Sahel’de terörün yeni merkez üssü Mali: Başkent Bamako'daki kanlı baskının perde arkası

Haber7-ÖZEL

Başkent Bamako'da eş zamanlı olarak gerçekleştirilen ve doğrudan devletin askeri omurgasını hedef alan baskınlar, sadece ülkedeki güvenlik dengelerini değil, tüm Sahel bölgesindeki jeopolitik denklemi de yeniden tartışmaya açtı. El Kaide bağlantılı grupların gövde gösterisine dönüşen bu saldırılar, askeri cuntanın yönetimindeki ülkede güvenlik vaatlerinin sorgulanmasına neden olurken, uluslararası toplumun terörle mücadeledeki yaptırım mekanizmalarını da harekete geçirdi.

BAMAKO ŞAFAK VAKTİ ATEŞ HATTI

17 Eylül 2024 sabahı, Mali'nin başkenti Bamako güne silah ve patlama sesleriyle uyandı. El Kaide'nin bölgedeki en güçlü kolu olan Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) tarafından titizlikle planlanmış koordineli bir operasyon başlattı. Saldırının ilk hedefi, şehrin güneyinde yer alan ve stratejik öneme sahip Faladia Jandarma Okulu oldu. Yüzlerce kursiyerin bulunduğu bu eğitim merkezi, teröristlerin ağır silahlarla gerçekleştirdiği baskınla adeta bir savaş alanına döndü. Ancak saldırının kapsamı bununla sınırlı kalmadı. Eş zamanlı olarak, Bamako Uluslararası Havalimanı'nın hemen yanında bulunan ve Base 101 olarak bilinen askeri hava üssü de hedef alındı. Şehrin en korunaklı bölgelerinden biri olarak kabul edilen bu noktaların aynı anda vurulması, terör örgütünün başkentin kalbine kadar sızabildiğini ve operasyonel kabiliyetini en üst seviyeye çıkardığını gözler önüne serdi.

ASKERİ HAVALİMANINDAKİ AĞIR TAHRİBAT

Hava üssüne sızan JNIM üyeleri, Mali Hava Kuvvetleri'ne ait stratejik varlıklara doğrudan zarar verdi. Özellikle devlet başkanlığı uçağının ve ordunun operasyonel gücünü temsil eden insansız hava araçlarının (İHA) hedef alınması, saldırının sadece fiziksel bir zarar verme amacı taşımadığını, aynı zamanda devletin prestijini ve askeri kapasitesini felç etmeyi hedeflediğini kanıtladı. Resmi makamlar kayıplar konusunda başlangıçta sessiz kalsa da, yerel kaynaklar ve uluslararası gözlemciler onlarca jandarma kursiyerinin hayatını kaybettiğini ve askeri envanterde telafisi güç hasarlar oluştuğunu bildirdi. Bu baskın, 2016 yılından bu yana Bamako'da gerçekleştirilen ilk büyük ölçekli terör eylemi olarak kayıtlara geçti.

CUNTA YÖNETİMİNİN GÜVENLİK VAATLERİ

Albay Assimi Goita liderliğindeki askeri cunta, yönetime geldiği günden bu yana temel meşruiyetini "ülkeye güvenliği geri getirme" vaadi üzerine inşa etmişti. Ancak Bamako'nun merkezindeki bu kanlı baskın, cuntanın güvenlik stratejilerinin merkezinde ciddi çatlaklar olduğunu gösterdi. Teröristlerin şehrin en hassas noktalarına nasıl bu kadar kolay sızabildiği, istihbarat ağının neden devreye girmediği ve saldırı anındaki müdahale yavaşlığı, kamuoyunda ve askeri çevrelerde sert eleştirilere yol açtı.

BÖLGESEL İTTİFAKLAR VE RUSYA FAKTÖRÜ: WAGNER'İN SINAVI

Mali'nin Batılı müttefiklerinden uzaklaşarak Rusya ve Wagner Grubu ile kurduğu yakın ilişki, bu saldırıyla birlikte yeni bir sınavla karşı karşıya kaldı. Sahel Devletleri İttifakı (AES) çerçevesinde komşuları Burkina Faso ve Nijer ile ortak bir savunma hattı kurmaya çalışan Mali yönetimi, Wagner savaşçılarının desteğine rağmen başkentini korumakta zorlanıyor. Bamako saldırısı, sadece Mali ordusunun değil, bölgedeki Rus askeri varlığının da terörle mücadeledeki etkinliğini tartışmaya açtı. Cumhurbaşkanı Goita'nın Türkiye'ye yönelmeyi tercih etmesiyle birlikte, Türk silah üreticisi CANiK tarafından Kasım 2024 gibi erken bir tarihte görevlendirilen eğitmenlerin Mali cumhurbaşkanlığı muhafızlarını eğitmekle görevlendirildiğine dair doğrulanmamış raporlar var.

AVRUPA BİRLİĞİ'NDEN TERÖR ÖRGÜTLERİNE KARŞI YAPTIRIM KISKACI

AB Konseyinden yapılan açıklamada, El Kaide ile bağlantılı ve Sahel bölgesinde faaliyet gösteren söz konusu grup ve kişilerin listeye dahil edildiği belirtildi.

Açıklamada, "Tedbirler, BM listesinde yer alan El Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin'in üst düzey komutanları Sidan Ag-Hitta ve Salem ould Breihmatt'ın yanı sıra onun Burkina Faso şubesi Ensar'ul İslam ve lideri Cafer Dicko'yu hedef alıyor" ifadeleri kullanıldı.

Sahel bölgesinde tırmanan bu şiddet sarmalı, uluslararası arenada da karşılık buluyor. Avrupa Birliği, bölgedeki istikrarsızlığın ana kaynağı olan DEAŞ ve El Kaide bağlantılı gruplara yönelik baskısını artırma kararı aldı. AB Konseyi tarafından güncellenen yaptırım listesiyle, bu örgütlerle bağlantılı olan kişi ve kuruluşlara yönelik kısıtlamalar genişletildi. Alınan kararlar kapsamında, terör faaliyetlerini finanse eden, planlayan veya lojistik destek sağlayan aktörlerin mal varlıklarının dondurulması ve seyahat yasaklarının uygulanması öngörülüyor.