Harita gerilimi! Irak'tan 3 ülkeye tepki

 Irak, Ürdün, Filistin ve Mısır dışişleri bakanlıklarınca, deniz yetki alanlarına ilişkin haritayı Birleşmiş Milletler’e (BM) tevdi etmesine dair yapılan açıklamalardan üzüntü duyduğunu belirterek, söz konusu adımın egemenlik hakkı çerçevesinde ve uluslararası hukuk hükümlerine uygun olarak atıldığını vurguladı.

Irak Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamalara göre, Irak Dışişleri Bakanlığı İkili İlişkilerden Sorumlu Müsteşarı Büyükelçi Muhammed Hüseyin Bahr el-Ulum, Ürdün, Filistin ve Mısır'ın Bağdat büyükelçileriyle ayrı ayrı görüşme yaptı.

Açıklamada, söz konusu ülkelerin açıklamalarının "resmi Irak görüşünü göz ardı ettiği" ve bunun hem resmi hem de halk düzeyinde memnuniyetsizliğe yol açtığı belirtildi.

- Ürdün ile görüşme

Bahr el-Ulum, Ürdün’ün Bağdat Büyükelçisi Mahir Salim et-Taravine ile görüşmesinde, Irak’ın deniz yetki alanlarına ilişkin haritayı tevdi etmesinin "sabit bir egemenlik hakkı" olduğunu ifade ederek, Ürdün tarafından yapılan açıklamada Irak’ın bakış açısına ve Bağdat’ın "uluslararası hukukla uyumlu şekilde" attığı adımlara yer verilmediğini kaydetti.

Ülkesinin bu tür bir bildirinin yayımlanmasından üzüntü duyduğunu ve bunun resmi ve halk düzeyinde memnuniyetsizlik oluşturduğunu kaydeden Bahr el-Ulum, iki ülke arasındaki tarihi ilişkilerin derinliğine işaret ederek, ikili ilişkilerin korunması ve devletlerin egemenliğine saygı gösterilmesi adına resmi tutumlarda doğruluk ve nesnelliğe riayet edilmesi çağrısında bulundu.

Ürdün'ün Bağdat Büyükelçisi Taravine ise Irak’ın görüşünü ülke yönetimine ileteceğini belirterek, Ürdün’ün iki ülkenin haklarını koruyacak adil bir çözüme ulaşılması amacıyla siyasi, diplomatik ve müzakere yollarını desteklediğini ifade etti.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı 23 Şubat'ta yaptığı açıklamada, anlaşmazlığın uluslararası hukuk kuralları ve iyi komşuluk ilkeleri çerçevesinde diyalog yoluyla çözülmesi çağrısında bulunarak, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 1982 tarihli hükümlerine ve ilgili anlaşmalara riayet edilmesi gerektiğini vurgulamıştı.

- Filistin’in tutumu

Bahr el-Ulum, Filistin’in Bağdat Büyükelçisi Semer Abdurrahman ile yaptığı görüşmede de Irak’ın, haritaları tevdi etmesine ilişkin tutumunu aktardı.

Filistin’in Bağdat Büyükelçisi Abdurrahman ise ülkesinin açıklamasının Arap işbirliğine verilen önem çerçevesinde yapıldığını belirterek, Filistin’in resmi tutumunun devletlerin iç işlerine karışmama, egemenliğe saygı ve sorunların diyalog ile diplomasi yoluyla çözülmesi esasına dayandığını ifade etti.

Filistin Devleti'nin Irak'ın egemenliğine saygı duyma ve Irak ile işbirliği ve koordinasyon ilişkilerini güçlendirme konusuna önem verdiğini kaydeden Abdurrahman, bunun, Irak'ın bölgesel ve uluslararası rolüne ve Filistin halkına yönelik destekleyici tutumuna duyulan takdirin bir göstergesi olduğunu dile getirdi.

Abdurrahman, Irak’ın mesajının Filistin yönetimine açık ve ayrıntılı şekilde iletileceğini söyledi.

Filistin Dışişleri Bakanlığı 24 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Irak ile Kuveyt arasındaki deniz alanlarına ilişkin koordinatlar ve haritanın BM’ye tevdi edilmesinin yansımalarını takip ettiklerini belirterek, 1982 tarihli BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümlerine saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştı.

Açıklamada ayrıca Kuveyt’in egemenliğine uluslararası hukuk çerçevesinde destek yinelenmiş ve anlaşmazlığın iyi komşuluk ilkeleri temelinde diyalogla çözülmesi çağrısı yapılmıştı.

- Mısır’ın tutumu

Mısır’ın Bağdat Büyükelçisi Ahmed Semir Hilmi de görüşmede ülkesinin açıklamasının, güvenlik ve istikrarın desteklenmesine yönelik hassasiyetini yansıttığını belirterek, Irak’ın tutumunu Mısır yönetimine ileteceğini kaydetti.

Mısır Dışişleri Bakanlığı da 23 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Kuveyt ile Irak’a deniz sınırı anlaşmazlığının çözümü için diyaloga öncelik verme çağrısında bulunmuş, Kuveyt’in egemenliği ile toprak bütünlüğü ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini ifade etmişti.

Irak'ın BM'ye sunduğu deniz haritası, daha önce Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Umman ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) tarafından da tepkiyle karşılanmış ve bu ülkelerden Kuveyt'e destek açıklamaları yapılmıştı.

- Kuveyt ile Irak arasında "deniz sınırı haritası" gerginliği

Irak'ın Birleşmiş Milletlere (BM) sunduğu yeni deniz sınırı haritası, Kuveyt ile Bağdat arasında gerginliğe yol açtı.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "Irak, BM'ye Irak deniz alanlarına ilişkin iddiaları içeren bir koordinat liste ve harita sundu. Bu koordinatlar ve harita, Kuveyt'in deniz bölgeleri ve Irak'la istikrarlı su alanları üzerindeki egemenliğine yönelik ihlaller içeriyor." denildi.

Açıklamada, "Feşt el-Kayd" ve "Feşt el-Ayc" deniz bölgelerinin Kuveyt egemenliğinde olduklarına dair bugüne kadar herhangi bir anlaşmazlığın söz konusu olmadığı vurgulandı.

Irak Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada ise Bağdat'ın deniz alanlarıyla ilgili BM'ye sunduğu haritayla ilgili, "Irak hükümetinin 2025 tarihli (266) sayılı kararı, 1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi hükümleri ve uluslararası hukuk kuralları uyarınca, Irak'ın deniz alanlarındaki hak ve yetkilerine ilişkin bir dizi Irak kanunu, kararı ve beyanına dayanıyor." denildi.

Irak'ın 1990'da Kuveyt'i işgalinin ardından, BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) 1993 yılında aldığı 833 sayılı kararla, Irak ile Kuveyt arasındaki kara sınırı belirlenmiş ancak deniz sınırının çizilmesi iki ülkeye bırakılmıştı.

Kuveyt ve Irak arasındaki ilişkiler, Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'in 1990'da Kuveyt'i işgal etmesinden sonra tamamen kesilmişti. ABD'nin Irak'ı 2003'te işgal etmesi ve Saddam Hüseyin'in devrilmesinin ardından iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler yeniden kurulmuştu.