Çayı, Rize'ye ilk getiren kişi belli oldu

CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun Rize mitinginde “Rusya’dan şemsiyesinin içinde çayı getiren rahmetli İsmet İnönü’dür. İlk çay fabrikasını kuran kişidir” sözlerine düzeltme geldi.

Çayı, Rize'ye ilk getiren kişi belli oldu
Çayı, Rize'ye ilk getiren kişi belli oldu
GİRİŞ 27.05.2011 14:03 GÜNCELLEME 27.05.2011 14:03
Bu Habere 17 Yorum Yapılmış

İlker Akgüngör'ün haberi

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun önceki gün Rize mitinginde söyledi “Çayı Rize’ye kim getirdi? Rusya’dan şemsiyesinin içinde çayı getiren rahmetli İsmet İnönü’dür. 1947 yılında buraya gelip çay ekilmesi lazım, buradaki insanların geçinmesi lazım diyen kişidir. İlk çay fabrikasını kuran kişidir” sözleri yeni bir polemiği başlattı.

Araştırmacı-yazar Fatih Sultan Kar, çayı Rize’ye ilk olarak 1922’de Mustafa Hulusi Karadeniz’in Batum’dan ceketinin cebine koyarak getirdiğini söyledi.

İnönü çayın hamisi

Yazılı kaynaklara göre Türkiye’ye çay ilk olarak Sultan 2. Abdülhamid döneminde 1894’te Japonya’dan geldi. Bursa’da deneme dikimi yapıldı. Sarayda tüketilen çay yaygın olarak halk tarafından bilinmiyordu. Çayı üretim amaçlı olarak düşünen ve Türkiye’ye ilk getiren ise Rize eşrafının bilinen ismi Mustafa Hulusi Karadeniz. Çayla ilgili bir çok araştırmaya kaynak olan Asım Zihnioğlu’nun “Bir Yeşilin Peşinde” adlı kitabına göre ise İsmet İnönü çayı Rize’ye getiren kişi değil ama Rize’de çay üretiminin ve çay ekonomisinin hamisi olan isim.

“Bu bitki Rize’yi kurtaracak”

Rize tarihi konusunda yaptığı araştırmalarla tanınan tarihçi ve “Yeşil Çayın Siyah Beyaz Serüveni” adlı kitabın yazarı Fatih Sultan Kar, İnönü’nün Rize çayı ile tanışmasını şöyle anlatıyor: “İsmet İnönü’nün çayla tanışması ise 1935’te Rize ziyaretinde oluyor. Şimdi vefat etmiş olan Dursun Kazmaz bir makalesinde; Rize Halkevi’nin önünde oturan İsmet İnönü’ye bir kavanozda çay getirildi ve demlenen çay ikram edildi. Kendisi çayı çok beğendi ve benimsedi. Buna sahip çıkalım. Bu bitki Rize’yi kurtaracaktır” dediğini anlatıyor. Bu olayı başka kaynaklar da doğruluyor. Toplu çay üretimi Rize’de efsane bir isim olan ve çayın babası olarak anılan Zihni Derin’in çabalarıyla 1937’de Rusya’dan sandıklarla getirilen ve Rize iskelesinde törenle karşılanan ilk parti çay tohumu ve fidanları ile başladı.”

“İnönü çay üretimini fabrikalaştırdı”

“İnönü’nün çaya hizmeti yoktur denilemez. 1947’de açılan ilk çay fabrikasının açılışında da büyük rolü vardır. İsmet İnönü çay üreticiliğini ilk örgütleyen, bireysel girişimlerle yol alındıktan sonra ilk fabrikalaştıran kişidir denilse daha doğru olurdu. Çayın karneye bağlanması da çok büyütülecek bir olay değil. Çünkü 2. Dünya savaşı dönemi olduğu için her şey karneye bağlanmıştı.”

Çayı önce süs bitkisi zannettiler

Araştırmacı Fatih Sultan Kar, çayın Rize’ye geliş öyküsünün ise 1922’de başladığını söylüyor: “İsmet İnönü’nün Rize’ye çay getirmesiyle ilgili bir olay yok. Bu yanlış bir hikaye. 1922 yılında Rize’de Ticaret Odası Başkanlığı yapan Mustafa Hulusi Karadeniz Batum’da çay bahçelerini görüyor. Batum’da gördüğü bu çay bahçelerinden topladığı çay tohumlarını ceketinin cebine koyarak getiriyor. Zaten kendisinin aynı yıl çekilmiş bir fotoğrafının arka fonunda da çay fidanı vardır. Hatta ilk yıllarda çay süs bitkisi olarak ilgi gördü.”

VATAN

YORUMLAR 17
  • sinan 9 yıl önce Şikayet Et
    ozellestirmeye hayir
    Cevapla
  • tuncay tezel 13 yıl önce Şikayet Et
    CHP ÜLKEYE HİÇBİR ŞEYİ GETİRMEMİŞ, HİÇBİR ÇİVİYİ ÇAKMAMIŞTIR.. Chpnin başta olduğu her devir uğursuzlukların, yıkımın, çöküşün yılları olmuştur. Sayın Chpli kardeşlerim. Bir araştırın. Baykalın enerji bakanı olduğu, Kılıçdarın Ssk başkanı olduğu, Ecevitin hükümet ortağı olduğu yılları bir araştırın. Ekonomi çökmüştür, enerji çökmüştür, hazine çökmüştür, tarım ve hayvancılık çökmüştür. Bir önemli konu daha, ülkede hiçbir önemli ilerleme olmamıştır. Ülkede hiçbir baraj, yol, su, köprü yapılmamıştır.
    Cevapla
  • CİHANGİR 13 yıl önce Şikayet Et
    Allah cc. dini aleyhine çalışanlardan razı olmaz. Boşa çenenizi yorupta abes bir söz etmeyin. Allah'ın cc. abes işi olmaz.
    Cevapla
  • burhan kamalı 13 yıl önce Şikayet Et
    yahu bırakın bu adamı nesi doğruki. ben bu adamın adınında kemal olduğuna inanmıyorum hiç bir şeyinee ona oy verenlerin vay haline
    Cevapla
  • arda baransoy 13 yıl önce Şikayet Et
    .................. Baskalari uzayda yeni hayat arayislari icerisinde iken sizin 1920 lerde rizeden semsiye icinde cay araklayanlari konusmaniz cok komik dogrusu , ileri görüslü insanlar lazim bu memlekete :):)
    Cevapla
Daha fazla yorum görüntüle
DİĞER HABERLER
Tacikistan'da başörtüsü tamamen yasaklandı
FETÖ'cü Güven'den Gezi, 17/25 Aralık ve 15 Temmuz itirafları! 'Kemalistlerle ittifak...'