünün başka şehirlerden getirildiği ortaya çıktı.

Olayların başladığı saatlerde İstanbul'da olan başbakan Adnan Menderes saldırıların kontrol edilememesi üzerine Sapanca'dan çağrıldı ve sıkıyönetim ilan edildi. Olaylarla ilgili olarak önce 3.151 kişi tutuklandı. Sonradan bu sayı 5.104'e yükseldi. 10 Eylül 1955 günü dönemin İçişleri Bakanı istifa etti.

1960 darbesinden sonra, bu olaylar Yassıada yargılamalarının gündemine oturdu. 27 Mayıs darbesinden sonra cunta tarafından organize edilen Yassıada yargılamalarında olayların DP hükümetinin başbakanı Adnan Menderes'in provokasyonu sonucu kontrolden çıktığı iddia edildi ve cunta mahkemesi Demokrat Parti yönetimini 6-7 Eylül olayları nedeniyle de cezalandırıldı.

Altındaki imzanın ıslak mı kuru mu olduğu uzun süre tartışılan 'Kaos Planı'nda Kahramanmaraş olaylarını okur gibi oluyoruz.

19 Aralık ile 26 Aralık 1978'de Kahramanmaraş'ta meydana gelen Cumhuriyet tarihinin en önemli katliamlarından biri olarak anılan olaylar 12 Eylül darbesi için gerekçe olarak gösterilmişti. Olaylar alevi ve sünni çatışması şeklinde lanse edilmişti.

Kaos planındaki eylem maddelerinden biri de Alevi ya da Azınlık liderlerine suikast düzenleyerek sözü edilen kesimlerin tepkisini çekmekti.

Maraş katliamı sanığı olarak yargılanan ve beraat eden eski BBP Genel Başkan Yardımcısı Ökkeş Şendiller', Alevi Çalıştayı'na katılmasına izin verilse 'olayların bir Sünni alevi çatışması değil, uluslar arası  bir plan olduğunu belgeleriyle ispat edeceğini' söylemiştir.

19 Aralık ile 26 Aralık 1978'de Kahramanmaraş'ta meydana gelen Cumhuriyet tarihinin en önemli katliamlarından biri olarak anılmaktadır. Olaylar alevi ve sünni inançlı vatandaşlar arasında yaşanmıştır ve darbeye gerekçe olarak kullanılan ya da hazırlanan olaylardan biri olarak kabul edilmektedir.

28 Şubat'tan önce yaşanan Gazi olayları da benzer nitelikteydi. Gazi Mahallesi Olayları, 1995 yılı Mart ayında İstanbul'un Sultangazi ilçesine bağlı Gazi Mahallesi'nde provokatif bir eylem sonucu başlayan ve şehrin diğer bölgelerine yayılan olaylardır.

12 Mart 1995 günü akşam saatlerinde İstanbul'da Alevi vatandaşların çoğunlukta yaşadığı Gazi Mahallesi'ndeki üç kahvehane ve bir işyeri aynı anda kimliği belirsiz kişilerce bir taksiden otomatik silahlarla açılan ateşle tarandı.

Türkiye her darbe sürecinde karşıt grupların çatışmasına sahne olmuştur. Bu, bazen Alevi- Sünni, Laikçi- İslamcı, Sağcı- Sol gibi farklı boyutlarda olabildi. Türkiye en keskin kutuplaşmayı ideolojik bazda Sağ- Sol arasında yaşadı.

Bu durum, çift kutuplu dünya düzeninin etkisiyle gerçekleşti. Ancak Türkiye'nin stratejik konumu, çift kutuplu düzenin iki aktörü olan ABD ve Rusya açısından vazgeçilmez olması, bu kavgayı uzun ve çetrefilli kıldı. 1968'ler, Komünist dünya görüşü ile Milliyetçi dünya görüşü arasındaki sınırların keskinleşmeye başladığı tarihtir.

İki grubun da temelinde savunduğu aslında aynı, emperyalizm karşıtlığıydı. Milliyetçi cenah, sosyalizmi savunan kesimi Rus ve Çin emperyalizmine hizmet etmekle suçluyordu. Sol kesim ise sağ kesimi Amerikan emperyalizmine hizmet etmekle suçluyordu.

1969 yılında gazeteci Beyhan Cenkçi'nin bir araya getirdiği ve dışarıda binlerce kişinin tetikte izlediği üç öğrenci vardı. Dev-Genç Genel Başkanı Ertuğrul Kürkçü, Ülkü ocakları Birliği Genel Başkanı Ramiz Ongun ve Sosyal Demokrasi Dernekleri Federasyonu Başkanı Semih Eryıldız.

Gençler neden vuruşuyorsunuz sorusuna da ortak cevap veriyorlardı: “Biz vurmuyoruz, kendimizi savunuyoruz”.

Daha sonra Ergenekon soruşturmasında da adı geçen emekli albay Fikret Karadağ'ın ifadeleri bu gençlerin neden kendini vuran değil de savunan tarafta gördüğünün önemli bir temsili.

Bu albay darbe girişimlerinin otaya çıktığı 2007 yılında şu sözleri söylüyordu: “Ben şimdi 5 Mahir Çayan 10 Yusuf İnanoğlu arıyorum.” Yusuf İnanoğlu diye bir karakter yok aslında. Bu Albay Yusuf Aslan ve Hüseyin inan'ın isimlerini bile doğru hatırlamıyor. Ancak böyle gençleri aradığını söylüyor. Demek ki amaca ulaşmak için kullanılmış gençlerin adları bile önemli değil…Ayrıca bu darbeden kırk yıl sonra bir albayın aklına bu isimlerin gelmesi ve bu kadar samimi gençleri araması dikkat çekici.

68 kuşağının eylemlerde aktif rol oynayan gençleri idam sehpasına gitti. Ancak bu gençlerle yoğun diyalog halinde olan, 27 Mayısçı Milli Birlik Komitesi üyesi İrfan Solmazer 12 Mart muhtırasına 24 saat kala Almaya'ya uçtu. Yine solcu gençlerle ilişkisi bilinen Sarp Kuray gibi subayların akıbeti ölen gençlerden çok farklı olmuştur.

Sağ kesimdeki gençler ise bugün siyaset bilimi uzmanları tarafından Özel Harp Dairesi'nin projesi olarak yorumlanan Komanda Kamplarında eğitim görüyorlardı.

Bu örneklerin iki boyutu var. Bir boyutu o dönem bazı gençlerin aynı mihraklar tarafından kullanılması. İkinci boyut ise çok daha önemli ma gözden kaçan bir boyut… İster sağ ister sol kesim olsun (ama burada ideolojisiyle daha çok çelişen sol kesimdir) belli amaca ulaşmak için ordudan medet umma ya da ordu ile dirsek temasında bulunmayı sakıncalı görmemiştir.

Sana yapılan darbe iyi bana yapılan darbe kötü anlayışı ne yazık ki bu gün bir kesimde hala etkilidir. Örneğin yakın geçmişte 28 Şubat sürecine tepki koyan, 'eski tüfek' solcular ve sağcılar olmuştur. Ama 28 Şubat'a alkış tutanların yanında ne yazık ki bu oran bir elin parmakları kadar azdır. Aynı çelişkiyi sağ kesim de göstermiştir. Gençliğinde hapishanelerde  milliyetçi olarak işkence gören isimler, 28 Şubattan sonra kurulan hükümetlerde ANAP'lı olarak bakanlık yapmışlardır.

12 Mart 1971muhtırası ile 12 Eylül 1980 darbesinde iktidarda Demirel yönetimi, muhalefette ise CHP ile Ecevit bulunuyordu. 1980 darbesinde Erbakan'ın MSP'si de Meclis'te bulunan partiler arasındaydı. Türkiye'nin en büyük tehdidinin aşırı Sol olduğunu söyleyen Demirel ile Sağ'ın da en az Sol kadar tehlikeli olduğunu savunan Ecevit aynı Meclis'te yer alıyordu.

İdeolojik kutuplaşmanın en yoğun yaşandığı alanlar ise üniversitelerdi. Bu dönemde dekan ve profesörler 28 Şubat sürecinde olduğu gibi, cübbeleriyle sokaklarda tepki yürüyüşleri düzenlemişlerdi. Tayinler, Danıştay tarafından iptal ediliyor; çıkan kanunlar Anayasa Mahkemesi tarafından durduruluyordu. Yasama, Yürütme ve Yargı arasındaki 'ayrılık' böylece sürekli gündemde kalıyordu.