İstanbul'un simgesinde göz göre göre gelen felaket! İBB'nin hatası asırlık mirası çürüttü!

İstanbul'un simgelerinden Beşiktaş Çırağan Caddesi'nden geçen herkesin hayranlıkla baktığı çınarlardan geriye sadece kuru gövdeleri kaldı. Bölgede ihtişamları ile dikkat çeken ve 150 ila 200 yılı aşkın süredir yaşayan ağaçlar, yok olma tehlikesi ile karşı karşıya.

Ortaköy ile Yıldız yol ayrımı arasında uzanan tarihi çınarlardan en az 30'u tamamen kurudu. Kurumanın İBB'nin budama yapmasının ardından gerçekleştiği öğrenildi.

İBB'nin hatasının ardından hızlanan süreçte ağaçlarıyla tanınan yolda eski manzara yok oldu. 

112 ÇINARI KESİLDİ

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin ağaç kesme vakaları geçmişte de gündeme gelmişti. 

• 2022 yılında hastalık gerekçesiyle Beşiktaş çevresindeki 112 tescilli çınar kökünden kesilmişti. O dönem hazırlanan bilimsel raporlarda geri kalan ağaçların korunması için alınması gereken tedbirler sıralandı ancak hayata geçirilmedi. Uzmanlar, geride kalan yüzlerce çınarı da aynı akıbetin beklediğini ifade etti.

"10 YIL BUDANMAMALIYDI"

Yeni Şafak'ın haberine göre; Marmara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Bitki Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Zeki Severoğlu, kesilen ağaçlara ilişkin açıklama yaptı.

Severoğlu, 2022’de bin 610 çınarı incelediklerini ve 400'ünün riskli, 230'unun ölü olduğunu, 200 ağacın ise kısa sürede ölebileceğini rapor ettiklerini kaydetti.

Severoğlu, “4 yıl geçti. O raporda öleceğini belirttiğimiz ağaçların biri bile yaşayamadı. Hepsi öldü. Çünkü hiçbir önlem alınmadı” dedi. Çınarların çoğunun Ceratocystis Fimbriata adlı mantar hastalığından öldüğünü belirten Severoğlu, şöyle konuştu: “Hastalığın yayılmasını önleyecek tedbirleri rapor halinde İBB'ye sunduk. Ancak uygulanmadı. Geçen yıl yapılan budama, hastalığı hızlandırdı. Raporumda açık açık yazdım, çınarlarda en az 5, hatta 10 yıl budama yapılmaması gerek. Çünkü budama yaraları hastalık için giriş kapısı oluyor. Buna rağmen budandı.” dedi.

ANGARYA GÖRÜYORLAR

Hastalığın teşhisi, tedavisi ve tarihi ağaçların restorasyonu için İBB’ye defalarca rapor sunup resmi iş birliği teklifinde bulunduklarını anlatan Severoğlu, “İBB bu işleri angarya görüyor. Adeta ‘Kuruyan kurur, kalan sağlar bizimdir’ anlayışıyla hareket ediliyor. 2022’de rapor istediler, hazırladık. Kesimden sonra yapılması gereken tedavi, bakım ve koruma çalışmaları uygulanmadı. Asırlık çınarlar İstanbul'un hafızası. Geçmişte de aynı hastalıkla mücadele edildi, ancak yaklaşım bugünkü gibi değildi. 'Hastalık kurutmuş, yapacak bir şey yok' anlayışı hakim. Bunlar hepimizin ortak mirası.” ifadelerini kullandı. 

“Yeşil Bursa” unvanına yeni rakip: “Her yerde ağaç, her yerde doğa var”

AĞAÇLARIN ÜZERİ MANTAR DOLU

Kuruyan çınarların üzerinin mantarlarla kaplı olduğu görülürken, Dr. Zeki Severoğlu, ağaçların gövdelerinde görülen mantarların ağaçlara su ve besin taşımasını engellediğini söyledi.

Severoğlu, “İnsan öldükten sonra nasıl bakteri ve mantarlar devreye giriyorsa, ağaçlarda da aynı süreç yaşanıyor. Saprofit (çürükçül) ve parazit mantarlar var. Parazit mantarlar, iletim demetlerini tıkayıp ağacın su ve besin taşımasını engelliyor. Ağaç tamamen ölüyor.” dedi.

İBB AÇIKLAMA YAPTI

İBB'den yapılan açıklamada, Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınarların "çınar kanseri" hastalığına yakalandığı belirtildi.

İlk tespiti 2009'da, ilk uygulamaları ise 2012'de dönemin İBB yönetimi tarafından başlatılan bilimsel süreçlerin bugün de aynı esaslarla izlenmeye devam ettiği aktarılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Çalışmalar kapsamında canlı ağaçlara müdahale edilmezken, tepe yükünü hafifletmek amacıyla yalnızca kurumuş ağaçlara yönelik yürütülen budama işlemleri Haziran ve Temmuz 2025'te gerçekleştirildi. Hastalığın sağlıklı ağaçlara yayılmasını önlemek, araç ve yaya güvenliğini sağlamak amacıyla mevzuata uygun hareket eden İBB Park ve Bahçeler Daire Başkanlığı, kentin yeşil mirasını koruma kararlılığını sürdürüyor."

Açıklamada, ağaçların uzman akademisyenler ve yetkili kurumların onayları doğrultusunda koruma altına alındığı vurgulanarak, "İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ekipleri, canlı ağaçlara hiçbir müdahalede bulunmadan yalnızca dikili-kuru durumdaki ağaçların tepe yükünü hafifleterek güvenlik önlemlerini tamamlıyor. Yürütülen kapsamlı eylem planı çerçevesinde kurumuş ağaçların yerine hastalığa dayanıklı yeni ve sağlıklı yetişkin ağaçlar dikilerek caddelerin tarihi ve ekolojik dokusu kesintisiz şekilde yaşatılmaya devam edecek." ifadelerine yer verildi.