Kan bağı mı, can bağı mı? Bir yazarın sözleri aile kavramını yeniden sorgulattı
Talha Bora Öge'nin yeni kitabındaki bir sayfa, kan bağının mı yoksa gönül bağının mı daha belirleyici olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Kitabın teşekkür sayfası ise beklenmedik bir isim listesiyle dikkat çekiyor.
Aile, dostluk ve aidiyet üzerine yıllardır süren tartışmaya yeni bir ses eklendi. Yazar Talha Bora Öge, Yüreğinin Kıymetini Bil adlı kitabında, insanı dünyaya getiren bağ ile onu hayatta tutan bağın aynı şey olmadığını savunuyor. Öge'ye göre kan bağı insanı bir isme bağlıyor; can bağı ise bir yüreğe. Yazarın vardığı sonuç ise tartışmanın en keskin noktası: Düştüğünde yanında olan ile soyadını taşıyan, çoğu kez aynı kişi olmaz.
TEŞEKKÜR LİSTESİNDE KİMLER VAR?
Kitabın en sıra dışı bölümü ise teşekkür sayfası. Genellikle aileye, dostlara ve editörlere yer verilen bu sayfada Öge, minnetini bambaşka bir gruba yöneltiyor: kıranlara, susanlara ve gidenlere. Yazar, kaybettirdikleriyle kendisine bir şey kazandıranlara ve yanındayken bile yokluğunu hissettirenlere teşekkür ediyor. Kitabı ise eksiklerinden utanmayanlara ve yanlış yerde durmaktansa yalnız kalmayı seçenlere ithaf ediyor.
“BU HATALARIN HEPSİNİ ÖNCE BEN YAPTIM”
Öge, kitabın girişinde okuruna akıl vermeyeceğini açıkça söylüyor. Yazara göre sayfalarda anlatılan hataların tamamı önce kendisi tarafından yaşanmış. Bu nedenle metinlerini bir öğretmen gibi değil, bir yol arkadaşı gibi yazdığını belirtiyor. Kitapta ele alınan konular arasında çocukluk, kırgınlıklar ve geç fark edilen değer duygusu yer alıyor.
YALNIZLIK BİR YENİLGİ Mİ?
Kitabın merkezinde, günümüzde giderek daha sık konuşulan bir soru duruyor: Yanlış bir ilişkide, yanlış bir çevrede kalmak mı daha ağır, yalnız kalmak mı? Öge'nin cevabı net. Arka kapakta yer alan metinde yazar, insanı terk etmekle tehdit edenlerin kendilerini başkasının hayatının tek anlamı sanacak kadar kibirli olduğunu ileri sürüyor ve bir kişinin yokluğunun, ancak buna izin verildiğinde insanı eksilteceğini savunuyor.
Bölüm aralarındaki kısa metinlerde de benzer bir sertlik dikkat çekiyor. Bunlardan birinde, dedikoduya kelime harcamayan birinin çevresindeki, başkalarının açığıyla beslenen insanların er geç çekip gideceği anlatılıyor.
Kitabın kapağındaki küçük not ise tartışmanın özetini veriyor: “Yanlış yerde olmaktansa yalnız ol.”
YANINDA OLMAK, YANINDA DURMAK
Kitabın teşekkür sayfasında geçen “yanımdayken bile yokluğunu hissettirenlere” ifadesi, ilişkilerde kolayca adlandırılamayan bir durumu anlatıyor. Aynı evde, aynı masada veya aynı fotoğrafta bulunmak, ihtiyaç duyulan anda birbirine ulaşabilmek anlamına gelmeyebiliyor.
Kitaptan şu alıntı da bu ayrımı görünür kılıyor:
“Düştüğünde yanında olan ile soyadını taşıyan,
Çoğu kez aynı kişi olmaz.”
“Kan bağı damarla, can bağı gönülle kurulur” sözüyle devam eden düşünce, insanın hayatındaki bağları alışılmış tanımların ötesinde değerlendirmesine kapı açıyor. Yıllardır tanıdığımız biriyle aramızdaki mesafe, zor bir günün içinde fark edilebiliyor.
SESSİZLİĞİN VE SINIRLARIN DİLİ
İlişkilerdeki bir başka düğüm, sınır koymanın beraberinde getirdiği kaybetme ihtimali. İtiraz etmek, bir beklentiyi reddetmek ya da bir davranışa artık izin vermemek, yerleşmiş dengeleri değiştirebiliyor.
Kitapta bu mesele şu satırlarla ele alınıyor:
“Kendine saygını koruduğunda,
Haddini bilmeyenler,
Başka hayatları işgal etmeyi huy edinenler,
Sınırlarına çarpıp geri dönerler.”
Bu bakış, okuru kendi suskunluğunu düşünmeye yöneltiyor. Tartışmayı uzatmamak için seçilen sessizlik, zamanla ilişkiyi korumak uğruna sürekli geri çekilmeye dönüşebiliyor. Söylenmeyen her söz, kişinin içinde biraz daha yer tutuyor.
Bölümler boyunca değişen konular, bu yüzleşmeyi tek bir ilişkiyle sınırlamıyor. Kimi satırlar bir dostluğu, kimileri aile içinde söylenemeyen sözleri, kimileri de insanın kendine karşı dürüst davranmakta zorlandığı anları hatırlatıyor. Kıranlardan, susanlardan ve gidenlerden öğrenilenler, geçmişin bugünkü tercihler üzerindeki etkisiyle birlikte anlatılıyor.
Kapaktaki “Yanlış yerde olmaktansa yalnız ol” cümlesi, bu düşünceleri bir araya getiriyor. Bir yere ait olmak için gösterilen çabanın, insanı kendinden uzaklaştırabildiği noktaya dikkat çekiyor.
Ve belki de en zor hesap burada başlıyor: Gitmesinden korktuğumuz insanın yanında, kendimiz olarak kalabiliyor muyuz?
