Muhammed Nakib el-Attas hayatını kaybetti

El-Attas'ın ailesi tarafından yapılan açıklamada, mutasavvıfın bugün vefat ettiği duyuruldu.

Çağdaş İslam düşüncesinin önemli temsilcilerinden el-Attas için yarın sabah başkent Kuala Lumpur'daki Mescid-i Takva'da cenaze namazı kılınacağı, öğle namazından önce Kiara Müslüman Mezarlığı'na defnedileceği bildirildi.

EL-ATTLAS KİMDİR?

Seyyid Muhammed Nakib el-Attas, çağdaş İslam düşüncesinin en önemli filozof ve mütefekkirlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Malay dünyasında yetişmiş olmakla birlikte etkisi küresel ölçekte hissedilen bir entelektüel olan el-Attas, İslam felsefesi, metafizik, tasavvuf, eğitim teorisi ve medeniyet düşüncesi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınıyor.

El-Attas, modern dönemde İslam düşüncesinin en özgün isimlerinden biri olarak kabul edilirken, geleneksel İslam ilimleri ile modern akademik disiplinleri birleştiren yaklaşımı, özellikle İslam epistemolojisi, eğitim felsefesi ve medeniyet düşüncesi alanlarında geniş bir etki bıraktı.

HAYATI VE AKADEMİK KARİYERİ

Endonezya'nın Bogor şehrinde 1931 yılında doğan el-Attas, köken itibarıyla Hadramevtli Arap bir aileye mensuptu.

Soyu peygamber nesline dayanan Ba'Alawi ailesine bağlanan el-Attas, gençlik yıllarında askeri eğitim için Sandhurst Kraliyet Askeri Akademisi'ne gitti, daha sonra akademik kariyere yöneldi.

Malaya Üniversitesi, McGill Üniversitesi ve SOAS (Londra Üniversitesi) gibi kurumlarda eğitim gören el-Attas doktora tezini erken dönem Malay sufilerinden Hamzah Fansuri'nin tasavvuf anlayışı üzerine yazdı.

1960'lardan itibaren Malezya'da akademik hayatın önemli figürlerinden biri haline gelen el-Attas, Malaya Üniversitesi ve Malezya Ulusal Üniversitesinde görev yaptı. 1987'de Kuala Lumpur'da International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC) adlı kurumu kurarak İslam düşüncesi ve medeniyeti üzerine ileri düzey çalışmaların yapıldığı önemli bir merkez oluşturdu.

Çağdaş İslam düşüncesinin dünya çapında önde gelen isimlerinden biri haline gelen el-Attas'ın eserleri, Türkçe, Farsça, Urduca, Fransızca, Almanca, Rusça, Japonca, Korece, Boşnakça ve Hintçe gibi dillere çevrildi.

DÜŞÜNCESİNİN TEMEL HATLARI

El-Attas'ın düşüncesi esas olarak İslami dünya görüşünün epistemolojik temellerini yeniden inşa etme çabası etrafında şekilleniyordu.

En çok bilinen kavramlarından biri bilginin "İslamileştirilmesi" (Islamization of knowledge) fikriydi. Bu yaklaşım, modern bilginin seküler varsayımlarından arındırılarak İslam'ın ontolojik ve ahlaki çerçevesi içinde yeniden yorumlanmasını anlamına geliyor.

"Bilginin İslamileştirilmesi" konusunu temellendirmeyi hedefleyen bir başka araştırmacı olan İsmail Raci El-Faruki'den farklı olarak el-Attas, sorunun, daha derinde, zihinsel işgalde olduğunu savunuyordu.

El-Faruki, modern sosyal bilimlerin İslami bir metodolojiyle yeniden inşasına odaklanırken; el-Attas, sorunun daha kökte, yani dilin ve kavramların metafiziksel düzeyde sekülerleşerek zihinsel bir işgale uğramasında olduğunu düşünüyordu.

El-Attas'a göre modern Batı düşüncesinin temel sorunu, bilginin nihai hakikat ve metafizik amaçtan koparılmasıydı, bu nedenle bilgi yalnızca araçsal veya maddi bir hedefe indirgenmiş, böylece insanın hakikatle ilişkisi zayıflamıştı.

Seyyid Muhammed Nakib el-Attas'a göre gerçek bilgi, akıl ve deneyimin ötesinde vahiy ve metafizik hakikatle bağlantılı bir bütünlük içinde anlaşılmalıydı.

EĞİTİM FELSEFESİ

El-Attas'ın eğitim düşüncesinde merkezi kavram "edep"ti.

Düşünüre göre, İslam eğitiminin amacı sadece bilgi aktarmak değil, insanın "edeb sahibi iyi insan" olarak yetişmesini sağlamaktı, bu yüzden eğitim, bilgi ile ahlaki terbiyenin birleştiği bir süreçti.