İran’da 10 milyon riyallik dev banknot tedavülde! Paradan sıfırlar atılıyor

• Haber7-ÖZEL

İran, savaşın gölgesinde derinleşen ekonomik krizle mücadele ederken, şimdiye kadarki en yüksek değerli banknotu piyasaya sürdü. Başkent Tahran’da bankalar, yaklaşık 7 dolar karşılığına denk gelen 10 milyon riyallik yeni banknotları dağıtmaya başladı.

Savaşın meydana getirdiği belirsizlik ortamında elektronik ödeme sistemlerinin çökebileceğinden endişe eden İranlılar, ATM’lere akın etti. Kent genelinde uzun kuyruklar oluşurken, birçok bankamatikte nakit hızla tükendi. Bankaların ise müşterilere sınırlı miktarda para vermesi, halkın kaygılarını artırdı.

İRAN SIFIRLARA VEDA EDİYOR

İran, önümüzdeki beş yıl içinde para biriminden dört sıfırı silecek. Amaç, finansal işlemleri basitleştirmek ve para basma maliyetini düşürmek.

Bu çerçevede piyasaya sürülen yeni 10 milyon riyallik banknot, Son dört sıfır silik bir şekilde görünürken, “1.000” rakamı kalın harflerle öne çıkarılıyor. 2019’dan bu yana basılan tüm yeni banknotlarda uygulanan bu stil, halkın geçişi sorunsuz yapabilmesi için özel olarak tasarlandı. Artık riyalde hem sayı hem de görünüm açısından büyük bir “dönüşüm” yaşanıyor; eski paralar tarih sahnesinden silinirken, yeni banknotlar modern İran ekonomisinin simgesi haline geliyor.

80 yaşındaki bir Tahran sakini olan Maryam, "Bir saat sıra bekledim ve görevli bana sadece 10 milyon riyal verebileceğini söyledi. Ama itiraz edip param olmadığını ve nakit paraya ihtiyacım olduğunu söyleyince, 30 milyon riyal verdiler", "çok değil ama banka kartlarım çalışmayı bırakırsa birkaç gün idare etmemi sağlar" şeklinde konuştu.

YENİ BANKNOT ESKİSİNİ İKİYE KATLADI

Yeni basılan pembe banknotun ön yüzünde Yezd Cami-i Kebir, arka yüzünde ise Bam Kalesi yer alıyor. Financial Times'ın haberine göre, daha Şubat ayında piyasaya sürülen 5 milyon riyallik banknotu geride bırakan bu yeni para, ülkede dolaşımdaki en yüksek değerli banknot oldu.

NAKDE ERİŞİM SAĞLAMAK İÇİN

İran Merkez Bankası, düzenlemenin “halkın nakde erişimini sağlamak” amacı taşıdığını açıklasa da sahadaki tablo farklı. Özellikle savaşın başlamasıyla birlikte nakit akışında yaşanan sıkıntılar, bankacılık sistemine olan güveni zedeliyor. Ekonomik baskı ise yalnızca finans sistemiyle sınırlı değil. Bank Sepah’ın bir binasının füze saldırısıyla vurulması, altyapıya yönelik tehditleri gözler önüne serdi. ABD ve İsrail’in saldırılarıyla artan baskı, zaten yaptırımlar ve yüksek enflasyon altında ezilen ekonomiyi daha da kırılgan hale getirdi.

ENFLASYON YÜZDE 47,5

Resmî verilere göre yıllık enflasyon yüzde 47,5’e ulaşırken, gıda ve içecek fiyatlarındaki artış yüzde 100’ü aştı. Hükümetin sübvansiyonları kaldırmasının ardından devreye sokulan gıda kuponu sistemi ise 80 milyonluk nüfusun temel ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor. İran para birimi riyal, son bir yıl içinde ciddi değer kaybı yaşadı. Riyal, savaş öncesinde dolar karşısında tarihi dip seviyelere gerilerken, son günlerde sınırlı bir toparlanma gösterdi.

Tahran’daki bir döviz tüccarı durumu şöyle özetliyor:

"Sadece mülk veya araba satmış ve paralarını riyal olarak tutmak istemeyenler döviz alıyor," dedi. "Öte yandan, arz da çok azaldı. Bu koşullarda sadece acilen paraya ihtiyacı olanlar dövizlerini satıyor."

Savaşın dördüncü haftasına girilirken, İran’da ekonomik tablo giderek ağırlaşıyor. Yeni banknotlar piyasaya sürülse de, artan güvensizlik ve derinleşen kriz, nakit akışının ötesinde daha büyük bir kırılmanın habercisi olarak görülüyor.