Son dakika... Trump'tan Hürmüz açıklaması! İran'dan ABD'ye çağrı: Son verin

Son dakika haberi: ABD Başkanı Donald Trump, İran'la nihai barış anlaşmasına vardıklarını duyurdu. İran da bunu doğruladı. İki tarafın bir mutabakat zaptı üzerinde anlaştığı ve ateşkese Lübnan'ın da dahil olduğu belirtildi. Bu gelişmeden sadece birkaç saat sonra İsrail yeniden Lübnan'ı bombalamaya başladı.

İsrailli yetkililer peş peşe ateşkesten memnun olmadıklarını ve İsrail'in hiçbir bölgeden çekilmeyeceğini açıkladı.

TRUMP: HÜRMÜZ AÇILDI

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın açıldığını duyurarak "Gemiler hareket etmeye başladı. Güvenli ve sorunsuz bir hat üzerinde ilerliyorlar" dedi. Trump, sosyal medya hesabından yayınladığı gönderide şu ifadelere yer verdi:

"Gemiler, çoğu petrol yüklü olarak, Hürmüz Boğazı'ndan hareket etmeye başladı. Tamamen güvenli, emniyetli ve bozulmamış olan Güney "Otoyolu" boyunca ilerliyorlar. Başka seyahat alanları da var!!!"

"MUTABAKATIN 2 TEMEL UNSURU VAR"

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi ise "Lübnan'daki savaşı sona erdirmek, ABD ile yapılan mutabakatın ayrılmaz bir parçasıdır" dedi. Mutabakatın ayrıntılarına ilişkin bilgi veren Bekayi, İran'ın dondurulmuş veya erişimi kısıtlanmış varlıklarının serbest bırakılması ile savaşın yol açtığı zararların tazmin edilmesinin de mutabakatın iki temel unsuru olduğunu kaydetti. ABD yönetiminin her iki konuda da gerekli adımları atmayı taahhüt ettiğini söyleyen Bekayi, şu ifadeleri kullandı:

"İran'a ait bloke edilmiş varlıkların erişime açılması, ABD'nin İran'a yeni bir ödeme yapması değil, İran'ın zaten sahip olduğu varlıklar üzerindeki hakkının tanınması anlamına gelmektedir. Bu konu büyük önem taşımaktadır ve gerekli düzenlemeler bu doğrultuda planlanmıştır."

Savaş zararlarının tazmininin Tahran için önemine dikkati çeken Bekayi, "Tazminat talebi, İran halkının meşru taleplerinden biridir. Çünkü bu savaş yasa dışı bir savaştı ve bu sırada çok sayıda savaş suçu işlendi. İran, bu zararların karşılanmasını talep etmeyi sürdürecek ve bu konu mutabakat zaptında da yer almaktadır." diye konuştu.

Bekayi, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan çerçeve mutabakata rağmen ABD'ye karşı "derin bir güvensizliğin" devam ettiğini söyledi. İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılmasının ABD ile yapılan tüm müzakerelerin konusu olduğuna işaret eden Bekayi, şöyle devam etti:

"Bu mutabakat zaptına göre ABD, birincil ve ikincil yaptırımların tamamını kaldırmakla yükümlü olacaktır. Ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımları ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın ilgili kararlarının da kaldırılması öngörülmektedir. Bu başlıklar, nükleer konularla birlikte mutabakatın imzalanmasının ertesi gününden itibaren müzakere edilmeye başlanacak ve 60 gün içinde nihai uzlaşıya bağlanacaktır."

Mutabakatın ekonomik boyutuna ilişkin ise Bekayi, söz konusu mutabakat metninde İran'ın petrolü, petrol türevleri ve petrokimya ürünlerinin satışına ilişkin kısıtlamaların kaldırılması konusunun da bulunduğunu ve mutabakat zaptının cuma günü imzalanmasıyla birlikte bu engellerin derhal kaldırılması ve İran'ın petrol, petrokimya ürünleri ve petrol türevlerini hiçbir engel veya sorunla karşılaşmadan satabilmesinin öngörüldüğünü ifade etti.

"NÜKLEER FAALİYETLER MUTABAKATA DAHİL DEĞİL"

İran'ın nükleer faaliyetlerinin mutabakat metninde yer almadığını söyleyen Bekayi, nükleer faaliyet ve yaptırımların kaldırılması konularının imza sonrasındaki 60 günlük süre içerisinde ele alınacağını belirtti. Bekayi, mutabakat zaptının imzalanmasına ilişkin ayrıntılar hakkında gerekli bilgilendirmenin ise daha sonra yapılacağını dile getirdi.

VANCE: METNİ BU HAFTA YAYINLAYACAĞIZ

ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Anlaşma metnini bu hafta yayınlamayı umuyoruz. İmza törenine İran Meclis Başkanı, Dışişleri Bakanı ve diğerlerinin katılmasını bekliyoruz" dedi.

Vance Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin "Beklentimiz, boğazın uzun vadede ücretsiz bir şekilde açılmasıdır ve bu, teknik müzakerelerde çözüme kavuşturacağımız türden bir konudur" dedi.

Hala netleştirilmesi gereken çok sayıda ayrıntının olduğunu aktaran Vance, anlaşmanın iki temel ayağının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin uzun vadeli bir taahhüdün güvence altına alınması olduğunu vurguladı.

İran'ın belirli kriterleri karşılaması halinde 24 milyar dolarlık dondurulmuş fona erişeceği yönündeki iddiaları reddeden Vance, söz konusu rakamın "metinlerin hiçbir yerinde bulunmadığını" söyledi. ABD Başkan Yardımcısı, "Bizim söylediğimiz şey, varlıkların dondurulmasının kaldırılmasını görüşmeye hazır olduğumuzdur. Ancak çok daha büyük mesele, nükleer program konusunda uzun vadeli taahhütlerde bulunmaları şartıyla ekonomilerine yönelik yaptırımların kaldırılmasıdır" dedi.

"ANLAŞMA TAMAM"

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaş, müzakerelerin sonunda mutabakatla sonuçlandı. Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler duyurulmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı.

Bu metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı bir ateşkesi kabul ediyor. Washington'ın Tahran yönetiminin içişlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması da mutabakattaki maddeler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması da "mutabakat taslağında" bulunuyor.

Buna ek olarak, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarının Tahran'ın erişimine açılması, İran'ın ise nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi de mutabakat taslağında öne çıkan maddeler olarak dikkati çekiyor. Ancak, Lübnan'daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin taraflardan gelen farklı açıklamalar, mutabakata ilişkin bazı belirsizliklerin ortaya çıkmasına neden oldu.