Baharın kadim buluşması Hıdırellez: Tüm Türk coğrafyasında coşkuyla kutlanıyor!

Baharın taze nefesini ve bereketin müjdesini taşıyan Hıdırellez için takvimler ayarlandı. Anadolu’nun her köşesinde binlerce yıldır süregelen o büyük heyecan yeniden canlanıyor.

Hızır ile İlyas’ın yeryüzünde buluştuğuna inanılan Hıdırellez, Anadolu’dan Balkanlar’a uzanan geniş bir coğrafyada yüzlerce yıllık ritüellerle kutlanıyor. Gül ağacına dilek bırakmaktan ateşten atlamaya, su kenarında buluşmaktan ortak sofralara uzanan gelenek, baharın gelişini ve toplumsal dayanışmayı simgeliyor.

HIDIRELLEZ NEDİR?

Türk kültürü, Balkanlar ve Orta Doğu coğrafyasında binlerce yıldır yankılanan, umudun ve yeniden doğuşun simgesi olan geleneksel bir bayramdır.

Halk arasındaki en yaygın inanışa göre, hayat suyu (Ab-ı Hayat) içerek ölümsüzlüğe ulaşan Hızır ve İlyas peygamberin yeryüzünde bir araya geldiği mukaddes andır. Bu buluşma, doğanın canlanışını ve insanlığın bereketle müjdelenmesini temsil eder.

HIDIRELLEZ NE ZAMAN KUTLANIR?

Hıdırellez, her yıl sabit bir tarihte kutlanır. Kutlamalar 5 Mayıs akşamı güneşin batışıyla başlar ve 6 Mayıs günü ikindi vaktine kadar devam eder. 2026 yılında Salı akşamına denk gelen bu bayram, kışın sona erdiğini ve sıcak yazı müjdeler.

TÜRK DÜNYASININ ORTAK DEĞERLERİNDEN BİRİ

Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Alimcan İnayet, Hıdırellez’in Türk dünyasının ortak değerlerinden biri olduğunu belirterek geleneğin sosyal dayanışmayı ve kardeşliği pekiştirdiğini söyledi.

Hıdırellez’in Türkiye’den Balkanlar’a, Azerbaycan’dan Irak ve Suriye’ye kadar geniş bir coğrafyada kutlandığını ifade eden İnayet, halk dilinde Hızır ve İlyas isimlerinin birleşmesiyle oluşan bu bayramın, farklı inanç ve kültürlerin izlerini taşıdığını anlattı.

"FARKLI İNANÇ SİSTEMLERİNİN BULUŞMASI"

İnayet, Hıdırellez’in eski Anadolu, Mezopotamya ve Yunan mitolojilerindeki bahar kutlamaları ile İslam ve Hristiyanlık inanç sistemlerine ait kültlerin birleşmesiyle şekillendiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Hıdırellez, farklı inanç sistemlerine ait unsurların birleştirilmesi ve sentez edilmesi sonucunda ortaya çıkan yeni bir terkiptir. Bu terkip, Türk kültürünün eşsiz, dinamik, yenilikçi ve yaratıcı özelliğini göstermektedir.”

Kutlamalarda ev, çevre ve beden temizliği yapıldığını, oyunlar oynandığını, dargınların barıştırıldığını ve kurban kesilerek ihtiyaç sahiplerine dağıtıldığını aktaran İnayet, yörelere göre farklı uygulamaların sürdüğünü söyledi.

İnayet, İzmir’de zenginlik dileğiyle gül fidanının dibine para kesesi bırakıldığını, Balıkesir ve Çanakkale’de sabah erken saatlerde su kenarlarına gidildiğini, Ağrı ve Iğdır’da kızların kısmet açma amacıyla “mantıvar” geleneğini yaşattığını belirtti. Burdur’da akarsu kenarlarında taşlarla küçük evler yapılırken, Bolu’da çocuk sahibi olmak isteyenlerin bezden bebekler hazırladığı ifade edildi.

Hıdırellez sofraları da geleneğin önemli parçalarından biri. Keşkek, kuzu çevirme, sütlaç ve çeşitli hamur işleriyle kurulan sofralar, baharın gelişini, bolluk ve bereket dileğini simgeliyor.