Uzayda ilk kez yapay zeka çalıştırıldı
Alibaba Cloud’un geliştirdiği Qwen-3, yörüngede çalıştırılan ilk genel amaçlı yapay zekâ modeli olarak tarihe geçti. Sorgudan sonuca kadar tüm süreç uzayda iki dakikadan kısa sürede tamamlandı.
Uzay teknolojileriyle yapay zekânın yolları ilk kez bu kadar net kesişti. Alibaba Cloud tarafından geliştirilen Qwen-3, yörüngede yüklenip çalışan dünyanın ilk genel amaçlı yapay zekâ modeli oldu. Kasım ayında gerçekleştirilen operasyon kapsamında model, Çinli uzay girişimi Adaspace Technology tarafından geliştirilen bir yörünge bilişim merkezine başarıyla entegre edildi. Ardından da birden fazla çıkarım görevini doğrudan uzayda yerine getirdi.
SORGUDAN SONUCA: 2 DAKİKADAN KISA SÜRE
Teknik ayrıntılar, Alibaba cephesinden pazartesi günü paylaşıldı. Şirketin icra kurulu başkan yardımcısı Wang Yabo, katıldığı bir konferansta sürecin nasıl işlediğini anlattı. Buna göre, Dünya’dan gönderilen sorguların alınması, yörüngede yapay zekâ çıkarımının yapılması ve sonuçların yeniden Dünya’ya iletilmesi dahil tüm işlem zinciri iki dakikadan kısa sürede tamamlandı. Açıkçası, bu hız bugüne kadar sadece yer tabanlı veri merkezleriyle ilişkilendirilen bir performansı işaret ediyor.
STAR-COMPUTE PROJECT’İN İLK HALKASI
Qwen-3’ün entegre edildiği sistem, Adaspace’in “Star-Compute Project” adını verdiği büyük ölçekli uzay bilişim altyapısının ilk adımı. Proje, fiziksel yapay zekâ uygulamalarını desteklemeyi ve model eğitimi ile çıkarım süreçlerini uzaya taşımayı hedefliyor. Toplamda 2.800 uydudan oluşması planlanan bu ağın ilk uzay bilişim merkezi, geçtiğimiz yıl mayıs ayında yörüngeye gönderildi. 12 uydudan oluşan bu yapı, aynı zamanda dünyanın ilk yapay zekâ bilişim uydu takımı olarak kayıtlara geçti.
NEDEN UZAY?
Uzayda veri işleme fikri ilk bakışta iddialı görünüyor ama sunduğu avantajlar da az değil. Sınırsız güneş enerjisi, daha düşük soğutma ihtiyacı, azalan fırlatma maliyetleri ve veri iletim giderlerinin düşmesi, bu yaklaşımı cazip kılıyor. Dahası, yer tabanlı veri merkezlerinin karşı karşıya kaldığı pek çok fiziksel sınırlama da büyük ölçüde ortadan kalkıyor. Yani mesele sadece teknoloji değil, aynı zamanda ölçeklenebilirlik.
Adaspace, projeyi hızlı adımlarla büyütmeyi planlıyor. Şirket tarafından geliştirilen ikinci ve üçüncü uzay bilişim merkezlerinin şu anda üretim aşamasında olduğu, bu sistemlerin 2026 yılında yörüngeye yerleştirilmesinin hedeflendiği belirtiliyor. Nihai planda ise 2.400 çıkarım uydusu ve 400 eğitim biriminin alçak Dünya yörüngesine konuşlandırılması var. Tam ölçekli devreye alım için takvim 2035’i işaret ediyor.
