Kutlu’nun kitabı yüzleşmeye çağırıyor

Mustafa Kutlu’nun yeni kitabı Bahtımın Yıldızı, yapay zekâyla hazırlanan kapağıyla tartışma konusu oldu. Kapakta aynı kadının biri tesettürlü, diğeri açık iki farklı görünümü, antik tiyatronun önünde yer alıyor. Kutlu’nun kendi çizdiği veya tasarladığı kapaklarının özenine alışkın okur, ister istemez yayınevinin yapay zekâ tercihini sorguladı. Fakat kitabın içeriği kapağından çok daha fazla tartışma vadediyor. Kutlu, bugüne kadar halının altına süpürülen meseleleri arenaya çıkartıp, “Hodri meydan, bu soruların cevabını bulun” diyor.

Kapaktaki kadın figürlerinin arkasında yer alan antik tiyatro görüntüsü ise ayrıca dikkat çekiyor. Hikâyenin kahramanı Meryem’in arkeolog olması nedeniyle bu görüntü ilk bakışta mesleki bir gönderme olarak değerlendirilebilir. Ancak antik tiyatro, bir başka okumaya da imkân veriyor: İnsanın hem kendi içinde hem de dış dünyada yaşadığı hesaplaşmasının arenası. Bu arenada başını açan da örtüsünü koruyan da kendi tercihleri, inancı ve çevresiyle mücadele halinde.

BİR ÖMÜR MUHASEBESİ SUNUYOR

Dergâh Yayınları tarafından yayımlanan Bahtımın Yıldızı, Anadolu’dan İstanbul’a uzanan bir hayat üzerinden Emin Çakır’ın çocukluğundan gençliğine, eğitim ve çalışma hayatından yazarlığına, evliliğinden toplumsal yükselişine kadar uzanan bir ömür muhasebesi sunuyor. Emin’in hikâyesi boyunca 1980’lerin siyasi çatışmaları, üniversite yıllarındaki ideolojik tartışmalar, 28 Şubat süreci, başörtüsü yasağı, şehirleşme ve şöhretin insan ilişkileri üzerindeki etkileri de anlatılıyor.

MESELE SADECE TESETTÜRDEN ÇIKMAK DEĞİL

Emin’in eşi Meryem ise hikâyenin en dikkat çekici kırılmalarından birini yaşıyor. Lise yıllarında ailesinin karşı çıkmasına rağmen başını örten Meryem, yıllar sonra eşinin yazarlık şöhretiyle değişen hayatının içinde başka bir arayışa sürükleniyor. Aile hayatında kırılmalar yaşarken, eşinden boşanmıyor ama başını açıyor. Ancak bu dönüşümü yalnızca bir kadının tesettürden çıkması olarak okumak, Kutlu’nun açtığı tartışmayı daraltabilir.

Kutlu’nun tartışılmasını istediği şey şu aslında: Bir zamanlar inancı uğruna mücadele eden bir insan, hayatının ilerleyen dönemlerinde hangi şartlarda başka bir tercih yapabiliyor? Her insanın hikâyesi ve başını açma sebebi farklı olsa da bireysel hikâyelerin ötesinde ortaya çıkan genel eğilimlerin nedenlerinin araştırılmasını istiyor. Kitabın sonunda bunu açıklıkla dile getiren Kutlu, şu ifadeleri kullanıyor: “Bu ‘çıkmaz’ konusunda kafa yoralım mı? Ha, ne dersin sevgili okur?”

CEVABI OKURA BIRAKIYOR

Mustafa Kutlu, Bahtımın Yıldızı’nda yalnızca Meryem’in dönüşümünü anlatmıyor. Emin’in yoksulluktan kurtulma, eğitim ve şöhret sahibi olma yolculuğu üzerinden insanın kazandıkları uğruna neleri kaybedebildiğini de sorguluyor. Başarı ve maddi imkânlar artarken aileye ayrılmayan zaman, ihmal edilen yakınlıklar ve insanın kendi değerlerinden uzaklaşması, eserin temel meseleleri arasında yer alıyor.

Kitabın sonunda bırakılan soru işareti de bu bakımdan anlamlı. Yazar, kesin hükümler vermek yerine tartışmaya açık bir alan bırakıyor. Bir anlamda araştırmacılara, sosyologlara ve psikologlara “Hadi buyrun, hodri meydan” diyerek bu dönüşümün sebeplerini araştırmaya çağırıyor. Bahtımın Yıldızı, okuru başkalarının tercihlerini yargılamadan önce kendi hayatı ve değerleri üzerine düşünmeye davet ediyor. Öte yandan bireysel tercihlerin arkasındaki farklı hikâyeleri anlamak ve genel toplumsal eğilimlerin nedenlerini ortaya koymak, belki de edebiyatın başlattığı tartışmayı başka alanlara taşır.