12 bin yıllık hikaye dünya sahnesinde: Berlin'de Göbeklitepe sergisi açılıyor

İnsanlık tarihinin bilinen en eski sayfaları, bu kez Berlin’de açılıyor. Göbeklitepe ve Taş Tepeler’in 12 bin yıllık mirası, Avrupa’nın kültür başkentlerinden Berlin’de dünya ile buluşuyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Berlin’de açılacak sergiyi sosyal medya hesaplarından duyurdu. Bakan Ersoy paylaşımlarında şu ifadelere yer verdi:

“Berlin’de insanlık tarihinin başladığı yere kapı aralıyoruz!

10 Şubat’ta açılışını yapacağımız “Toplumun Keşfi: 12 Bin Yıl Önce Göbeklitepe ve Taş Tepelerde Yaşam” sergisiyle, Şanlıurfa müzemizden seçilen 89 eser ve 4 replikayı dünya ile buluşturacağız. Eserlerin 44’ü ilk kez sergilenecek.

19 Temmuz’a kadar açık kalacak sergide, Isabel Muñoz’un Taş Tepeler fotoğrafları da yer alacak. Neolitik Çağ’da insanlığın büyük dönüşümünü, Berlin’in kalbinde anlatacağız. Taş Tepeler’in mirasını, kararlılıkla dünyaya taşıyoruz.”

Berlin’de insanlık tarihinin başladığı yere kapı aralıyoruz! #10Şubat’ta açılışını yapacağımız “Toplumun Keşfi: 12 Bin Yıl Önce Göbeklitepe ve Taş Tepelerde Yaşam” sergisiyle, Şanlıurfa müzemizden seçilen 89 eser ve 4 replikayı dünya ile buluşturacağız.

Eserlerin 44’ü ilk… pic.twitter.com/r90qH5OzG4

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) February 7, 2026

Müzeler Adası'nda bulunan Ön Asya Müzesi tarafından Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsü işbirliğinde hazırlanan "Toplumun Keşfi. Göbeklitepe, Taş Tepeler ve 12.000 Yıl Önceki Yaşam" adlı sergi 6 Şubat'tan 19 Temmuz 2026'ya kadar ziyaret edilebilecek.

Sergide, Türkiye'den getirilen ve daha önce hiç yurt dışında gösterilmemiş arkeolojik eserler yer alacak.

Basın mensuplarına gezdirilen serginin resmi açılışı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ve Alman Kültür Bakanı Wolfram Weimer tarafından gerçekleştirilecek.

Taş Tepeler Araştırma Grubu Koordinatörü Prof. Dr. Necmi Karul, Berlin'deki serginin iki tane unsuru olduğunu belirterek, şunları söyledi:

"Alman arkeologlarıyla 100 yılı aşkın süredir Türkiye'de gerçekleştirdiğimiz arkeolojik çalışmalardaki ilişkilerimiz var. Dolayısıyla böyle bir serginin Berlin'de gerçekleşmesinin ana ayaklarından bir tanesi bu. 2021 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Taş Tepeler isimli bir proje hayata geçirdi. Bu bize Göbeklitepe'nin yalnız olmadığını, konunun Göbeklitepe ile bildiklerimizle sınırlı olmadığını gösterdi."

Karul, Şanlıurfa'da 10 ayrı noktada arkeolojik kazılar yaptıklarına değinerek, "Bu çalışmayı da çok uluslu ekipler tarafından gerçekleştiriyoruz. Şu anda Çin'den Almanya'ya 36 farklı akademik kurumun işbirliğinde gerçekleşiyor bu çalışma. Geçmişe bakma biçimimizi yeniden şekillendiren, yerleşik hayatın başlangıcına, besin üretimine dair bilgilerimizi tazeleyen bir proje oldu" diye konuştu.

İlk kez Taştepe'den 100'e yakın orijinal eserin Berlin'de sergileneceğini ifade eden Karul, "Bunlara yine Türkiye'den gelen aynı zamanda daha önce replikaları yapılmış Almanya'da bulunan eserler de eşlik ediyor. Sekiz ayrı tema kapsamında bu eserleri burada kamuoyuyla buluşturmaya çalışıyoruz. Dolayısıyla bizim için çok heyecan verici bir şey. Bu bilgiyi paylaşmak projenin ana unsurlarından biriydi. Bunun da en büyük ve en önemli ayağı Berlin'de gerçekleşiyor" değerlendirmesinde bulundu.

Karul, Alman medyasının sergiye ilgisinin yüksek olduğunu anlattı.

Kültür ve Turizm Bakanlığının başka ülkelerde, dünyanın başka kültür başkentlerinde de benzer sergiler yapma planı olduğunu paylaşan Karul, şunları kaydetti:

"Ben şahsen bu serginin burada olmasının, burada yaşayan vatandaşlarımızın kendilerini iyi hissetmeleri için çok güzel bir araç olacağını düşünüyorum. Başka bir ülkede yaşamanın zorluklarını kısa süre de olsa yaşamış biri olarak bunları, bu eserleri buraya getirmek adeta bizim gözümüzden onlara da bir armağan diye telakki ediyoruz."

DÖNEMİN YAŞAM DÜNYASI ZİYARETÇİLERE DOĞRUDAN VE ETKİLEYİCİ BİÇİMDE AKTARILABİLECEK

Berlin Devlet Müzeleri Ön Asya Müzesi Direktörü Barbara Helwing ise serginin Berlin'de açılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bölgede Göbeklitepe’ye benzer yaklaşık 30 alanın bulunduğunu, bunun Göbeklitepe’yi daha az değil, aksine daha anlaşılır ve etkileyici kıldığını söyledi.

İlk kez bu kapsamda orijinal eserlerin Berlin'de sergilendiğini aktaran Helwing, serginin o dönemdeki günlük yaşama ışık tutan eserlerden oluştuğuna dikkati çekti.

Göbeklitepe sergisinin hem kişisel hem de kurumsal açıdan özel bir anlam taşıdığını vurgulayan Helwing, 1988-1989 yıllarında Harald Hauptmann ve Klaus Schmidt’in yönetiminde Nevali Çori kazılarında öğrenci olarak çalıştığını belirtti.

Helwing, sergide yer alan görseller ve buluntular sayesinde bu insanların yaşam dünyasının ziyaretçilere doğrudan ve etkileyici biçimde aktarılabildiğini belirterek, Avrupa ve Endonezya’daki Paleolitik mağara resimlerinin yarattığı etkiye benzer bir duygunun, bu sergi aracılığıyla da hissedilebildiğini kaydetti.

Toplam 8 bölümden oluşan sergi, erken yerleşik toplulukların sanatsal ifadelerini doğumdan günlük yaşama, ölüme kadar farklı yaşam alanlarında sunacak.

İspanyol fotoğraf sanatçısı Isabel Munoz'un Göbeklitepe'de çektiği fotoğraflar da sergi kapsamında ziyaret edilebilecek.

İtalya'da Roma'nın simge yapılarından Kolezyum'da da "Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi" sergisi açılmış, burayı 6 milyondan fazla ziyaretçi gezmişti.