ABD - İran krizi büyüyor: Tahran anlaşmayı askıya aldı

Amerika Birleşik Devletleri ve İran cumartesi günü karşılıklı olarak askeri ve altyapı hedeflerini vurdu.

Savaşın sona ereceğine dair bir işaret görünmezken, İranlı bir müzakereci Tahran'ın ABD ile olan geçici anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya aldığını açıkladı.

ABD menşeli haber ajansı Associated Press'in aktarımına göre, bu taahhütler arasında nükleer anlaşma da bulunuyor.

Daha önce dünyadaki ham petrolün beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmalar, bu kritik su yolunun kontrolüne odaklanarak şiddetlendi.

Genişleyen saldırılar, içme suyu sağlayan tuzdan arındırma tesisleri de dahil olmak üzere sivilleri ve sivil altyapıyı tehdit ederken, küresel ekonomi yeniden alarma geçti.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) cumartesi günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, üst üste 7. gece düzenlenen saldırıların hedeflerini şu ifadelerle duyurdu:

"Gözlem alanları, askeri lojistik altyapısı, yeraltı silah depoları ve denizcilik kapasiteleri vurulmuştur."

'KARŞILIK VERMEYE HAZIR OLUN'

Kuveyt makamları ve Kuveyt Petrol Şirketi'nin verilerine göre, cumartesi günkü İran saldırılarının en belirgin hasarı Kuveyt'te yaşandı.

Bir su arıtma tesisi ve bir petrol tesisi vurulurken, yetkililer tam konum vermekten kaçındı.

Petrol tesisindeki saldırıda çok sayıda kişi yaralandı ve arıtma tesisinde çıkan yangın bazı güç üretim ünitelerinin devre dışı kalmasına neden oldu.

İçme suyunun yüzde 90'ını bu yöntemle sağlayan çöl ülkesinde, arıtma tesislerine yönelik iki gün içindeki ikinci saldırı gerçekleşti.

Kuveyt İtfaiye Teşkilatı, İran saldırılarının yol açtığı diğer iki yangına müdahale eden çok sayıda itfaiyeci ve bir işçinin yaralandığını bildirdi.

Kuveyt, füze tehditleri nedeniyle hava sahasını kısa süreliğine kapatırken, Kuveyt Havayolları başkente gidiş ve dönüş uçuşlarının çoğunu yeniden planladığını duyurdu.

Öte yandan Irak, Erbil kenti üzerinde saldırı dronlarını düşürdüğünü bildirdi. Ürdün resmi haber ajansı Petra, krallığın hava savunma sistemlerinin İran füzelerini imha ettiğini duyururken, Bahreyn ve Suudi Arabistan hükümetleri gün boyunca hava saldırısı sirenlerinin çaldığını aktardı.

Bölgedeki gerilim tırmanırken, İran İslam Devrimi Muhafızları Ordusu, ABD güçlerine ev sahipliği yapan ülkelere yönelik uyarısının dozunu artırarak devlet televizyonu üzerinden şu mesajı verdi:

"ABD güçlerine ev sahipliği yapan ülkeler, buna eşdeğer bir karşılık almaya hazır olmalıdır."

İran devlet televizyonu, ABD hava saldırılarının İran'ın güneyindeki Hürmüzgan eyaletinde bir elektrik ve su arıtma tesisini vurduğunu bildirdi.

Resmi haber ajansı IRNA, Bonji su arıtma tesisinin yıkıldığını, yaklaşık 10 bin kişinin su kaynağının kesildiğini ve stratejik Keşm Adası'ndaki bir başka tesisin hasar gördüğünü aktardı.

İran resmi haber ajansına göre, gece saatlerinde düzenlenen saldırılarda iki tünel ve bir köprü hasar görürken, İran'ın ana limanı Bender Abbas'a giden otoyollardan birinde ulaşım aksadı.

IRNA, cumartesi günü Bender Abbas güzergahındaki bir köprü de dahil olmak üzere toplam üç köprünün vurulduğunu bildirdi.

İran, cuma günü Enerji Bakanlığı'nın yaptığı bir çağrı ile ABD hava saldırıları sırasında yaşanan tahribatı ilk kez kabul etti:

"Aşırı sıcaklar yaşayan güney eyaletlerindeki halkımızdan, güç altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle daha az elektrik kullanmalarını talep ediyoruz."

İranlı yetkililer, cuma günü bir köprüye düzenlenen saldırıda ölen sekiz kişi de dahil olmak üzere, son üç haftadaki ABD saldırılarında en az 50 kişinin öldüğünü ve 500'den fazla kişinin yaralandığını açıkladı.

ABD'li yetkililer ise pazartesi gününden bu yana 10 ordu askeri ve üç donanma denizcisi olmak üzere 13 ABD personelinin daha yaralandığını doğruladı ancak detay vermedi.

Savaşın başından bu yana 14 ABD askeri personeli hayatını kaybetti, 427'si ise yaralandı.

İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan savaşın ardından boğazı gemi trafiğine fiilen kapattı. Bu durum petrol fiyatlarının fırlamasına neden olurken, Tahran'a müzakerelerde önemli bir koz sağladı.

Uluslararası denizcilik takip verilerine göre, boğazdan geçişler son üç haftanın en düşük seviyesine geriledi.

Dünyanın on yıllardır uluslararası bir su yolu olarak kabul etmesine rağmen İran, son günlerde gemilere ateş açarak pozisyonunu savundu:

"Hürmüz Boğazı üzerinde tek kontrol sahibi İran olmalıdır ve buradan geçen gemiler Tahran'a geçiş ücreti ödemek zorundadır."

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı boğazdaki baskısını gevşetmeye zorlamak için elektrik santrallerini ve köprüleri hedef alma tehditlerini yineledi.

ABD, geçtiğimiz hafta İran'ın ham petrol sevkiyatını durdurmak amacıyla İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koydu.

Bölgedeki enerjinin giderek artan bir kısmı boru hatları üzerinden taşınsa da, bu miktar deniz taşımacılığındaki düşüşü telafi etmeye yetmiyor.

Savaş başlamadan önce ABD, nükleer programı konusunda İran ile görüşmeler yürütüyordu.

Trump'ın şu anda savaşı sona erdirmesi ve seçim kampanyası döneminde karşı çıktığı türden uzun süreli bir Orta Doğu çatışmasından kaçınması yönünde siyasi bir baskıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor.